Supreme Court dismisses appeal where failure to cite legal basis did not affect the outcome of a war disability pension case.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by Emilian W. against a lower court's denial of his war veteran disability pension. The applicant argued that the appellate court erred by failing to explicitly cite the specific legal provision regarding the connection between his disability and wartime activities in its reasoning. The court held that since the lower courts had already thoroughly established the lack of a causal link between the applicant's condition and his wartime service, the omission of the legal citation did not influence the final result of the proceedings.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 12 ust. 2 ustawy o kombatantach; Art. 393 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania cywilnego: The failure to cite the legal basis for a decision in a war disability pension case does not constitute a procedural violation affecting the outcome if the causal link between disability and wartime activities was already properly established.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 5 maja 1998 r.
II UKN 21/98
Jeżeli w sprawie o rentę inwalidy wojennego, w postępowaniu sądowym
została należycie wyjaśniona kwestia braku związku inwalidztwa z działaniami
wojennymi, to nieprzytoczenie w uzasadnieniu wyroku podstawy prawnej rozstrzygnięcia, nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które miałoby
wpływ na wynik sprawy.
Przewodniczący SSN: Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Teresa Romer, Stefania
Szymańska (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 5 maja 1998 r. sprawy z wniosku Emiliana W. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o rentę
inwalidzką wojenną, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu ApelacyjnegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 21 października 1997 r.
[...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Emilian W., urodzony w 1923 roku, nauczyciel akademicki, wystąpił w maju
1995 r. o rentę inwalidy wojennego. Do wniosku dołączył zaświadczenie wystawione
przez Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, że od czerwca 1943
r. do sierpnia 1944 r. służył w Armii Krajowej, zaś od października 1944 r. do marca
1946 r. był „internowany” w ZSRR. Orzeczeniem OKiZ z lipca 1995 r. i WKiZ z października 1995 r. został zaliczony do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu
zdrowia. Natomiast nie stwierdzono inwalidztwa w związku z działaniami wojennymi i
pobytem w obozie w ZSRR. Dlatego organ rentowy decyzjami z dnia 16 listopada
1995 r. i 16 lutego 1996 r. wniosek załatwił odmownie. W uzasadnieniu powołano
jako podstawę prawną art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatan-
tach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. Nr 17, poz. 75) z zaznaczeniem ponadto, że internowanie w ZSRR
nie jest uwzględnione w tejże ustawie jako tytuł do renty inwalidy wojennego.
Sąd Wojewódzki rozpoznając sprawę po raz pierwszy dopuścił dowód z opinii
biegłych: neuropsychiatry, chirurga-ortopedy, chirurga i ftyzjatry dla ustalenia, czy
inwalidztwo wnioskodawcy pozostaje w związku przyczynowym z działaniami wojennymi, a uzyskawszy opinię o braku związku inwalidztwa z tymi działaniami wyrokiem
z 11 lipca 1996 r. odwołanie oddalił.
Na skutek apelacji wnioskodawcy, w której domagał się uznania, że uwięzienie w obozach NKWD w okresie październik 1944 r. - marzec 1946 r. było przymusowym pobytem w łagrach i przyznania renty inwalidy wojennego, Sąd Apelacyjny
zaskarżony wyrok uchylił i sprawę przekazał Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego
rozpoznania. W uzasadnieniu podkreślił, że udowodnienie przez wnioskodawcę faktu
działalności w szeregach Armii Krajowej oraz uwięzienia w obozach NKWD pozwala
na podstawie ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i
wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr 13, poz. 68) oraz
ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach, rozważyć żądanie w zakresie
prawa do renty inwalidy wojennego, po ustaleniu istnienia związku przyczynowego
pomiędzy inwalidztwem, a działaniami wojennymi.
Sąd Apelacyjny zlecił dopuszczenie dowodu z łącznej opinii internisty oraz
ftyzjatry dla ustalenia, czy istnieje związek przyczynowy pomiędzy inwalidztwem
wnioskodawcy, a jego działalnością w szeregach Armii Krajowej i pobytem w obozach NKWD. Jednocześnie podkreślił, iż biegli winni się ustosunkować do dokumentacji lekarskiej zawartej w aktach rentowych oraz sądowych ze zwróceniem
uwagi na pogląd dr W.Z., który stwierdził, że „...Przeżycia z okresu pobytu w obozie
internowania, a w szczególności stany dystroficzne, zapalenie płuc mogły wpłynąć
ujemnie głównie na stan somatyczny...”.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Wojewódzki zgodnie z wytycznymi
Sądu Apelacyjnego dopuścił dowód z opinii ftyzjatry dr W.T. oraz internisty dr M.B.,
którzy dysponując dotychczasową dokumentacją lekarską, uzupełnioną aktualnym
zdjęciem rtg klatki piersiowej, tomogramami szczytu prawego płuca i spirograficznym
badaniem płuc oraz badaniem przedmiotowym rozpoznali naczyniopochodne uszkodzenie serca w zakresie wydolności krążenia, kamicę pęcherzyka żółciowego, przebyte w 1961 r. wirusowe zapalenie wątroby, przebytą w 1948 r. gruźlicę płuc i
stwierdzili, że wnioskodawca kwalifikuje się do drugiej grupy inwalidów z ogólnego
stanu zdrowia, natomiast nie kwalifikuje się do żadnej grupy w związku z działaniami
wojennymi.
Sąd Wojewódzki przyjmując opinię biegłych za podstawę rozstrzygnięcia
sporu, wyrokiem z dnia 20 maja 1997 r. odwołanie oddalił. W uzasadnieniu ustosunkował się do zebranego materiału dowodowego.
Sąd Apelacyjny wyrokiem z 21 października 1997 r. oddalił apelację wnioskodawcy. Sąd podkreślił, iż Sąd Wojewódzki ocenił materiał dowodowy w granicach
zakreślonych art. 233 KPC. Rozpoznając sprawę po raz pierwszy Sąd Wojewódzki
dopuścił dowód z opinii czterech biegłych neurologa, chirurga, ortopedy, ftyzjatry.
Każdy z nich w zakresie swojej specjalności oceniając aktualny stan zdrowia wnioskodawcy, nie znalazł uzasadnienia dla stwierdzenia, że na jego inwalidztwo miały
wpływ lata wojny i związane z nią cierpienia. Analizując cały materiał zebrany przez
Sąd Wojewódzki należało dojść do wniosku, że nie ma podstawy do stwierdzenia u
wnioskodawcy inwalidztwa wojennego. Mimo dużego wyniszczenia w łagrach sowieckich, zebrana starannie przez Sąd Wojewódzki dokumentacja lekarska oraz aktywność zawodowa wnioskodawcy pozwala na ustalenie, że nie spełnia on warunków do uwzględnienia jego żądania. Dowód ze wspólnej opinii biegłych: ftyzjatry i
internisty, przeprowadzony przez Sąd Wojewódzki zgodnie z wytycznymi Sądu
Apelacyjnego, pozwolił na ustalenie, iż na inwalidztwo wnioskodawcy miały wpływ
przede wszystkim przyczyny samoistne. Jego przekonanie o związku przyczynowym
z działaniami wojennymi w świetle cytowanych wyżej opinii należało uznać za subiektywne, które nie może prowadzić do zmiany prawidłowego wyroku. Ostatni dwaj
biegli (piąty i szósty) ftyzjatra i internista dysponowali nie tylko wynikami badania
przedmiotowego i obszerną dokumentacją lekarską z lat ubiegłych, ale dodatkowymi
badaniami przeprowadzonymi na zlecenie tych biegłych. Biegli zgodnie ocenili, że
„suma schorzeń” powodujących inwalidztwo drugiej grupy nie pozostaje w związku
przyczynowym z działaniami wojennymi. Na uwagę zasługuje opinia dr T. i M.B. z
dnia 26 marca 1997 r., w której podali, że przekonanie wnioskodawcy o inwalidztwie
spowodowanym gruźlicą na skutek pobytu w łagrach - jest niesłuszne. Biegli
podkreślili, iż „...Nie ma żadnych pozapalnych zmian radiologicznych w płucach czy
opłucnej. Gruźlicę wykryta natomiast w roku 1948 w czasie kontrolnych badań radiologicznych, w stadium bezobjawowym. Były to zmiany wkłókniste w szczycie prawego płuca. Po wykryciu tych zmian wnioskodawca nie był leczony. Również w 1952
r., kiedy wystąpiło krwioplucie i stwierdzono zaostrzenie procesu gruźliczego, nie
podjęto leczenia przeciwprątkowego (karta z leczenia w Poradni Przeciwgruźliczej
Akademickiej). Dopiero w 1972 r. zdjęcia rtg płuc wykazują jedynie drobne zmiany
guzkowo-włókniste w obu szczytach, poza tym żadnych zmian pozapalnych w płucach i opłucnej nie stwierdzono... Badanie spirograficzne wykonane w dniu 27 lutego
1997 r. wykazało pełną sprawność oddechową płuc, prawie wszystkie parametry
wentylacyjne przekraczają znacznie normy przewidziane dla wieku i wzrostu wnioskodawcy...” Biegli ustosunkowali się także do twierdzeń wnioskodawcy, który sugerował, że schorzenie układu trawiennego pozostaje z działaniami wojennymi. Zgodnie uznali, że przebyte w 1961 r. wirusowe zapalenie wątroby nie powoduje obecnie
żadnego upośledzenia jej czynności. Wada układu krążenia jest schorzeniem samoistnym.
W kasacji opartej na podstawie art. 393 pkt 1 i 2 KPC wnioskodawca zarzuca: 1) naruszenie art. 12 ust. 3 w związku z art. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach, w
brzmieniu obwieszczenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 listopada 1997 r., Dz. U.
Nr 142, poz. 450”, 2) naruszenie art. 386 § 6 i art. 328 § 2 w związku z art. 391 KPC i
wnosi o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu
Wojewódzkiego i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania „w
innym składzie”.
W uzasadnieniu kasacji podniesiono, że wskazani przez Sąd Apelacyjny biegli
ograniczyli się w swej łącznej opinii do stwierdzenia jednostek chorobowych występujących u wnioskodawcy i kwalifikujących go do drugiej grupy inwalidów z ogólnego stanu zdrowia i do żadnej grupy inwalidów w związku z działaniami wojennymi.
Tymczasem ten dowód, według zaleceń Sądu Apelacyjnego miał rozstrzygnąć kwestię, czy na skutek ogólnego wyniszczenia organizmu (dystrofii) nie ujawniły się w
późniejszym okresie choroby, mające związek z pobytem w sowieckim obozie „dla
internowanych” żołnierzy Armii Krajowej, w którym przebywał do marca 1946 r. Biegli
nie rozważyli jaki wpływ na stan zdrowia wnioskodawcy miał pobyt w obozie „dla internowanych”, a ograniczyli się tylko do okresu objętego działaniami wojennymi.
Według zaleceń Sądu Apelacyjnego ponadto biegli mieli również ustosunkować się
do dokumentacji lekarskiej zawartej w aktach sądowych i opisanej szczegółowo
przez Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 27 listopada 1996 r. Ta dokumentacja lekarska zawiera, między innymi, stwierdzenie dr nauk medycznych Sergiusza B., że z powodu ciężkiego obustronnego zapalenia płuc nastąpiło wyniszczenie organizmu
wnioskodawcy, zaświadczenie dr Jadwigi M., z którego wynika, że wnioskodawca
zachorował na gruźlicę płuc z krwotokami w 1945 r. i leczenie podjął w Poradni
Przeciwgruźliczej zaraz po powrocie do Kraju. Zalecenia wydane przez Sąd Apelacyjny w trybie art. 386 KPC wiążą zarówno Sąd pierwszej instancji, jak i Sąd drugiej
instancji przy ponownym rozpoznaniu. Tymczasem Sąd Apelacyjny wydał zaskarżony wyrok z naruszeniem tego przepisu, nie uwzględniając własnych wytycznych z
poprzednio wydanego wyroku, jak również naruszył przepis art. 328 § 2 KPC w
związku z art. 391 KPC nie podając podstawy prawnej wyroku.
Reasumując wnoszący kasację stwierdza, że posiada uprawnienia kombatanckie, a jego inwalidztwo powstało w związku z pobytem w obozie „dla internowanych” i uprawnia go do uzyskania statusu inwalidy wojennego. Mimo to, Sąd Apelacyjny nie ocenił wyroku Sądu Wojewódzkiego w aspekcie „art. 12 ust. 3 ustawy o
kombatantach”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja wnioskodawcy jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw i dlatego
podlega oddaleniu na mocy art. 39312 KPC.
Wbrew zarzutom podniesionym w kasacji, Sąd Wojewódzki w ponownym postępowaniu uzupełnił postępowanie dowodowe zgodnie z zaleceniami Sądu Apelacyjnego zawartymi w wyroku tego Sądu z 27 listopada 1996 r. Sąd Wojewódzki zasięgnął bowiem łącznej opinii od biegłych sądowych internisty oraz ftyzjatry, a więc lekarzy właściwych specjalności z uwagi na schorzenia powodujące inwalidztwo wnioskodawcy. Biegli dysponowali dokumentacją z dotychczasowego jego leczenia, a
także wynikami dodatkowych badań specjalistycznych wykonanych na ich polecenie.
Tak uzupełniony materiał dowodowy upoważniał Sąd Wojewódzki do ustalenia, że
inwalidztwo wnioskodawcy spowodowane jest schorzeniami o charakterze samoistnym i nie pozostaje w związku z jego działalnością w okresie działań wojennych, a
następnie z pobytem w obozach na terenie b. ZSRR.
Wyniki uzupełniającego postępowania dowodowego zostały także w sposób
wnikliwy ocenione przez Sąd Apelacyjny, o czym świadczą motywy zaskarżonego
wyroku, w których wskazano na odpowiednie argumenty lekarzy biegłych sądowych
przemawiające za brakiem powiązania inwalidztwa wnioskodawcy z jego działalnością w okresie działań wojennych i pobytem w obozach na terenie b. ZSRR do marca
1946 r. [...]. Przeprowadzone uzupełniające postępowanie dowodowe nie potwierdziło stanowiska lekarza biegłego sądowego-neurologa dr Z., że „przeżycia w okresie
pobytu w obozie „internowania”, a w szczególności stany dystroficzne i zapalenie
płuc mogły wpłynąć ujemnie głównie na stan somatyczny”, co - między innymi - było
przyczyną uchylenia przez Sąd Apelacyjny wyroku Sądu Wojewódzkiego z 11 lipca
1996 r. W tym stanie pozbawiony słuszności jest zarzut naruszenia przez Sąd
Apelacyjny art. 386 § 6 KPC.
Jeżeli zaś chodzi o zarzut naruszenia przez Sąd Apelacyjny art. 328 § 2 w
związku z art. 391 KPC, tj. niewskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia (wyjaśnienia podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa), to należy zaznaczyć, iż nie miało to żadnego wpływu na wynik sprawy. Zgodnie z art. 393 1 pkt 2
KPC kasację można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Spór w sprawie sprowadzał się do
tego, czy istnieją podstawy do ustalenia, że inwalidztwo wnioskodawcy pozostaje w
związku z jego udziałem w czasie działań wojennych i pobytem w obozach na terenie
b. ZSRR, w których został osadzony z uwagi na tę działalność, a ta kwestia została
rozstrzygnięta prawidłowo przez oba Sądy.
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy stwierdza, iż pozbawiony jest
słuszności zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 12 ust. 3 w związku z art. 3
pkt 1 ustawy z 24 stycznia 1991 r. o kombatantach. Z tych względów należało orzec
jak w sentencji wyroku.