Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UKN 353/98 Generato dall'IA

Supreme Court allows veteran's energy allowance transfer abroad but limits retroactive period to three months prior to application.

Numero d'incarto II UKN 353/98
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's dismissal of Jerzy P.'s appeal regarding his veteran energy allowance, remanding the case for a new decision. The applicant argued that the allowance should be transferable to him while residing abroad, citing the financial nature of the benefit. The Court agreed that the allowance is transferable but held that rights to benefits not previously available to expatriates require a specific application, granting retroactive effect only for the three months preceding that application.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ustawa z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach; Art. 17 ust. 1 w związku z art. 89 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym: Although veteran allowances are transferable to persons residing abroad, rights to benefits not previously available to expatriates require a specific application, granting retroactive effect only for the three months preceding that application.

Parole chiave

Generato dall'IA
veteran energy allowance cross-border transfer retroactive effect period social security benefits veteran status rights

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego
Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł kasację w trybie art. 12 ust.
art. 20 ust. 2 pkt 3, art. 23 ust. 3 pkt 2 i art. 24 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach
zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego - art. 20 ust.
art. 3 § 2 i art. 233 § 1 KPC
lub ustawa), rażące naruszenie art. 3 § 2 i art. 233 § 1 KPC (w brzmieniu obowiązującym w dacie wyrokowania), które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej.
art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach
uzasadniona tylko częściowo. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy w związku z art. 89
art. 89 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
1 ustawy w związku z art. 89
art. 99 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
w związku z art. 99 ustawy o z.e.p., w brzmieniu
art. 4779 § 4 KPC
nie wydanej w terminie decyzji organu rentowego (art. 4779 § 4 KPC), w kwestii kombatanckiego dodatku energetycznego będącego świadczeniem należnym od organu
art. 476 § 2 pkt 4 KPC
rentowego (art. 476 § 2 pkt 4 KPC).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 8 grudnia 1998 r.

II UKN 353/98

Kombatancki ryczałt energetyczny może być przekazywany osobom

uprawnionym zamieszkałym za granicą.

Przewodniczący: SSN Teresa Romer, Sędziowie SN: Zbigniew Myszka (sprawozdawca), Jadwiga Skibińska-Adamowicz.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 1998 r. sprawy z wniosku

Jerzego P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Biuru Rent Zagranicznych w W. o ryczałt energetyczny do emerytury, na skutek kasacji Rzecznika Praw

Obywatelskich [...] od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 5 grudnia 1995 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i sprawę przekazał Sądowi WojewódzkiemuSądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł kasację w trybie art. 12 ust. 1 ustawy z

dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń

Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w

sprawach cywilnych oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. Nr 43, poz. 189 ze zm.)

od prawomocnego wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 5 grudnia 1995 r. [...], oddalającego odwołanie Jerzego

P. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Biura Rent Zagranicznych w W. z

dnia 6 marca 1995 r., odmawiającej przyznania mu kombatanckiego ryczałtu energetycznego za sporny okres od 1 stycznia 1991 r. do 31 maja 1995 r. Wyrokowi temu

zarzucił rażące naruszenie prawa materialnego - art. 20 ust. 2 pkt 3, art. 23 ust. 3 pkt

2 i art. 24 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach

będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (jednolity tekst: Dz.U. z

1997 r., Nr 142, poz. 950 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa z 24 stycznia 1991

r. lub ustawa), rażące naruszenie art. 3 § 2 i art. 233 § 1 KPC (w brzmieniu obowiązującym w dacie wyrokowania), które miało istotny wpływ na wynik sprawy oraz naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej.

Skarżący domagał się orzeczenia kasatoryjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazał, że ubezpieczony, pobierający od dnia 7 lutego 1986 r. emeryturę

pracowniczą wraz z dodatkiem kombatanckim, w złożonym w dniu 17 listopada 1994

r. wniosku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Biura Rent Zagranicznych w W. domagał się na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. przyznania mu

ryczałtu energetycznego za okres zamieszkiwania za granicą. Ubezpieczony legitymuje się uprawnieniami kombatanckimi. Adresat wniosku pozostawił żądanie bez

rozpoznania.

W dacie złożenia wniosku ubezpieczony mieszkał od 1983 r. na terytorium

byłego ZSRR, dokąd organ rentowy transferował najpierw rentę inwalidzką, a następnie emeryturę, obydwa świadczenia wraz z dodatkiem kombatanckim. W maju

1995 r. ubezpieczony przesiedlił się do Polski, wskutek czego właściwy miejscowo

Oddział Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w O. przejął dalszą płatność jego emerytury wraz z dodatkiem kombatanckim oraz przyznał mu kombatancki ryczałt energetyczny od dnia 1 czerwca 1995 r.

W odpowiedzi na odwołanie od decyzji odmawiającej wypłaty ryczałtu energetycznego za okres zamieszkiwania ubezpieczonego za granicą Biuro Rent Zagranicznych w W. wskazywało na brak podstaw prawnych żądania ubezpieczonego,

argumentując, że art. 2 ust.1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów uzależniał korzystanie ze świadczeń w niej określonych od

zamieszkiwania w Polsce. Odstąpienie od tego warunku przez ustawę z dnia 24

stycznia 1991 r. nie zmieniło charakteru prawnego dochodzonego ryczałtu energetycznego, który w ocenie organu rentowego nie jest świadczeniem finansowym, ale

rekompensatą kosztów ogrzania i oświetlenia mieszkań ponoszonych przez kombatantów w Polsce. Odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 6 marca 1995 r.

oddalił Sąd Wojewódzki zaskarżonym wyrokiem, do którego nie było sporządzone

uzasadnienie.

Zdaniem skarżącego, wyrok ten jest nieprawidłowy, ponieważ ustawa z dnia

24 stycznia 1991 r. nie uzależnia nabycia uprawnień kombatanckich od zamieszkiwania kombatanta w Polsce. Dlatego pod rządem przepisów tej ustawy ubezpieczo-

nemu, który przejściowo zamieszkiwał za granicą, bezpodstawnie odmówiono przyznania ryczałtu energetycznego za sporny okres od 1 stycznia 1991 r. do 31 maja

1995 r. Z finansowej natury tego świadczenia wynikał brak przeszkód do jego wykorzystywania również poza terytorium Polski. Stanowisko organu rentowego, że ryczałt ten nie ma charakteru świadczenia finansowego i z tego powodu nie może być

wypłacany uprawnionym mieszkającym za granicą ,jest niezgodne z treścią art. 20

ust. 1 ustawy, skoro świadczenie to jest wyliczane kwotowo na podstawie norm ilościowych ustalonych przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych i przysługuje w jednakowej wysokości uprawnionym kombatantom.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje

Wstępnie i dla porządku należało rozważyć dopuszczalność cywilnej drogi sądowej w sprawach o przyznanie kombatanckiego ryczałtu energetycznego, a także

jego charakter prawny. Ryczałt ten przysługuje na podstawie art. 20 ust. 2 pkt 3

ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. - w wysokości 50% taryfowych opłat za korzystanie

z energii elektrycznej, gazowej i cieplnej na cele domowe, i jest obliczany na

podstawie norm ilościowych ustalanych przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, jakie zostały określone w zarządzeniu Ministra

Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 8 marca 1991 r. (M.P. Nr 16, poz. 76), który wykonał

kompetencje Kierownika Urzędu przed zorganizowaniem tego Urzędu (art. 32

ustawy). Zgodnie z art. 24 ustawy z 24 stycznia 1991 r. świadczenia pieniężne przewidziane dla kombatantów i innych osób uprawnionych oraz pozostałych po nich

członków rodzin, a także ryczałt energetyczny określony w art. 20 ust. 2 pkt 3 i ust. 3,

są wypłacane przez właściwe organy rentowe ze środków będących w dyspozycji

tych organów i finansowane z budżetu państwa. Świadczenia te oraz ryczałt wraz z

odsetkami za opóźnienie w ustalaniu do nich prawa lub ich wypłaty razem z kosztami

obsługi podlegają refundacji na rzecz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz

Funduszu Emerytalno-Rentowego Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z

dotacji państwa.

Zobowiązanie właściwych organów rentowych do wypłacania świadczeń pieniężnych przewidzianych dla kombatantów i innych osób uprawnionych, a także ryczałtu energetycznego należy do zadań ustawowo powierzonych tym organom. Zadanie te są objęte zakresem działań organów rentowych, które są zobowiązane do

ustalania i wypłacania tych świadczeń wraz z odsetkami za opóźnienie w ustaleniu

do nich prawa lub ich wypłaty (art. 11 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ustawy z dnia 25 listopada

1986 r. o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, jednolity tekst: Dz.U. z

1989 r. Nr 25, poz. 137 ze zm.). W konsekwencji należało potwierdzić dopuszczalność cywilnej drogi sądowej w sprawie, w której ubezpieczony wniósł odwołanie od

nie wydanej w terminie decyzji organu rentowego (art. 4779 § 4 KPC), w kwestii kombatanckiego dodatku energetycznego będącego świadczeniem należnym od organu

rentowego (art. 476 § 2 pkt 4 KPC).

Kombatancki ryczałt energetyczny jako świadczenie ryczałtowe ma formę

świadczenia pieniężnego, którego wysokość jest określona kwotowo w wysokości

norm ilościowych i obowiązujących cen energii elektrycznej, gazu, centralnego

ogrzewania i 50 % normy opłat za ciepłą wodę na jednego lokatora. Powoduje to, że

ryczałt energetyczny przysługuje w jednakowej wysokości pieniężnej wszystkim

kombatantom lub innym osobom uprawnionym z ustawy, bez względu na to, czy

uprawniony korzysta z tych źródeł energii i jakie ponosi z tego tytułu obciążenia finansowe. Trafnie zatem argumentował skarżący, że finansowa natura ryczałtu energetycznego nie stwarza przeszkód w transferowaniu tego świadczenia do uprawnionych kombatantów zamieszkałych poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, skoro z

dniem wejścia w życie ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. utracił moc obowiązującą

art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. o szczególnych uprawnieniach kombatantów (Dz.U. Nr 16, poz. 122 ze zm.), warunkujący prawo do korzystania ze świadczeń kombatanckich od zamieszkania kombatanta (osoby uprawnionej) w kraju. Z

tego powodu kasacja jest uzasadniona w całości co do zasady.

Natomiast co do okresu spornego od 1 stycznia 1991 r. do 31 maja 1995 r., za

który ubezpieczony dochodził przyznania mu ryczałtu energetycznego, kasacja jest

uzasadniona tylko częściowo. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy w związku z art. 89

ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) postępowanie w sprawach świadczeń kombatanckich wszczyna się na podstawie wniosku, chyba że ustawa lub przepis szczególny stanowi inaczej. Skoro przepisy ustawy z 24 stycznia 1991 r. nie przewidują

przyznawania świadczeń kombatanckich przez organy rentowe z urzędu, to przyznanie prawa do ryczałtu energetycznego, który przed dniem wejścia w życie ustawy z

24 stycznia 1991 r. nie przysługiwał kombatantom zamieszkującym za granicą, wymagało złożenia stosownego wniosku przez zainteresowanego. W konsekwencji

ubezpieczony, który złożył wniosek o przyznanie mu ryczałtu energetycznego w listopadzie 1994 r., nabył sporne uprawnienie jedynie za okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających jego wniosek o przyznanie mu spornego świadczenia (art. 17

ust. 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. w związku z art. 99 ustawy o z.e.p., w brzmieniu

tego ostatniego przepisu z daty złożenia wniosku), tj. łącznie za okres od dnia 1

sierpnia 1994 r. do dnia 31 maja 1995 r. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd

Wojewódzki ustali obowiązujące w tym okresie wysokości ryczałtu energetycznego.

Wobec niewydania w terminie decyzji przez organ rentowy przysługujące ubezpieczonemu należności należy zasądzić wraz z należnymi odsetkami za opóźnienie w

ustaleniu do nich prawa i ich wypłaty.

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy wyrokował na podstawie art.

39313 KPC.