Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UKN 309/00 Generato dall'IA

Submitting false documents to social security results in non-entitlement to benefits under Polish law.

Numero d'incarto II UKN 309/00
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by Marka K. against a social security office decision. The applicant had submitted a false accident report claiming a workplace injury in 1989, while the actual injury occurred on the way to work in 1990. The court ruled that providing documents containing false information with significant impact renders the granted benefit non-entitled under Article 106 of the Social Security Act. Consequently, the applicant was ordered to repay the benefits received for the last three years.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 106 ust. 1 pkt 2 ustawy o z.e.p.; Providing documents containing false information with significant impact for obtaining benefits renders the granted benefit non-entitled.

Parole chiave

Generato dall'IA
false documents social security benefits non-entitlement repayment obligation workplace accident cassation appeal fraudulent submission

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 106 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
art. 106 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U.
art. 99 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Stosownie bowiem do art. 99 ustawy o z.e.p.
art. 106 ust. 3 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
art. 106 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).
art. 393 § 12 Kodeksu postępowania cywilnego
(art. 3931 pkt 1 KPC)”.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 5 kwietnia 2001 r.

II UKN 309/00

Przedłożenie w organie rentowym dokumentu mającego istotne znaczenie dla uzyskania świadczenia, zawierającego nieprawdziwe informacje, oznacza, że przyznane na jego podstawie świadczenie jest nienależne w rozumieniu

art. 106 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.).

Przewodniczący SSN Maria Tyszel (sprawozdawca), Sędziowie SN: Krystyna

Bednarczyk, Beata Gudowska.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2001 r. sprawy z wniosku

Marka K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w Z. o zwrot

świadczeń i ich wysokość, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 listopada 1999 r. [...]

o d d a l i ł kasację.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach, wyrokiem z dnia 30 listopada 1999 r. [...], uwzględniając apelację organu rentowego,

zmienił wyrok Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zabrzu z

dnia 9 marca 1999 r. (uzupełniony wyrokiem z dnia 20 kwietnia 1999 r.) [...], zmieniający dwie decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w Z. - z dnia 30

listopada oraz 4 grudnia 1998 r. i oddalił wniesione od nich odwołanie wnioskodawcy

Marka K. Pierwszą z tych decyzji organ rentowy ustalił na kwotę 640,06 zł wysokość

przyznanej wnioskodawcy renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej skutkami wypadku przy pracy, jakiemu uległa w dniu 10 stycznia 1989 r., natomiast drugą

decyzją - zobowiązał wnioskodawcę do zwrotu, za okres trzech lat, nienależnie pobranej renty inwalidzkiej z tytułu wypadku w drodze do pracy z 25 maja 1990 r. Uzasadniając swe rozstrzygnięcie Sąd Apelacyjny wskazał, że organ rentowy załatwiając

wniosek zgłoszony 22 lutego 1991 r. przyznał wnioskodawcy rentę inwalidzką z tytułu

wypadku jakiemu - według przedstawionej wówczas dokumentacji - wnioskodawca

uległ w dniu 25 maja 1990 r. w drodze do pracy. Wyrokiem Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 2 marca 1998 r. [...] „dokonano korekty daty i charakteru zdarzenia, któremu uległ ubezpieczony w ten sposób, że zdarzenie jakiemu uległ 10 stycznia 1989 r.

było wypadkiem przy pracy. Po tym wyroku ubezpieczony 18 września 1998 r. złożył

wniosek o sprostowanie wcześniejszej decyzji poprzez przyjęcie, że renta przysługuje mu z tytułu wypadku przy pracy, a nie w drodze do pracy. Decyzją z 30 listopada 1998 r. organ rentowy wstrzymał wypłatę renty z tytułu wypadku w drodze do

pracy, natomiast decyzją z 4 grudnia 1998 r. ustalił nową wysokość renty wypłacanej

z tytułu wypadku przy pracy i zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnego

świadczenia”.

Wyrokiem z dnia 8 marca 1999 r. Sąd Okręgowy-Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Katowicach zmienił decyzję z 4 grudnia 1998 r. i zwolnił ubezpieczonego od obowiązku zwrotu renty za czas od 1 września 1995 r. do 31 sierpnia 1998

r., natomiast wyrokiem uzupełniającym z 20 kwietnia 1999 r. ustalił, że wysokość

renty z tytułu wypadku przy pracy z 10 stycznia 1989 r. winna uwzględniać składniki

przyjęte w decyzji z 25 kwietnia 1992 r., z uwzględnieniem późniejszych waloryzacji.

Sąd ustalił, że w załatwieniu wniosku zgłoszonego 22 lutego 1991 r. organ rentowy

przyznał ubezpieczonemu rentę z tytułu wypadku w drodze do pracy z 25 maja 1990

r., ustalając podstawę jej wymiaru od wynagrodzenia z kolejnych 3 lat kalendarzowych, tj. 1986, 1987 i 1988.

Wniesiona w sprawie kasacja zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła: „naruszenie

prawa materialnego - art. 18 w związku z art. 35, 41 ust. 1,3 i 4 ustawy z dnia 12

czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

- Dz.U. Nr 30 z 1983 r. poz. 144 wraz z późniejszymi zmianami oraz art. 106 ust. 1

pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i

ich rodzin Dz.U. Nr 40, poz. 267 z późniejszymi zmianami przez błędną ich wykładnię

(art. 3931 pkt 1 KPC)”. Wniosek kasacyjny zmierzał do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu w Katowicach do ponownego rozpoznania.

Rozpoznając sprawę Sąd Najwyższy wziął pod uwagę, co następuje:

Stan faktyczny stanowiący podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia jest w

sprawie bezsporny. Wnioskodawca 22 lutego 1991 r. zgłosił w organie rentowym

wniosek o przyznanie renty inwalidzkiej w związku z wypadkiem w drodze do pracy,

jakiemu uległ w dniu 25 maja 1990 r. Do wniosku dołączył dokumenty potwierdzające

ten wypadek i na tej podstawie przyznano mu rentę z tego tytułu według trzeciej

grupy inwalidów (od 1 września 1997 r. - rentę stałą, wobec trwałej niezdolności do

pracy). Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 2 marca 1998 r.

[...] ustalono, że wnioskodawca w dniu 10 stycznia 1989 r. uległ wypadkowi przy

pracy. W uzasadnieniu swego wyroku Sąd Apelacyjny słusznie zauważył, że: „na

karcie 30 akt rent. znajduje się oświadczenie ubezpieczonego z daty 30 października

1998 r., z którego wynika, że w dniu 25 maja 1990 r. nie uległ wypadkowi w drodze

do pracy. Tego dnia nie miał wypadku. Wypadek z 10 stycznia 1989 r. jest tożsamy z

wypadkiem z 25 maja 1990 r. Postępowanie przed Sądem Rejonowym w Zabrzu

zmierzało do wykazania, że wypadek z 25 maja 1990 r. nie był wypadkiem w drodze

do pracy, lecz wypadkiem w pracy. Taka data była podana we wniosku z 11 kwietnia

1995 r. Dopiero w trakcie postępowania przed tym Sądem ubezpieczony podał, że

wypadek przy pracy miał miejsce 10 stycznia 1989 r. W świetle tego oświadczenia

uzyskanie od 22 lutego 1991 r. renty inwalidzkiej według trzeciej grupy inwalidów na

podstawie przedłożonej karty wypadku w drodze do pracy z 25 maja 1990 r. słusznie

organ rentowy potraktował jako świadczenie nienależne, o którym mowa w art. 106

ust. 2 pkt 2 ustawy z 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i

ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), a więc świadczenie wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów albo w innych wypadkach świadomego

wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenie. Cytowany przepis art.

106 ustawy o z.e.p. ma z mocy art. 25 ustawy z 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach

z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, odpowiednie zastosowanie również do rent z tytułu wypadków w drodze do pracy”.

Sąd Najwyższy nie podziela poglądu wyrażonego w uzasadnieniu kasacji, że

Sąd Apelacyjny niesłusznie przyjął, że wniosek ubezpieczonego o przyznanie mu

renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy jest nowym wnioskiem rentowym, a nie „korektą jego wcześniejszego wniosku z dnia 22

stycznia 1991 r. o rentę z tytułu wypadku w drodze do pracy. Fakt, że oba wymienione świadczenia a więc renta wypadkowa z wypadku przy pracy i w drodze do pracy

regulowane są odrębnymi przepisami ustawy wypadkowej (...), pierwsza przysługuje

z art. 18 a druga z art. 41 ustawy wcale nie oznacza, że świadczenia te nie są tożsame mimo pewnych dalszych odrębności wynikających z ustawy. O tożsamości obu

tych świadczeń rentowych świadczą przepisy samej ustawy a mianowicie art. 41 ust.

1 pkt 2 oraz ust. 3 i 4 tego artykułu. Zgodnie z art. 41 ust. 1 pkt 2 ustawy, renta inwalidzka przysługuje pracownikowi, który uległ wypadkowi w drodze do pracy w razie

zaliczenia go do jednej z grup inwalidów. Wedle zaś art. 41 ust. 3 ustawy, świadczenia o których mowa w ust. 1 i 2, przysługują na warunkach i w wysokości określonych

przepisami niniejszej ustawy, zaś stosownie do ust. 4 tego artykułu świadczenia z

tytułu wypadków w drodze do pracy przysługują od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jeżeli świadczenia, a więc renta inwalidzka z tytułu wypadku w drodze do

pracy zgodnie z art. 41 ust. 3 ustawy, przysługuje na warunkach i w wysokości określonych przepisami niniejszej ustawy, a więc na takich samych zasadach co renta

inwalidzka z tytułu wypadku przy pracy, regulowana przepisem art. 18 i następne

ustawy wypadkowej, to między tymi świadczeniami rentowymi nie ma żadnej różnicy

i są one tożsame, tym bardziej, że w obu przypadkach świadczenia wypłaca Zakład

Ubezpieczeń Społecznych na wniosek pracownika (art. 35 ustawy). Skoro na skutek

zmiany zdarzenia, uzasadniającego przyznanie ubezpieczonemu prawa do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy z dnia 10 stycznia 1989 r. przyznano mu rentę

inwalidzką z art. 18 ustawy wypadkowej to pismo o tę rentę złożone przez ubezpieczonego w dniu 18 września 1998 r. nie może być traktowane jako nowy wniosek

rentowy, a tylko korektę podstawy faktycznej świadczenia rentowego, wcześniej wymierzonego i pobieranego za zachowaniem tożsamej podstawy prawnej do pobierania tego świadczenia, co wcześniej, wynikającej z tej samej ustawy wypadkowej”.

Przede wszystkim należy stwierdzić, że gdyby ustawodawca zamierzał traktować wypadek przy pracy oraz wypadek w drodze do pracy lub z pracy jako zdarzenia

„tożsame”, to nielogiczne byłoby uregulowanie prawa do rent z tych tytułów odrębnymi przepisami. Zarówno nazwa ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach

z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, jak i jej art. 18 , stanowiący

prawo do renty nie tylko w tytułu wypadku przy pracy, lecz również z tytułu choroby

zawodowej, wskazują, że tożsamość podstawy prawnej do renty istnieje jedynie w

odniesieniu do tych zdarzeń faktycznych, które są wypadkami przy pracy albo chorobami zawodowymi, jeśli ich następstwa spowodowały stałą lub okresową niezdolność do pracy (przed dniem 1 września 1997 r. - zaliczenie do jednej z grup inwalidów). Prawo do renty z tytułu wypadku w drodze do pracy (z pracy) wynika wpraw-

dzie z tej samej ustawy, jednakże z odrębnej podstawy prawnej - z jej art. 41. Przytoczony w kasacji ust. 3 tego przepisu, stosownie do którego renta z tytułu takiego wypadku przysługuje „na warunkach i w wysokości” określonych przepisami ustawy wypadkowej, oznacza jedynie to, że rentę z tej ustawy może uzyskać także taki pracownik niezdolny do pracy, który nie spełnił warunków do renty przewidzianej w

ustawie z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz.U. Nr 40, poz. 267 ze zm.), obowiązującej w datach obydwu wniosków (w

1991 oraz w 1998 r.). Warunki te, to wykazanie odpowiedniego okresu zatrudnienia

(art. 32 pkt 2 w związku z art. 33 tej ustawy) lub też powstania niezdolności do pracy

w odpowiednim okresie (jej art. 32 pkt 3). Co do wysokości renty, to należy przypomnieć, że art. 19 ustawy wypadkowej, określający sposób jej obliczania, wygasł wobec wejścia w życie ustawy z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i

rent... (Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.), stosownie do jej przepisów - art. 1 pkt 9 i art.

11 ust. 4 w związku z art. 45. Przepis art. 41 ust. 3 ustawy wypadkowej ma więc inne

znaczenie niż przypisuje mu wyżej przytoczony fragment kasacji i nie może być rozumiany w sposób w nim zaprezentowany, a sprowadzający się do poglądu, że skoro

zarówno renta z tytułu wypadku przy pracy, jak i z tytułu wypadku w drodze do pracy

przysługuje od organu rentowego, to prawomocne ustalenie, że wnioskodawca nie

uległ wypadkowi w drodze do pracy, z tytułu którego pobierał rentę, lecz w zupełnie

innym dniu uległ wypadkowi w pracy - jest pozbawione znaczenia prawnego. Zgodnie

bowiem z art. 25 pkt 3 ustawy wypadkowej w związku z art. 76 ustawy o z.e.p. prawo

do świadczeń powstaje z dniem spełnienia się wszystkich warunków do nabycia tego

prawa. Wobec bezspornej niezdolności wnioskodawcy do pracy, drugim, niezbędnym

warunkiem powstania jego prawa do renty z tytułu wypadku przy pracy było ustalenie, że niezdolność ta powstała wskutek wypadku przy pracy. Ustalenie zarówno

faktu, że wnioskodawca uległ wypadkowi przy pracy, jak i jego daty, nastąpiło dopiero prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Zabrzu z dnia 2 marca 1998 r., zatem prawo wnioskodawcy do renty z tytułu tego wypadku nie mogło powstać przed tą

datą. Tak więc bezzasadny jest wywód kasacji o „zachowaniu” przez wnioskodawcę

„uprawnień do świadczeń”, a zarzuty błędnej wykładni art. 18 i 41 ustawy wypadkowej są nieusprawiedliwione.

Nieusprawiedliwiony jest także zarzut naruszenia zaskarżonym wyrokiem art.

106 ustawy o z.e.p. Błędny jest pogląd kasacji, że „nie można mówić o nienależności

renty (...) skoro faktycznie ustalono, że ubezpieczony w dniu 10 stycznia 1989 r. uległ

wypadkowi przy pracy”. Słusznie podkreślił w uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia

Sąd Apelacyjny, że „ubezpieczony uzyskał rentę na podstawie zdarzenia, które nie

miało miejsca”. Uściślając to sformułowanie - jest poza sporem, że wnioskodawca,

składając w 1991 r. w organie rentowym wniosek o rentę, dołączył do niego kartę

wypadku, jakiemu uległ w drodze do pracy w dniu 25 maja 1990 r. - sporządzoną

przez jego zakład pracy i na podstawie tej karty uzyskał prawo do renty z tytułu tego

wypadku. Kartę przedstawiającą nieprawdziwe okoliczności rzekomego wypadku

sporządzono za wiedzą i zgodą wnioskodawcy, z jego udziałem. Skoro wnioskodawca w dniu 10 stycznia 1989 r. nie uległ wypadkowi w drodze do pracy, to renta z tego

tytułu była świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 106 ust. 1 pkt 2 ustawy o

z.e.p. Podkreślić należy, że całkowicie błędny jest pogląd kasacji, że wnioskodawca

miał prawo do renty z tytułu wypadku przy pracy za okres wsteczny. Stosownie bowiem do art. 99 ustawy o z.e.p. świadczenia wypłaca się od dnia powstania prawa do

nich, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano

decyzję z urzędu. W rozpatrywanej sprawie wniosek o rentę z tytułu wypadku przy

pracy został zgłoszony 18 września 1998 r., co oznacza, że wypłata tej renty za

okres wcześniejszy nie przysługiwała.

Chybione też jest stwierdzenie w kasacji, że nie było podstaw prawnych do

„obarczenia ubezpieczonego obowiązkiem zwrotu świadczenia rentowego”. Sąd

Najwyższy nie ma żadnych wątpliwości, że przedłożenie w organie rentowym sfałszowanego dokumentu, czy też zawierającego nieprawdziwe dane, mającego istotne

znaczenie dla uzyskania świadczenia, oznacza, że przyznane na jego podstawie

świadczenie jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 106 ust. 1 pkt 2

ustawy o z.e.p. Podkreślić należy, że posłużenie się „nieprawdziwymi danymi czy

sfałszowanymi dokumentami” spowodowało, że organ rentowy wypłacał wnioskodawcy rentę nienależną od listopada 1990 r. do sierpnia 1998 r., czyli niemal przez 8

lat, natomiast - na mocy art. 106 ust. 3 ustawy o z.e.p. świadczenie podlega zwrotowi

- tylko za okres ostatnich 3 lat.

Stwierdzenia w skierowanej do Sądu Najwyższego kasacji, że: „fakt posłużenia się nieprawdziwymi danymi czy sfałszowanymi dokumentami nie może przekreślać uprawnień do renty wstecz” skład orzekający w sprawie nie tylko nie akceptuje,

lecz uważa je za naganne, uwłaczające zarówno powadze Sądu, jak i godności zawodu wykonywanego przez autora kasacji.

Kasacja nie przedstawiła żadnych argumentów odnoszących się do zarzutu

błędnej wykładni art. 35 ustawy wypadkowej, co zwalnia Sąd Najwyższy z potrzeby

zajęcia stanowiska w tym zakresie.

Mając powyższe na uwadze i uznając, że kasacja nie ma usprawiedliwionych

podstaw, Sąd Najwyższy na mocy art. 39312 KPC orzekł jak w sentencji wyroku.