Supreme Court dismisses appeal as inadmissible when second instance court omits part of the claim without ruling.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the plaintiff's cassation appeal because the lower court failed to rule on the entire claim despite changing the previous judgment. The plaintiff sought additional compensation for worsened health, but the second-instance court only addressed a partial amount while ignoring the remaining request. The court held that without a ruling on the omitted part, the appeal targeted a non-existent decision and was therefore inadmissible under civil procedure law.
Regesto Legislator
Generato dall'IAart. 351 KPC; art. 3938 KPC: If a second-instance court alters a judgment without ruling on the entirety of the claim and no party requests supplementation within the deadline, a cassation appeal against the non-existent ruling must be rejected as inadmissible.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Postanowienie z dnia 7 października 1998 r.
II UKN 247/98
Jeżeli w sprawie o odszkodowanie z tytułu wypadku w drodze do pracy
sąd drugiej instancji, zmieniając zaskarżony apelacją wyrok nie orzekł o
całości żądania pozwu, a żadna ze stron w przewidzianym terminie nie złożyła
wniosku o uzupełnienie wyroku, to kasacja skierowana przeciwko orzeczeniu
nie istniejącemu podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna (art. 351 w związku
z art. 3938 KPC).
Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie: SA Beata Gudowska (sprawozdawca), SN Stefania Szymańska.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 7 października 1998 r. sprawy z powództwa Andrzeja K. przeciwko Gminnej Spółdzielni “S.Ch.” w S. o odszkodowanie z
tytułu zwiększonego uszczerbku na zdrowiu, na skutek kasacji powoda od wyroku
Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu z dnia 5
marca 1998 r. [...]
p o s t a n o w i ł:
odrzucić
kasację.
Uzasadnienie
Andrzej K. doznał w dniu 18 marca 1986 r. zawału serca, który został uznany
za wypadek przy pracy. Z tego tytułu uzyskał od ówczesnego pracodawcy - Gminnej
Spółdzielni “S.Ch.” w S. odszkodowanie odpowiadające 30 % długotrwałego
uszczerbku na zdrowiu. W związku jednak z pogorszeniem stanu zdrowia (zaliczeniem do II grupy inwalidztwa) i uzyskaniem w dniu 24 stycznia 1996 r. orzeczenia
Obwodowej Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia stwierdzającego
zwiększenie uszczerbku do 70 %, tj. o dalsze 40 %, wezwał Spółdzielnię do zapłaty
odszkodowania uzupełniającego, a wobec braku odpowiedzi, wystąpił przeciwko niej
z pozwem o zapłatę 7.936 zł z odsetkami od daty stwierdzenia zwiększonego
uszczerbku.
Wyrokiem z dnia 24 listopada 1997 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Kaliszu zasądził na rzecz powoda kwotę 9.828 zł tytułem odszkodowania za 40 % uszczerbku
na zdrowiu według stawki obowiązującej w dniu orzekania, a oddalił powództwo o
odsetki. Rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji oparte zostało na treści przywołanego już orzeczenia Obwodowej Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia oraz na stwierdzeniu, że z datą jego wydania - wobec niezaskarżenia przez
stronę pozwaną - stało się ostateczne, zaś roszczenie o odszkodowanie w ustalonej
nim wysokości - wymagalne. Ferując wyrok, Sąd Rejonowy pominął treść dwu opinii
lekarskich, z których dowód przeprowadził, a które stwierdzały zwiększenie
uszczerbku jedynie o 10 %.
Pominięte przez Sąd Rejonowy jako dowody w sprawie opinie lekarskie stały
się podstawą orzeczenia Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kaliszu, który - uwzględniając częściowo apelację pozwanej Spółdzielni zasądził od niej, w miejsce kwoty wynikającej z wyroku Sądu Rejonowego, odszkodowanie w kwocie 2.541 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 5 marca 1998 r. do dnia
zapłaty, a w pozostałym zakresie apelację oddalił. Jednocześnie Sąd Wojewódzki
odrzucił w wyroku apelację powoda jako spóźnioną.
Powód domagał się uchylenia wyroku w części uwzględniającej apelację
strony pozwanej. Podał, że nie było sporu co do stopnia pogłębienia się uszczerbku
na zdrowiu, bowiem orzeczenie Obwodowej Komisji Lekarskiej do spraw Inwalidztwa
i Zatrudnienia stwierdzające ten uszczerbek nie zostało w odpowiednim trybie zakwestionowane przez stronę pozwaną, toteż Sąd Wojewódzki, poddając treść tego
orzeczenia ocenie, dopuścił się naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisów art. 9, 36 i 37 ustawy z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z
tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity tekst: Dz.U. z 1883 r. Nr
30, poz. 144 ze zm.) oraz § 6 i 7 rozporządzenia Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych oraz Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia 10 października 1975 r. w sprawie zasad i trybu orzekania o uszczerbku na zdrowiu oraz wypłacania świadczeń z tytułu
wypadku przy pracy, w drodze do pracy i z pracy oraz z tytułu chorób zawodowych
(Dz.U. Nr 36, poz. 199). Powód podniósł również, że jeżeli Sąd Wojewódzki zamierzał poczynić ustalenia odmienne od ustaleń Sądu Rejonowego i oprzeć je na innych
dowodach, to powinien był zażądać opinii instytutu kardiologii. Opierając się tymcza-
sem na opiniach, które były niewyczerpujące i wadliwie oceniały stan jego zdrowia,
dopuścił się także naruszenia przepisów postępowania, a mianowicie art. 5, 217, 233
§1, 278, 241, 328 § 2, 381 oraz 371 pkt 5 KPC.
Wskazując na powyższe podstawy powód wnosił o uchylenie zaskarżonego
wyroku “... w części nie orzekającej o zasądzeniu kwoty 9.828 zł ...” i o przekazanie
sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Wojewódzki w Kaliszu.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Dokonując zmiany wyroku Sądu Rejonowego, zasądzającego na rzecz powoda kwotę 9.828 zł i oddalającego powództwo dotyczące odsetek od dnia 1 marca
1996 r., Sąd Wojewódzki zmienił ten wyrok w części uwzględniającej powództwo
tylko w ten sposób, że zasądzoną nim kwotę obniżył do 2.541 zł. Zarazem jednak
Sąd Wojewódzki nie oddalił powództwa co do kwoty stanowiącej różnicę pomiędzy
kwotą zasądzoną w pierwszej instancji a uwzględnioną ostatecznie po rozpoznaniu
apelacji strony pozwanej ani też nie podjął w tej kwestii innej decyzji procesowej, a
żadna ze stron nie wniosła o uzupełnienie tego istotnego braku wyroku. Ostatecznie
roszczenie zgłoszone w pozwie nie zostało przez Sąd Wojewódzki w całości
uwzględnione, ale także nie zostało w żadnej części oddalone, zatem brak jest
przedmiotu zaskarżenia. Dostrzegł to zresztą sam powód, skoro nazwał skarżony
kasacją element wyroku “częścią nieorzekającą o zasądzeniu”. W tej sytuacji kasację
powoda trzeba uznać za wymierzoną przeciwko orzeczeniu nieistniejącemu, a więc
podlegającą odrzuceniu jako niedopuszczalną.
Trzeba zaznaczyć, że problem dopuszczalności zaskarżenia wyroku w części
nie uwzględniającej roszczenia, którego w orzeczeniu wyraźnie nie oddalono, został
rozstrzygnięty jeszcze w systemie rewizyjnym (por. orzeczenia Sądu Najwyższego z
dnia 22 kwietnia 1952 r., C 1040/52, NP 1953 nr 8-9, s.153, z dnia 9 grudnia 1957 r.,
4 CR 1188/56, PUG 1959 nr 8, s. 314, z dnia 2 czerwca 1964 r., I PR 10/63, OSNCP
1965 z. 5, poz. 80, z dnia 24 listopada 1971 r., I PR 75/71, OSNPG 1972 nr 7, poz.
46, z dnia 12 listopada 1982 r., II URN 144/82, OSPiKA 1984 z. 1, poz. 17 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów z dnia 30 kwietnia 1966 r., III PZP 15/66,
OSNCP 1966 z. 12, poz. 204), a słuszność zajętego wówczas stanowiska potwierdzono także na gruncie postępowania kasacyjnego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 25 lutego 1997 r., II CKN 15/97, OSNC 1997 z. 6-7, poz.89 oraz z
dnia 8 lipca 1997 r., I CZ 76/97, z dnia 29 kwietnia 1997 r., I CKU 51/97 i z dnia 21
kwietnia 1998 r., III CZ 43/98 - nie publikowane).
Należy również przypomnieć, że w jednym tylko przypadku, mimo braku orzeczenia co do żądania strony, Sąd Najwyższy dopuścił skargę rewizyjną, a mianowicie
w sprawie o świadczenie z ubezpieczenia społecznego, w której - ze względu na jej
specyfikę - uznał, że przyznanie świadczenia niższego, bez oddalenia jednocześnie
dalszego żądania, oznacza implicite odmowę świadczenia wyższego (wyrok Sądu
Najwyższego z dnia 29 września 1982 r., II URN 136/82, OSPiKA 1984 nr 1, poz.
18). Podobną metodę argumentacji zastosował Sąd Najwyższy stwierdzając, że zasądzenie na rzecz strony zwrotu kosztów procesu w wysokości niższej niż dochodzona jest równoznaczne - mimo braku stosownego wyrzeczenia – z oddaleniem
żądania w pozostałej wysokości (uchwała Sądu Najwyższego z dnia
11 lipca 1972 r., III PZP 14/72, OSNCP 1972 z. 2, poz.215).
Takie wypadki w rozpoznawanej sprawie jednak nie występują, gdyż kasacja
powoda dotyczy sytuacji, w której orzeczenie Sądu drugiej instancji wyraźnie pomija
sprecyzowane w pozwie żądanie i jest przez to niekompletne. W tej sytuacji Kodeks
postępowania cywilnego przewiduje jedynie możliwość uzupełnienia orzeczenia w
trybie art. 351 KPC lub ponowne wytoczenie powództwa, nie ma natomiast możliwości wniesienia środka odwoławczego z żądaniem uchylenia orzeczenia nieistniejącego.
Reasumując, Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że jeżeli w sprawie o
odszkodowanie z tytułu wypadku w drodze do pracy sąd drugiej instancji, zmieniając
zaskarżony wyrok, nie orzekł o całości żądania apelacji, a żadna ze stron w przewidzianym terminie nie złożyła wniosku o uzupełnienie wyroku, to kasacja skierowana przeciwko orzeczeniu nieistniejącemu podlega - jako niedopuszczalna - odrzuceniu, (art. 3938 KPC).