Social security accident benefits allowed despite accident occurring abroad if business activity was conducted in Poland.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court reversed a lower court's dismissal of a widow's claim for family accident benefits after her husband died in Germany. Although the accident occurred outside Poland, the court found the husband conducted his business activities within the country, satisfying the statutory requirement for coverage. The decision established that the location of the accident does not bar benefits if the employment activity itself took place domestically.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych; Art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą: Family accident benefits are granted based on the location of business activity, not the location of the accident.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 17 grudnia 1996 r.
II UKN 30/96
Warunkiem uzyskania świadczenia z tytułu wypadku, który pozostawał w
związku z działalnością gospodarczą, jest prowadzenie jej na terenie Polski. Nie
ma natomiast znaczenia to, że wypadek nastąpił poza granicami kraju.
Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Maria Mańkowska
(sprawozdawca), Stefania Szymańska.
Sąd Najwyższy, przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Iwony
Kaszczyszyn, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 1996 r. sprawy z wniosku Anny G. i
nieletnich dzieci przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w G.W. o
rentę rodzinną wypadkową, na skutek kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich od
wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze
z dnia 30 października 1995 r. [...]
u c h y l i ł zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń
Społecznych-Oddział w G.W. z dnia 31 sierpnia 1995 r. [...] i przyznał Annie G. i jej
dzieciom Jakubowi i Michałowi Antoniemu G. rentę rodzinną wypadkową od dnia 1
maja 1995 roku.
Uzasadnienie
Wnioskodawczyni Anna G., pobierająca rentę rodzinną po zmarłym mężu
Dariuszu G., zgłosiła wniosek o rentę rodzinną wypadkową. Zespół powołany przez
organ rentowy w celu zbadania okoliczności i przyczyn wypadku ustalił w protokole [...],
że wypadek, któremu uległ mąż wnioskodawczyni w dniu 4 kwietnia 1995 r. w
Niemczech, był śmiertelnym wypadkiem przy prowadzeniu działalności gospodarczej.
Decyzją z dnia 31 sierpnia 1995 r. organ rentowy odmówił wnioskodawczyni i jej
dzieciom prawa do renty rodzinnej wypadkowej po zmarłym mężu i ojcu, ponieważ wypadek miał miejsce poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Od powyższej decyzji wnioskodawczyni odwołała się do Sądu WojewódzkiegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Zielonej Górze domagając się zmiany decyzji
i podniosła, iż wypadek jej męża miał miejsce poza granicami Polski, lecz był związany
z rodzajem prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, polegającej na
dokonywaniu stałych transakcji handlowych w Niemczech.
Wyrokiem z dnia 30 października 1995 r. Sąd Wojewódzki oddalił odwołanie.
Uzasadnienie wyroku nie zostało sporządzone, bowiem wnioskodawczyni nie wystąpiła
z takim żądaniem ani też nie wniosła od niego rewizji.
Powyższy wyrok zaskarżył w drodze kasacji Rzecznik Praw Obywatelskich na
podstawie art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i
Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy
o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr
43, poz 189) zarzucając rażące naruszenie art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca
1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z
1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm.) w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia
1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz
ich rodzin (Dz. U. z 1989 r., Nr 46, poz. 250 ze zm.), art. 47714 § 2 KPC, a także
naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej oraz wnosił o uchylenie zaskarżonego
wyroku i poprzedzającej go decyzji organu rentowego i przyznanie wnioskodawczyni i
jej dzieciom renty rodzinnej wypadkowej.
Rzecznik Praw Obywatelskich wskazał, że Sąd Wojewódzki dokonał błędnej
interpretacji art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. łącząc uzyskanie świadczenia z tytułu wypadku z jego związkiem z miejscem wypadku zamiast z miejscem
prowadzenia działalności gospodarczej.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja jest zasadna, bowiem organ rentowy i Sąd Wojewódzki, podzielając
stanowisko organu rentowego, błędnie przyjęły, że wnioskodawczyni i jej dzieciom nie
przysługuje prawo do renty rodzinnej wypadkowej z uwagi na to że wypadek męża
wnioskodawczyni miał miejsce poza obszarem Polski. Art. 3 ust. 1 powołanej ustawy z
dnia 12 czerwca 1975 r. takiego ograniczenia nie zawiera, a jedynie stwierdza, że
świadczenia określone ustawą przysługują z tytułu wypadków powstałych w związku z
zatrudnieniem na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej. Bezsporne jest, że miejscem
wykonywania działalności gospodarczej, jaką prowadził mąż wnioskodawczyni, był
G.W. Działalność ta dotyczyła handlu artykułami pochodzenia krajowego i
zagranicznego branży spożywczej i przemysłowej, mąż wnioskodawczyni utrzymywał
stałe kontakty handlowe w Niemczech i w dniu wypadku miał umówione spotkanie w
celach handlowych na terenie Niemiec. Potwierdza to oświadczenie zamieszkałej w
Berlinie Teresy D., które znajduje się w aktach organu rentowego [...].
Sąd Najwyższy uznał, że Sąd Wojewódzki z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1
ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. oraz art. 47714 § 2 KPC oddalił odwołanie wnioskodawczyni od sprzecznej z prawem decyzji organu rentowego. Organ ten uznał wypadek
męża wnioskodawczyni za wypadek przy prowadzeniu działalności gospodarczej, ale
nieprawidłowo przyjął, że art. 3 ust. 1 omawianej ustawy nie pozwala przyznać prawa
do renty rodzinnej wypadkowej dlatego, iż wypadek miał miejsce poza obszarem kraju.
Prawo wnioskodawczyni i jej dzieci do renty rodzinnej wynika z art. 10 ust. 1
ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących
działalność gospodarczą oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1989 r., Nr 46, poz.
250 ze zm.), który stanowi, że renta rodzinna z tytułu wypadku przy prowadzeniu
działalności gospodarczej przysługuje na zasadach i w wysokości określonych przepisami o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. Za
wypadek, o którym mowa w ust. 1, uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną
zewnętrzną, które nastąpiło podczas wykonywania zwykłych czynności wynikających z
prowadzenia działalności lub w związku z wykonywaniem takich czynności (art. 10 ust.
2 pkt 1).
Ponieważ wypadek śmiertelny, jakiemu uległ mąż wnioskodawczyni, uznany
został za wypadek przy prowadzeniu w Polsce działalności gospodarczej, nie ma zna-
czenia prawnego i nie pozbawia wnioskodawczyni i jej dzieci prawa do renty rodzinnej
wypadkowej fakt, iż wypadek miał miejsce za granicą.
Art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy
pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 30 poz. 144) określa
jedynie wymóg zatrudnienia pracownika na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej, co
spełniał mąż wnioskodawczyni skoro prowadził działalność gospodarczą w G.W.
Zatem na podstawie art. 26 ust. 1 tej ustawy wnioskodawczyni i jej dzieciom,
jako członkom rodziny pracownika, który zmarł wskutek wypadku przy pracy, przysługuje renta rodzinna wypadkowa.
Zaskarżony wyrok narusza również interes Rzeczypospolitej Polskiej, wyrażający
się w szczególnej ochronie osób poszkodowanych w wyniku wypadków przy
pracy. Z tych też względów kasacja podlegała uwzględnieniu mimo upływu sześciu
miesięcy od uprawomocnienia się zaskarżonego wyroku i na podstawie art. 393 15 KPC
Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.