Farmer receiving rehabilitation benefits after employment termination remains subject to mandatory farmers' social insurance.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court reversed lower court rulings that exempted the farmer from paying social insurance contributions. The court found that the farmer, having terminated an employment contract, was no longer covered by the general workers' insurance scheme. Consequently, the court held that the farmer must be subject to mandatory farmers' social insurance and pay contributions during the period of receiving rehabilitation benefits.
Regesto Legislator
Generato dall'IAUstawa o ubezpieczeniu społecznym rolników; Ustawa o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa: Rolnik prowadzący działalność rolniczą, który po rozwiązaniu stosunku pracy pobiera świadczenie rehabilitacyjne, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników i jest obowiązany do opłacania składek.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 15 grudnia 1999 r.
II UKN 256/99
Rolnik prowadzący działalność rolniczą, pobierający po rozwiązaniu stosunku pracy świadczenie rehabilitacyjne przyznane po wyczerpaniu zasiłku
chorobowego, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników
i jest w związku z tym obowiązany do opłacania składek ubezpieczeniowych
Przewodniczący: SSN Jerzy Kuźniar (sprawozdawca), Sędziowie SN: Maria
Tyszel, Andrzej Wróbel.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 1999 r. sprawy z wniosku
Janiny B. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi Regionalnemu w S. o ustalenie istnienia obowiązku podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, na skutek kasacji strony pozwanej od wyroku Sądu Apelacyjnego w
Lublinie z dnia 19 lutego 1999 r. [...]
z m i e n i ł zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach z dnia 4 września 1998 r.
[...] w ten sposób, że oddalił odwołanie wnioskodawczyni.
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 4 września 1998 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Siedlcach – w częściowym uwzględnieniu odwołania wnioskodawczyni Janiny B. – zmienił decyzję Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w S. z dnia 28 maja 1998 r. i ustalił, że wnioskodawczyni
jest zwolniona z obowiązku opłacania składki z tytułu obowiązkowego ubezpieczenia
społecznego rolników za okres od 25 października 1996 r. do 22 kwietnia 1997 r. W
pozostałej części – dotyczącej podlegania ubezpieczeniu od dnia 1 maja 1998 r. i
nadal – odwołanie oddalił. Sąd ustalił, że wnioskodawczyni od dnia 25 października
1996 r. do dnia 22 kwietnia 1997 r. pobierała świadczenie rehabilitacyjne (po ustaniu
zatrudnienia w PSS „S.” w S.P.), a od dnia 24 kwietnia 1997 r. podjęła zatrudnienie w
GS „S.Ch.” w S., gdzie pracowała do dnia 30 kwietnia 1998 r. W okresie pobierania
świadczenia rehabilitacyjnego, wnioskodawczyni podlegała ubezpieczeniu rolniczemu, ale była zwolniona z obowiązku opłacania składki (§ 7 ust. 1 pkt 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy
wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego – jednolity tekst: Dz.U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm. – w związku z art. 52 ust. 1 ustawy z
dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników – jednolity tekst: Dz.U.
z 1998 r. Nr 7, poz. 25).
Stanowisko to podzielił – co do braku obowiązku opłacania składki – Sąd
Apelacyjny w Lublinie i oddalił apelację organu rentowego (wyrok z dnia 19 lutego
1999 r. [...]), uwzględniając stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia
21 maja 1997 r., II UKN 101/97 (OSNAPiUS 1998 nr 9, poz. 275) i przytaczając, że
rolnik pobierający zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne „w związku z zatrudnieniem” nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników (odmiennie niż Sąd
pierwszej instancji), stąd nie ma obowiązku opłacania składek.
Powyższy wyrok zaskarżył kasacją organ rentowy i zarzucając naruszenie
prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 16 ust. 3 w związku z art. 6 pkt 13 i
art. 52 ustawy o u.s.r., wniósł „o uchylenie zaskarżonego wyroku (...) i poprzedzającego go wyroku Sądu Wojewódzkiego (...)”. Według skarżącego ustawa o u.s.r. wyczerpująco reguluje warunki ustania ubezpieczenia społecznego rolników (tylko przy
podleganiu innemu ubezpieczeniu lub pobieraniu emerytury lub renty) stąd przyjęcie,
że w czasie pobierania świadczenia rehabilitacyjnego ustaje ubezpieczenie nie jest
zasadne. „Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1997 r. (...) jest rozstrzygnięciem jednostkowym”.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny w zaskarżonym wyroku wskazanych
w kasacji przepisów prawa materialnego przez ich błędną wykładnię jest uzasadniony, biorąc pod uwagę poczynione ustalenia faktyczne, stanowiące podstawę wydania
zaskarżonego wyroku, które – jako niezakwestionowane - wiążą Sąd Najwyższy (art.
39315 KPC). Jest w szczególności niewątpliwe, że wnioskodawczyni była zatrudniona
w PSS „S.” w S.P. na podstawie umowy o pracę do dnia 24 października 1996 r. Sto-
sunek pracy ustał – został rozwiązany przez pracodawcę – na podstawie art. 53 § 1
KP wobec wyczerpania przez pracownika okresu zasiłkowego. Po ustaniu stosunku
pracy – w okresie od 25 października 1996 r. do 22 kwietnia 1997 r. – wnioskodawczyni pobierała świadczenie rehabilitacyjne, prowadząc w tym czasie wraz z mężem
gospodarstwo rolne o powierzchni 7,37 ha przeliczeniowego.
Istota sporu sprowadza się do ustalenia, czy w tym czasie podlegała ona
ubezpieczeniu społecznemu rolników, a w przypadku gdyby tak było, czy jest obowiązana opłacać należną składkę.
W myśl art. 7 ust. 1 oraz art. 16 ust. 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym
rolników, ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu, macierzyńskiemu oraz emerytalno-rentowemu – z mocy ustawy – podlega rolnik, którego gospodarstwo obejmuje obszar użytków rolnych powyżej 1 ha przeliczeniowego (...), zaś jedyne od tego
odstępstwo jest związane bądź z podleganiem przez rolnika innemu ubezpieczeniu
społecznemu bądź posiadaniem ustalonego prawa do emerytury lub renty. Według
„słownika ustawowego” – art. 6 pkt 13 ustawy o u.s.r. – przez osobę podlegającą innemu ubezpieczeniu społecznemu – rozumie się osobę będącą pracownikiem zatrudnionym w wymiarze czasu nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w
danym zawodzie, albo objętą innymi przepisami o ubezpieczeniu społecznym lub o
zaopatrzeniu emerytalnym. Biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, wnioskodawczyni
byłaby wyłączona z obowiązkowego – z mocy ustawy – ubezpieczenia rolniczego,
nie mając w związku z tym obowiązku opłacania składki, jedynie wtedy gdyby przyjąć, iż okres pobierania świadczenia rehabilitacyjnego (po rozwiązaniu umowy o
pracę) był „okresem podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu”. Świadczenie
rehabilitacyjne przysługuje pracownikowi, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego
jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja rokują odzyskanie
zdolności do pracy – art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach
pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity
tekst: Dz.U. z 1983 r. Nr 30, poz. 143 ze zm.), okres jednak, przez który świadczenie
to jest wypłacane nie jest okresem podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu
w rozumieniu art. 6 pkt 13 ustawy o u.s.r. Jest to okres pobierania określonego
świadczenia z ubezpieczenia, co jednakże nie ma wpływu – na tle obowiązującego
prawa – na obowiązek ubezpieczenia rolniczego i opłacania składek z tego tytułu.
Pogląd Sądu Najwyższego zawarty w wyroku z dnia 21 maja 1997 r., II UKN
101/97 (OSNAPiUS 1998 nr 9, poz. 275) wyrażony został w odmiennym stanie fak-
tycznym dotyczącym osoby, która pobierała zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, nie zaś osoby, z którą
– tak jak w tym przypadku – rozwiązano umowę o pracę w trybie art. 53 § 1 KP.
Obowiązek ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej, powstaje z dniem rozpoczęcia działalności rodzącej obowiązek ubezpieczenia, a ustaje z dniem, w którym nastąpiło zaprzestanie działalności (art. 3 ust. 1
ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących
działalność gospodarczą oraz ich rodzin – jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz.
250 ze zm.), przy czym w okresie pobierania zasiłku chorobowego lub macierzyńskiego – mimo istnienia obowiązku ubezpieczenia – przewiduje się zwolnienie z opłacania składek (§ 37 rozporządzenia „składkowego” z dnia 29 stycznia 1990 r.).
Uwagi te pozwalają na zajęcie stanowiska, że rolnik prowadzący działalność
rolniczą, pobierający świadczenie rehabilitacyjne przyznane mu po wyczerpaniu zasiłku chorobowego, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników i
jest w związku z tym obowiązany do opłacania składek ubezpieczeniowych, jeżeli
łączący go uprzednio stosunek pracy – rodzący obowiązek ubezpieczenia pracowniczego – został rozwiązany.
Z tych względów, gdy w sprawie zachodziło jedynie naruszenie prawa materialnego, należało w uwzględnieniu kasacji orzec jak w sentencji po myśli art. 393 15
KPC.