Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UKN 263/97 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal and remands case due to contradictory rulings on the same claim between identical parties.

Numero d'incarto II UKN 263/97
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court of Poland quashed the appealed judgment and remanded the case for retrial due to conflicting rulings on the same claim between the same parties. The applicant sought a sick pay benefit, but the Social Insurance Institution argued he was excluded from insurance coverage, a status previously determined by contradictory court decisions. The court found that lower courts failed to address these conflicting prior judgments, creating a situation of res judicata that required resolution before the case could be properly adjudicated.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 379 pkt 3 KPC; Art. 393 § 13 KPC: When doubt exists whether a claim between the same parties has already been finally adjudicated, the appealed judgment is quashed and the case is remanded for retrial, regardless of the ground for appeal.

Parole chiave

Generato dall'IA
res judicata contradictory rulings same parties same claim remand for retrial social insurance benefits final judgment

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 379 pkt 3 KPC
można mówić o powadze rzeczy osądzonej (art. 379 pkt 3 KPC).
Art. 393 § 13 KPC
Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na mocy art. 393 13 KPC.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 18 lutego 1998 r.

II UKN 263/97

W sytuacji, gdy istnieje wątpliwość czy sprawa o to samo roszczenie

między tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona, zaskarżone

kasacją orzeczenie podlega uchyleniu, a sprawa przekazaniu do ponownego

rozpoznania, niezależnie od powołanej podstawy zaskarżenia.

Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Jerzy Kuźniar, Stefania

Szymańska (sprawozdawca).

Sąd Najwyższego po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 1998 r. sprawy z wniosku

Tadeusza J. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o zasiłek chorobowy, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu ApelacyjnegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Krakowie z dnia 11 lutego 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach z dnia 5 czerwca 1996 r. [...] i

sprawę przekazał temuż Sądowi do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Decyzją z 1 lipca 1995 r. [...] ZUS - Oddział w K., zobowiązał Tadeusza J. do

zwrotu kwoty 5.731,61 zł stwierdzając, iż kwota ta wypłacona z tytułu zasiłku chorobowego za wyszczególnione w decyzji okresy w czasie od 2 lutego 1993 r. do 7

marca 1995 r. nie przysługiwała mu, ponieważ na mocy decyzji organu rentowego

[...] został z dniem 1 stycznia 1992 r. wyłączony z ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia

w PPW „J.” NKP. W decyzji z 1 lipca 1995 r. wyszczególniono, między innymi, okres

zasiłkowy od 15 marca do 12 listopada 1993 r. Inną decyzją z tej samej daty [...]

organ rentowy odmówił Tadeuszowi J. prawa do zasiłku chorobowego za okresy: 17

marzec - 15 kwiecień 1995 r., 18 kwiecień - 10 czerwiec 1995 r. i 14 - 26 czerwiec

1995 r.

W odwołaniu do Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wnioskodawca domagał się ustalenia prawa do zasiłku chorobowego i odstąpienia od „egzekucji”.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy stwierdził, że skoro decyzją z 13

maja 1995 r. wnioskodawca został wyłączony z ubezpieczenia społecznego, to brak

jest podstawy do przyznania zasiłku chorobowego.

Wyrokiem z dnia 5 czerwca 1996 r. Sąd Wojewódzki oddalił odwołanie od obu

przytoczonych wyżej decyzji z tym, iż mylnie określił, że decyzja [...] wydana została

27 czerwca 1995 r. (ta data została określona w decyzji jako data zgłoszenia roszczenia przez wnioskodawcę). W uzasadnieniu wyroku Sąd podał co następuje:

Prawomocnym wyrokiem z dnia 6 grudnia 1995 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach oddalił odwołanie wnioskodawcy w

sprawie o ustalenie obowiązku ubezpieczenia społecznego, podzielając stanowisko

pozwanego ZUS-u w kwestii wyłączenia wnioskodawcy z obowiązku ubezpieczenia

społecznego z dniem 1 stycznia 1992 r. [...] Rozstrzygnięcie powyższe, zdaniem

Sądu, ma istotne znaczenie w przedmiotowej sprawie, bowiem zgodnie z treścią art.

art. 5 i 6 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r.

Nr 30, poz. 143 ze zm.) - zasiłek chorobowy przysługuje pracownikowi, który stał się

niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania zatrudnienia lub w określonym czasie (do trzech miesięcy) po ustaniu zatrudnienia. Ponieważ wnioskodawca

nie był objęty obowiązkiem ubezpieczenia społecznego w PPW „J.” od dnia 1 stycznia 1992 r. przedmiotowe zasiłki chorobowe mu nie przysługują. Wnioskodawca w

wymienionym Przedsiębiorstwie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę na

stanowisku Prezesa Zarządu „J.” SA z tym, że w 1993 r. w wymiarze 1/2 etatu [...].

Powoływanie się wnioskodawcy, że mimo zaprzestania przez „J.” SA prowadzenia

działalności gospodarczej w 1991 r. był on nadal zatrudniony na podstawie umowy o

pracę, a więc podlegał obowiązkowi ubezpieczenia, jest chybione. Wnioskodawca

wyjaśnił przed Sądem, między innymi, że aczkolwiek po 1 styczniu 1992 r. Przedsiębiorstwo nie prowadziło już produkcji ani usług, jednak on, jako Prezes tegoż

przedsiębiorstwa, prowadził sprawy rozliczeniowe. Umowa o pracę zawarta z prezesem Zarządu SA jest ważna, jeżeli zakres jej obowiązków nie obejmuje prowadzenia

i reprezentowania spółki. Wnioskodawca po zaprzestaniu prowadzenia działalności

„J.” SA nie mógł być objęty systemem pracowniczego ubezpieczenia społecznego, a

umowa, na którą się powołuje, jest nieważna z mocy prawa.

W rewizji Tadeusz J. zarzucił niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych

dla rozstrzygnięcia sprawy i wnosił o zmianę wyroku lub jego uchylenie oraz przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W szczególności twierdził, że kwestia jego podlegania pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu

była wielokrotnie rozpatrywana przez sądy „przy okazji różnych spraw”, a ustalenia w

tym zakresie były niejednolite. Jeszcze wyrokiem z 2 czerwca 1995 r. [...],

zatwierdzonym przez Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z 13 grudnia 1995 r. [...],

uznano jego zatrudnienie w charakterze pracownika „J.” SA, oddalając odwołanie od

decyzji ZUS z 14 stycznia 1994 r. obniżającej wysokość zasiłku chorobowego za

okres od 6 lutego do 12 listopada 1993 r. z powodu wykonywania pracy.

Wyrokiem z 11 lutego 1997 r. [...] Sąd Apelacyjny w Krakowie oddalił rewizję.

W motywach wyroku Sąd Apelacyjny podał, iż Sąd Wojewódzki zaskarżonym

wyrokiem oddalił odwołanie wnioskodawcy od decyzji Oddziału ZUS w K. z 1 lipca

1995 r. odmawiającej mu prawa do zasiłku chorobowego za okresy: 13 marzec - 15

kwiecień, 18 kwiecień - 10 czerwiec i 14-26 czerwiec 1995 r. W rozważaniach zaś

wywiódł, iż okolicznością istotną dla rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy było

ustalenie, czy niezdolność wnioskodawcy do pracy powstała w okresie zatrudnienia,

co jest równoznaczne z okresem podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Prawomocnym wyrokiem z 6 grudnia 1995 r. [...], wywiódł dalej Sąd Apelacyjny, Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach orzekł, iż od dnia 1

stycznia 1992 r. wnioskodawca nie pozostawał w stosunku pracy ze Spółką „J.” i nie

podlegał od tej daty obowiązkowi ubezpieczenia pracowniczego. Wyrok ten korzysta

z powagi rzeczy osądzonej (art. 366 KPC) i wiąże wszystkie sądy w zakresie objętym

jego merytorycznym rozstrzygnięciem (art. 365 KPC). Samo ustalenie tego faktu wystarczyło do oddalenia odwołania od decyzji organu rentowego. Odwołujący się

twierdzi, że złożył wniosek o zaskarżenie wyroku [...] środkami nadzwyczajnymi. Jeżeli więc wyrok ten zostanie uchylony lub zmieniony, będzie to także podstawą do

wzruszenia zaskarżonego rewizją wyroku rozstrzygającego sprawę odmowy wypłacenia zasiłku chorobowego.

Od wyroku Sądu Apelacyjnego z 11 lutego 1997 r. Tadeusz J. złożył kasację z

wnioskiem o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu

Wojewódzkiego z 5 czerwca 1996 r. [...] i przekazanie sprawy temuż Sądowi do po-

nownego rozpoznania. Kasacja zarzuciła: 1. naruszenie prawa materialnego przez

niewłaściwe zastosowanie art. 63 KP - w następstwie stwierdzenia, iż po dniu 1

stycznia 1992 r. wnioskodawca nie pozostawał w ubezpieczeniu społecznym w wyniku wygaśnięcia (nieistnienia) po tym terminie stosunku pracy (umowy o pracę). 2.

naruszenia przepisów postępowania poprzez niezastosowanie art. 11 KPC, na skutek czego nastąpiło niekorzystne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie sporu. W uzasadnieniu kasacji wywiedziono, między innymi, iż Sąd „niewłaściwie do przedmiotu

sprawy” stwierdził wygaśnięcie stosunku pracy w myśl art. 63 KP, czego konsekwencją była konkluzja o braku ubezpieczenia społecznego po dniu 1 stycznia 1992 r.

Zakład pracy istniał bowiem nadal i stosunek pracy także. Ponadto w tej samej kwestii, tj. dotyczącej istnienia umowy o pracę wnioskodawcy po dniu 1 stycznia 1992 r.,

wypowiedział się także sąd karny obu instancji, dochodząc do diametralnie

odmiennego stwierdzenia niż sąd ubezpieczeń społecznych.

I tak: Sąd Rejonowy w Kielcach Wydział Karny w wyroku z dnia 22 stycznia

1996 r. [...], utrzymanym następnie przez Sąd Wojewódzki w Kielcach Wydział Karny

w dniu 23 października 1996 r. [...] stwierdził, iż wnioskodawca jest winnym tego, że

będąc po 1 stycznia 1992 r. pracownikiem w Spółce „J.” SA i Prezesem Zarządu nie

odprowadził zaliczki na podatek dochodowy należnej z tytułu swego zatrudnienia.

Wnioskodawca po otrzymaniu powyższego wyroku Sądu Wojewódzkiego w dniu 22

listopada 1996 r., pismem z dnia 4 lutego 1997 r. powiadomił o treści tego wyroku

Sąd Apelacyjny w Krakowie rozpoznający sprawę w trybie rewizyjnym. Wnioskodawcy nie jest znane, czy to pismo dotarło do wymienionego Sądu przed, czy po ogłoszeniu wyroku z dnia 11 lutego 1997 r. Wnioskodawca podkreśla, że u podstawy

rozstrzygnięć obu „pionów Sądów”, tj. karnych i ubezpieczeń społecznych był ten

sam stosunek prawny, z którego wynikały różne konsekwencje, a więc zarówno w

sferze prawa karnego, jak i ubezpieczeń społecznych. Tym stosunkiem prawnym był

stosunek pracy, zaś dopiero pochodnym tego stosunku, z niego wynikającym było

ubezpieczenie społeczne. Skoro więc sąd karny stwierdził, że po dniu 1 stycznia

1992 r. wnioskodawca był zatrudniony w spółce „J.” SA, to przeciwne stwierdzenie

„Sądu Ubezpieczeń Społecznych” w sprawie [...] pozostaje również w sprzeczności z

treścią art. 11 KPC, wyrażającym zasadę prejudycjalności wyroku sądu karnego.

Niezależnie od tego wnioskodawca podnosi, iż „omawiany” wyrok Sądu Pracy

i Ubezpieczeń Społecznych jest sprzeczny z innym prawomocnym wyrokiem Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, a mianowicie wyrokiem z dnia 2 czerwca 1995 r.

[...], utrzymanym w mocy przez Sąd Apelacyjny w dniu 13 grudnia 1995 r. [...]. Na

podstawie tego wyroku w sprawie dotyczącej ubezpieczenia społecznego wnioskodawcy zostało jednoznacznie stwierdzone, że również w okresie po 1 stycznia 1992

r. pozostawał on w stosunku pracy w Spółce „J.” SA oraz w następstwie tego stosunku był ubezpieczony i w związku z tym należy mu się zasiłek chorobowy za okres od

6 lutego 1993 r. do 12 listopada 1993 r. Jest rzeczą znamienną, iż wyrok powyższy

ZUS-Oddział w K. zaskarżył w drodze wznowienia postępowania, jednakże skarga o

wznowienie postępowania nie została uwzględniona.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wbrew twierdzeniu kasacji ani Sąd Wojewódzki w wyroku z 5 czerwca 1996 r.

[...], ani Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku nie powołały się na art. 63 KP, w

związku z czym zarzut naruszenia tego przepisu jest chybiony. Także nietrafny jest

zarzut naruszenia art. 11 KPC. Zgodnie z tym przepisem ustalenia wydanego w postępowaniu karnym prawomocnego wyroku skazującego co do popełnienia przestępstwa wiążą sąd w postępowaniu cywilnym. Wnioskodawca - jak sam utrzymuje został skazany wyrokiem sądu karnego za nieodprowadzenie zaliczki na podatek

dochodowy należnej z tytułu swego zatrudnienia po dniu 1 stycznia 1992 r. Tylko w

tym zakresie wyrok ten ma moc wiążącą; nie dotyczy to jednak sprawy będącej

przedmiotem niniejszego postępowania.

Mimo powyższego Sąd Najwyższy nie oddalił kasacji, a to z następujących

powodów. Zgodnie z art. 39111 KPC Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach

kasacji, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Strony mogą

przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych.

W wyroku z 5 czerwca 1996 r. [...] Sąd Wojewódzki wymienił obie zaskarżone

przez wnioskodawcę decyzje noszące datę 1 lipca 1995 r. Treść tych decyzji została

dokładnie podana na początku uzasadnienia. Sąd Wojewódzki uznał, że skoro

wnioskodawca został wyłączony z pracowniczego ubezpieczenia społecznego po

dniu 1 stycznia 1992 r., to jego odwołanie od obu tych decyzji nie ma usprawiedliwionych podstaw. Sąd Apelacyjny zaskarżonym wyrokiem oddalił rewizję od wyroku

Sądu Wojewódzkiego, jednakże w uzasadnieniu wyroku odniósł się tylko do decyzji z

dnia 1 lipca 1995 r. odmawiającej wnioskodawcy prawa do zasiłku chorobowego za

okresy: od 13 marca do 15 kwietnia , od 18 kwietnia do 10 czerwca oraz od 14

czerwca do 26 czerwca 1995 r. W uzasadnieniu wyroku, poza ogólnym stwierdzeniem, że prawomocnym wyrokiem z 6 grudnia 1995 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach orzekł, że od dnia 1 stycznia 1992 r.

Tadeusz J. nie pozostawał w stosunku pracy ze Spółką „J.” i nie podlegał od tej daty

obowiązkowi ubezpieczenia pracowniczego, brak jest ustosunkowania się do żądania organu rentowego zwrotu kwoty 5.l731,61 zł, czego dotyczy druga decyzja z tej

samej daty. Jest to uchybienie Sądu, które mogło mieć istotny wpływ na wynik

sprawy - gdy chodzi o żądanie zwrotu wypłaconej kwoty tytułem zasiłku chorobowego za okres od 15 marca do 12 listopada 1993 r.

Z powołanego w kasacji wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 13

grudnia 1995 r. [...] (zapadłego przed datą wyroku Sądu Wojewódzkiego i Sądu

Apelacyjnego, wydanych w niniejszej sprawie) wynika, że Sąd ten oddalił rewizję

organu rentowego od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych w Kielcach z 28 czerwca 1995 r. [...], którym Sąd Wojewódzki przyznał

Tadeuszowi J. zasiłek chorobowy za okres od 12 maja do 25 maja 1993 r. oraz zobowiązał ZUS-Oddział w K. do wyrównania kwot zasiłków wypłaconych mu w okresie

od 26 maja do 12 listopada 1993 r. z potrąceniem ich 25%. Z uzasadnień wyroków

Sądów obu instancji wynika, że wnioskodawca w tym okresie był traktowany jako

pracownik, przy czym zwolnienie lekarskie dotyczyło pracy najemnej. Skarga ZUSOddziału w K. o wznowienie postępowania od wyroku Sądu Apelacyjnego z 13 grudnia 1995 r. [...], została odrzucona postanowieniem tegoż Sądu z 27 czerwca 1996 r.

[...]. W świetle powyższego istotne wątpliwości - bez bliższego wyjaśnienia organu

rentowego - nasuwa żądanie zwrotu kwoty wypłaconego zasiłku za cały okres od 15

marca do 12 listopada 1993 r. W kwocie tej niewątpliwie mieści się kwota zasiłku za

okres od 26 marca do 12 listopada 1993 r., a w tym przedmiocie - wydaje się - że

można mówić o powadze rzeczy osądzonej (art. 379 pkt 3 KPC). Żaden z Sądów

orzekających w niniejszej sprawie nie miał tego na uwadze.

W rozpoznawanej sprawie istota sporu sprowadza się do tego, czy wnioskodawca w latach 1993-1995 był pracownikiem Spółki „J.” SA, a w konsekwencji, czy z

tego tytułu podlegał pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu. Orzeczenia wydawane przez Sądy, rozstrzygające poszczególne sprawy odnoszące się do tej

kwestii, są sprzeczne. Świadczą o tym zarówno wyroki Sądu Wojewódzkiego-Sądu

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach, jak i wyroki Sądu Apelacyjnego. Ponadto należy podkreślić, że skoro Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku nie odniósł

się do odmiennego, wcześniejszego wyroku tegoż Sądu z 13 grudnia 1995 r. i poprzedzającego go wcześniejszego wyroku Sądu Wojewódzkiego z 29 czerwca 1995

r., to należy wnioskować, iż nie miał wiadomości o tych orzeczeniach.

Mając to na uwadze Sąd Najwyższy uznał za usprawiedliwiony wniosek kasacji o uchylenie zaskarżonego wyroku i poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach. W ponownym postępowaniu niezbędne jest bowiem zapoznanie się z całokształtem materiału dowodowego

sprawy i ponowne jego rozważenie, w tym także z wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w

Kielcach - Wydziału Cywilnego z 27 czerwca 1997 r. [...], zasądzającym od wnioskodawcy na rzecz Skarbu Państwa - Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w K.

odpowiednie kwoty z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenie społeczne za

pracowników Spółki „J.” w okresie od sierpnia 1990 r. do lutego 1994 r. Z pozwem w

tej sprawie przeciwko wnioskodawcy jako prezesowi Spółki „J.” wystąpił w dniu 7

maja 1994 r. ZUS-Oddział w K., żądając zasądzenia 160.572,54 zł. Sąd Wojewódzki

zasądził 150.572,54 zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. Wnioskodawca twierdzi,

że w tej kwocie zostały uwzględnione także składki od jego wynagrodzenia.

Z tych względów orzeczono jak w sentencji wyroku na mocy art. 393 13 KPC.