Supreme Court dismisses lawyer's work accident claim, ruling individual practice excludes statutory accident benefits.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by a lawyer against a social insurance office's refusal of a one-time work accident compensation. The court found that the Work Accident and Occupational Diseases Act does not apply to lawyers practicing individually or jointly, as they are not employees under the relevant labor law. Consequently, the court held that the statutory definition of a work accident and the associated compensation scheme are inapplicable to this specific professional group.
Regesto Legislator
Generato dall'IAUstawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; adwokaci wykonujący zawód indywidualnie lub wspólnie nie są objęci zakresem podmiotowym tej ustawy, co wyklucza im prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 19 marca 1997 r.
II UKN 44/97
Przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30,
poz. 144 ze zm.) nie mają zastosowania do adwokatów wykonujących zawód
indywidualnie lub wspólnie z innym adwokatem.
Przewodniczący SSN: Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar
(sprawozdawca), Maria Mańkowska.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 19 marca 1997 r. sprawy z wniosku Lidii
K.-T. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w P. o jednorazowe
odszkodowanie z tytułu wypadku przy pracy, na skutek kasacji wnioskodawczyni od
wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu z dnia
5 listopada 1996 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z
dnia 16 maja 1996 r. oddalił odwołanie Lidii K.-T. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych-Oddziału w P. z dnia 19 marca 1996 r., odmawiającej ubezpieczonej
prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku przy pracy, ustalając
następujący stan faktyczny:
Wnioskodawczyni jest adwokatem i od 1991 r. prowadzi indywidualną kancelarię
adwokacką. W dniu 12 czerwca 1995 r. będąc w sprawach zawodowych w Sądzie
Rejonowym w P., potknęła się i upadła, doznając złamania szyjki kości udowej prawej.
Sąd uznał za organem rentowym, że ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o
świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.
U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.) nie ma zastosowania do adwokatów prowadzących
kancelarie indywidualne, skoro nie są oni pracownikami zatrudnionymi w ramach
stosunku pracy. Uprawnień pracowniczych w tym zakresie nie nadaje im również
ustawa z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 16, poz. 124 ze zm.),
która w art. 24 ust. 1 zrównuje adwokatów - członków zespołów z pracownikami, ale
tylko w zakresie świadczeń z tytułu ubezpieczenia na wypadek choroby, macierzyństwa,
ubezpieczenia rodzinnego oraz z tytułu powszechnego zaopatrzenia emerytalnego
pracowników i ich rodzin. Odnosi się to także do adwokatów wykonujących zawód
indywidualnie lub wspólnie z innym adwokatem. Tak więc przepisy prawa o
adwokaturze dopuszczają w określonych sytuacjach traktowanie adwokatów jak
pracowników, nie przyznając im jednak statusu pracownika we wszystkich sytuacjach
prawnych. W myśl art. 42 pkt 2 ustawy wypadkowej, jej przepisy stosuje się
odpowiednio jedynie do adwokatów-członków zespołów adwokackich i ograniczenie to
nie daje podstaw, aby ustawę wypadkową stosować również do adwokatów
prowadzących kancelarie indywidualne.
Stanowisko to podzielił w całości Sąd Apelacyjny w Poznaniu, rozpoznający
rewizję wnioskodawczyni, który wyrokiem z dnia 5 listopada 1996 r. oddalił ją. Zdaniem
Sądu, zakres podmiotowy ustawy wypadkowej jest ograniczony do pracowników oraz
osób wykonujących pracę nakładczą, które spełniają warunki do uznania ich za
pracowników w rozumieniu przepisów o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich
rodzin, adwokatów z tytułu pracy w zespołach adwokackich oraz członków rolniczych
spółdzielni produkcyjnych. Świadczenia z tytułu wypadków przy pracy przysługują więc
tylko adwokatom-członkom zespołów, nie zaś adwokatom wykonującym zawód
indywidualnie, którzy są "równocześnie pracownikami i pracodawcami".
Powyższy wyrok zaskarżyła kasacją wnioskodawczyni i zarzucając naruszenie
prawa materialnego, a to art. 5 KC w związku z art. 9-11 ustawy z dnia 12 czerwca
1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, wniosła o
zmianę wyroku i ustalenie, że przysługuje jej jednorazowe odszkodowanie z tytułu
uszczerbku na zdrowiu w związku z wypadkiem przy pracy, któremu uległa w dniu 12
czerwca 1995 r.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
[...] W myśl art. 39311 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach kasacji, co oznacza, że jest związany podstawą kasacji oraz jej wnioskami. Działanie z
urzędu dotyczyć może tylko nieważności postępowania (art. 379 KPC). W rozpoznawanej sprawie powołaną podstawą kasacji było naruszenie prawa materialnego, ta więc
tylko przesłanka podlegała badaniu Sądu Najwyższego.
Przepisy art. 9 - 11 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu
wypadków przy pracy i chorób zawodowych uprawniają pracownika, który na skutek
wypadku przy pracy lub choroby zawodowej doznał stałego lub długotrwałego
uszczerbku na zdrowiu, do jednorazowego odszkodowania pieniężnego. Definiują one
pojęcia stałego i długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, określając nadto zwiększenie
należnego odszkodowania na wypadek pogorszenia stanu zdrowia lub zaliczenia
pracownika do I grupy inwalidów. Przepisy te jednak mają zastosowanie do
pracowników, którzy wraz z członkami rodzin pracowników zmarłych wskutek wypadku
lub choroby zawodowej, objęci są zakresem podmiotowym ustawy (art. 1 ustawy
wypadkowej). Adwokaci są szczególną grupą zawodową zarówno w przypadku gdy są
członkami zespołów, jak i wtedy, gdy wykonują zawód indywidualnie lub wspólnie z
innym adwokatem. Nie są oni pracownikami, a ich ewentualne traktowanie na równi z
pracownikami w zakresie niektórych świadczeń z ubezpieczenia społecznego musi
wynikać wprost z przepisów.
Przepisy art. 24 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (Dz. U. Nr 15, poz. 124 ze zm.) stanowią, że adwokaci-członkowie zespołów i
ich rodziny mają na równi z pracownikami prawo do świadczeń z tytułu ubezpieczenia
na wypadek choroby, macierzyństwa i ubezpieczenia rodzinnego oraz z tytułu
powszechnego zaopatrzenia emerytalnego pracowników i ich rodzin. Przy ustalaniu
prawa do świadczeń i ich wysokości pracę w zespołach traktuje się jako zatrudnienie, a
otrzymywane wynagrodzenie jako wynagrodzenie z tytułu zatrudnienia. W związku z
tym zasiłek chorobowy dla adwokatów-członków zespołów jest wypłacany przez Zakład
Ubezpieczeń Społecznych, a składki na ubezpieczenie społeczne opłacają zespoły
adwokackie. Te same zasady są z mocy art. 37 ustawy, stosowane odpowiednio do
adwokatów wykonujących zawód indywidualnie lub wspólnie z innym adwokatem na
podstawie zgody Ministra Sprawiedliwości (art. 4 ust. 3 ustawy).
Z powyższego wynika, że przepisy te nie uznają adwokatów za pracowników, ich
pracę w zespołach za zatrudnienie, a ich dochody za wynagrodzenie, przyznając im
jedynie prawo do wymienionych świadczeń na równi z pracownikami.
Podobną regulację zawiera art. 42 pkt 2 ustawy wypadkowej, który rozszerza
stosowanie tej ustawy na osoby nie będące pracownikami, w tym adwokatów z tytułu
pracy w zespołach adwokackich, natomiast nie obejmuje nią adwokatów wykonujących
zawód indywidualnie lub wspólnie z innym adwokatem. Praca w zespole jest bowiem
traktowana jako zatrudnienie, a otrzymywane wynagrodzenie jako wynagrodzenie za
pracę, natomiast w przypadku adwokata wykonującego zawód indywidualnie "role"
pracownika i pracodawcy wzajemnie się przenikają i dlatego podobieństwa do stosunku
pracy nie są widoczne. Wszystko to przemawia za przyjęciem, że przepisy ustawy
wypadkowej z dnia 12 czerwca 1975 r. nie mają zastosowania do adwokatów
wykonujących zawód indywidualnie lub wspólnie z innym adwokatem, a więc w przypadku doznania przez takiego adwokata uszczerbku na zdrowiu, nie przysługuje mu
jednorazowe odszkodowanie, o którym mowa w art. 9 i następnych ustawy. Podzielając
więc stanowisko Sądu Apelacyjnego, należało oddalić kasację jako nieuzasadnioną,
stosownie do art. 39312 KPC.