Work accident compensation claim dismissed due to statute of limitations expiring before medical commission ruling.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal against a lower court's decision that the claimant's work accident compensation claim was time-barred. The claimant argued he only knew of his disability and the accident's connection to work after the medical commission issued a favorable ruling, whereas the lower courts held he knew earlier. The court ruled that without a work accident protocol and a medical commission decision linking the disability to the accident, the claimant had no real ability to demand compensation, thus the limitation period began only upon the final medical ruling.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 291 § 1 Kodeksu pracy; A claim for one-time compensation for a work accident is time-barred if the limitation period expires before the employer drafts an accident protocol and a medical commission issues a decision linking the disability to the accident, as the claimant lacks the real ability to demand compensation prior to these events.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 5 maja 1998 r.
II UKN 35/98
W sprawie o jednorazowe odszkodowanie z tytułu następstw wypadku w
drodze do pracy poszkodowany nie ma możliwości otrzymania odszkodowania
przed sporządzeniem przez pracodawcę protokołu powypadkowego oraz przed
wydaniem przez komisję lekarską do spraw inwalidztwa i zatrudnienia orzeczenia stwierdzającego związek uszczerbku na zdrowiu (inwalidztwa) z tym
wypadkiem. Dlatego w razie wydania przez komisję lekarską orzeczenia korzystnego dla poszkodowanego trzyletni termin przedawnienia z art. 291 § 1 KP
rozpoczyna bieg z chwilą uprawomocnienia się tego orzeczenia.
Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Teresa Romer, Stefania
Szymańska (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 1998 r. sprawy z wniosku
Wiesława S. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w L. o
jednorazowe odszkodowanie, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu
Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z dnia 2 grudnia
1997 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu w
Lublinie do ponownego rozpoznania, pozostawiając temuż Sądowi orzeczenie o
kosztach postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w L. decyzją z 17 czerwca 1996 r.
odmówił Wiesławowi S. prawa do jednorazowego odszkodowania z tytułu wypadku w
drodze z domu do pracy, jakiemu uległ w dniu 8 czerwca 1986 r. z tym uzasadnieniem, że roszczenie uległo 3 letniemu przedawnieniu.
W odwołaniu wnioskodawca podniósł, że roszczenie jego nie uległo przedawnieniu, bowiem stało się ono wymagalne, gdy miał realną możliwość żądania zaspokojenia roszczenia. O możliwości dochodzenia roszczenia dowiedział się obecnie i
dlatego roszczenie nie uległo przedawnieniu.
Sąd Wojewódzki w Lublinie wyrokiem z dnia 25 kwietnia 1997 r. oddalił odwołanie. Sąd stwierdził, że w myśl art. 291 § 1 KP roszczenie wnioskodawcy uległo
przedawnieniu. O doznanym uszczerbku na zdrowiu dowiedział się on bowiem już 31
października 1986 r. i po zakończeniu leczenia miał możliwość dochodzenia swych
roszczeń.
Sąd Apelacyjny w Lublinie oddalił apelację Wiesława S. jako nieuzasadnioną.
Sąd Apelacyjny wywiódł w uzasadnieniu, iż niesporne jest, że wnioskodawca w dniu
8 czerwca 1986 r. uległ wypadkowi w drodze do pracy. Rozstrzygnięcie sprawy zależy więc od stwierdzenia, czy roszczenie o jednorazowe odszkodowanie z tytułu
uszczerbku na zdrowiu uległo przedawnieniu. Roszczenie wnioskodawcy oparte jest
o przepisy ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy
pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 30, poz. 144 ze zm.).
Są to przepisy związane ściśle z Kodeksem pracy i w związku z tym przepis art. 291
§ 1 tego Kodeksu ma zastosowanie do przedawnienia. Przepis ten stanowi, że
roszczenia ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało
się wymagalne. W niniejszym przypadku zarówno szkoda - uszczerbek na zdrowiu,
jak i dzień, w którym roszczenie stało się wymagalne, nastąpiły w dniu wypadku, a
więc 8 czerwca 1986 r. Jakkolwiek długotrwała choroba może usprawiedliwić
opóźnienie dochodzenia roszczeń, to jednak z akt rentowych wnioskodawcy wynika,
że o szkodzie dowiedział się on już najpóźniej w grudniu 1986 r., gdy został zaliczony
do I grupy inwalidów, otrzymując stosowną rentę. Nie było więc żadnych przeszkód
do dochodzenia przez wnioskodawcę roszczeń w tym właśnie terminie, skoro miał
świadomość doznania uszczerbku na zdrowiu. Wnioskodawca błędnie rozumuje, iż
jego roszczenie stało się wymagalne z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia
lekarskiego określającego ten uszczerbek. Przepis § 16 rozporządzenia Ministra
Pracy, Płac, Spraw Socjalnych oraz Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 17
października 1975 r. dotyczy terminu wypłaty odszkodowania po otrzymaniu
orzeczenia lekarskiego. Realna możliwość żądania zaspokojenia roszczenia nastąpiła już w chwili, gdy wnioskodawca zaliczony został do I grupy inwalidów, co miało
miejsce w listopadzie 1986 r. Niewątpliwym jest zatem, że roszczenie wnioskodawcy
o jednorazowe odszkodowanie z tytułu wypadku w drodze do pracy uległo przedawnieniu co najmniej w grudniu 1989 r.
W kasacji wnioskodawca zarzuca:
1) naruszenie prawa materialnego przez błędne określenie daty wymagalności roszczenia „i przyjęcie początku biegu przedawnienia - art. 291 § 1 KP (art. 3931 pkt 1
KPC)”.
2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 227, 233 § 1 i 328 § 2 KPC oraz art.
382 i 385 KPC przez pominięcie dowodów zebranych w postępowaniu w pierwszej
instancji, w wyniku czego nastąpiło oddalenie apelacji jako niezasadnej (art. 393 1 pkt
2 KPC).
Wskazując na powyższe wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego w Lublinie i przekazanie sprawy
Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o należnych
kosztach procesu dla pełnomocnika z urzędu (sporządzenie kasacji).
Sad Najwyższy zważył, co następuje:
W uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów z 17 października 1984 r., III
PZP 29/84 (OSNCP 1985 z. 2-3, poz. 21) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że odpowiedź na
pytanie, kiedy w konkretnym przypadku pracownik dowiedział się o doznaniu
wskutek wypadku przy pracy lub choroby zawodowej stałego lub długotrwałego
uszczerbku na zdrowiu lub o pogorszeniu się z tej przyczyny stanu jego zdrowia, jest
kwestią faktu, a nie prawa. Ogólnie można powiedzieć, że będzie to dzień, w którym
poszkodowany doznał ewidentnego kalectwa, np. utraty ręki, bądź też w którym dowiedział się z kompetentnych źródeł o istocie swojego schorzenia, jako konsekwencji
wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Może to przeto być dzień, w którym
doszła do wiadomości poszkodowanego decyzja państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego stwierdzająca chorobę zawodową. Dotyczy to również orzeczenia komisji lekarskiej do spraw inwalidztwa i zatrudnienia. W razie zaś sporu organ rozpoznający sprawę ustali na podstawie całokształtu okoliczności dzień, w którym poszkodowany powziął wiadomość o szkodzie i od którego rozpoczął bieg termin
3-letniego przedawnienia.
Sąd Najwyższy podziela zarzut kasacji, iż Sąd Apelacyjny - z uwagi na szczególne okoliczności niniejszej sprawy - nie miał podstawy do przyjęcia, że bieg terminu przedawnienia roszczenia wnioskodawcy o jednorazowe odszkodowanie rozpoczął się już w listopadzie 1986 r., tj. w chwili, w której dowiedział się on o zaliczeniu
go do I grupy inwalidów, w związku z czym termin ten upłynął w listopadzie 1989 r.
W sprawie jest poza sporem, że zakład pracy, tj. Przedsiębiorstwo Transportu
Handlu Wewnętrznego w L., nie sporządził bezpośrednio po wypadku protokołu powypadkowego, a przesłał sporządzony w zakładzie pracy wniosek do organu rentowego, tak jak gdyby wnioskodawca nie uległ wypadkowi w drodze do pracy. Dlatego
Komisja do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia zaliczając wnioskodawcę w 1986 r. do I
grupy inwalidów określiła, iż inwalidztwo ma charakter samoistny. Protokół powypadkowy został sporządzony dopiero w dniu 23 maja 1996 r. [...] - na żądanie wnioskodawcy. Dopiero ten protokół dał podstawę do wydania przez Obwodową KiZ w dniu 3
lipca 1996 r. orzeczenia o zaliczeniu wnioskodawcy do I grupy inwalidów z tytułu
wypadku w drodze do pracy [...] i wydania przez organ rentowy decyzji o przyznaniu
wypadkowej renty inwalidzkiej [...]. W świetle tych okoliczności uprawniony jest zatem wniosek, że roszczenie o jednorazowe odszkodowanie stało się wymagalne z
chwilą uprawomocnienia się orzeczenia OKiZ z 3 lipca 1996 r. i że od tej daty rozpoczął bieg 3-letni termin przedawnienia z art. 291 § 1 KP. Przed sporządzeniem przez
zakład pracy protokołu powypadkowego oraz przed wydaniem przez OKiZ orzeczenia stwierdzającego związek inwalidztwa z wypadkiem w drodze do pracy wnioskodawca nie miał realnej możliwości otrzymania jednorazowego odszkodowania. Jego
ewentualne wystąpienie w tym czasie do organu rentowego z wnioskiem o wypłatę
jednorazowego odszkodowania spotkałoby się z odmowną odpowiedzią. Ponadto
znaczenie ma młody wiek wnioskodawcy w dacie wypadku, fakt załatwiania sprawy
związanej z otrzymaniem renty inwalidzkiej przez zakład pracy oraz stan bardzo
ciężkiego inwalidztwa, w jakim wnioskodawca znajduje się nieprzerwanie od daty
wypadku. Te wszystkie okoliczności uprawniają do zajęcia odmiennego stanowiska
od zajętego przez Sądy obu instancji. Należy zatem uznać za trafny zarzut kasacji, iż
w sprawie doszło do naruszenia art. 291 § 1 KP, w związku z czym zaskarżony wyrok
podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania do Sądu
Apelacyjnego. Przyznanie wnioskodawcy jednorazowego odszkodowania w odpowiedniej kwocie wymaga ustalenia przez lekarzy wysokości stałego uszczerbku na
zdrowiu, spowodowanego wypadkiem z 1986 r.
Mając to na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji wyroku na mocy
art. 39313 KPC.