Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UKN 20/98 Generato dall'IA

Mental health deterioration during peacetime service causing second-group disability qualifies as military disability.

Numero d'incarto II UKN 20/98
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court remanded the case for a new trial after finding the lower court failed to properly evaluate expert testimony regarding the causal link between military service and the applicant's schizophrenia. The applicant argued that his pre-existing vegetative neurosis and paranoid syndrome, diagnosed before and during service, were exacerbated by military life, while the Social Insurance Institution denied benefits citing an endogenous origin. The court ruled that the lower court's dismissal of the applicant's evidence and failure to address the temporal proximity of the disability to service constituted a procedural violation under the Code of Civil Procedure. Consequently, the case was sent back to the appellate court to reconsider whether the aggravation of mental illness during service warrants military disability status.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 30 ust. 1 ustawy o z.i.w.; Art. 290 § 1 KPC; Art. 393 § 1 KPC: A deterioration of a soldier's mental health during peacetime service to the degree of second-group disability may be recognized as causing military disability if the service acted as a precipitating or accelerating factor, and the lower court must properly evaluate conflicting expert opinions and evidence regarding the causal relationship.

Parole chiave

Generato dall'IA
military disability status mental health deterioration causal link service schizophrenia diagnosis code of civil procedure expert testimony evaluation second group disability

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 30 ust. 1 ustawy o z.i.w.
Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 29 maja 1974 r.
Art. 290 § 1 KPC
3931 pkt 2 KPC, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na niezastosowaniu trybu przewidzianego w art. 290 § 1 KPC poprzez niezażądanie od Instytutu Psychiatrii i Neurologii w W.
Art. 393 § 1 KPC
podstawie art. 3931 pkt 2 KPC, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na niezastosowaniu trybu przewidzianego w art.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 23 kwietnia 1998 r.

II UKN 20/98

Pogorszenie stanu zdrowia psychicznego żołnierza w okresie służby

wojskowej w czasie pokoju do stopnia inwalidztwa w wymiarze drugiej grupy

może być uznane za powodujące inwalidztwo wojskowe.

Przewodniczący SSN: Zbigniew Myszka, Sędziowie SN: Maria Mańkowska

(sprawozdawca), Andrzej Kijowski.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 1998 r. sprawy z wniosku

Krzysztofa P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w W. o

rentę inwalidy wojskowego, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 21 października 1997 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Apelacyjnemu-Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie do ponownego rozpoznania.

Uzasadnienie

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 11 czerwca 1997 r. oddalił odwołanie Krzysztofa P., w którego imieniu

występuje matka Krystyna P., pełniąca obowiązki kuratora, od decyzji Zakładu

Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w W. z dnia 20 września 1994 r. odmawiającej

przyznania mu renty inwalidzkiej w związku ze służbą wojskową.

Sąd Wojewódzki ustalił, że wnioskodawca odbywał służbę wojskową w okresie od 26 kwietnia 1984 r. do 19 listopada 1986 r., podczas pobytu w wojsku był leczony w [...] Klinice Chorób Wewnętrznych Wojskowej Akademii Medycznej od 29

października do 26 listopada 1986 r. z powodu choroby wrzodowej dwunastnicy i

orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z 19 listopada 1986 r. został

uznany za czasowo niezdolnego do służby wojskowej z powodu choroby wrzodowej

dwunastnicy z czynną niszą wrzodową. Komisja Lekarska ustaliła, że schorzenie to

pozostaje w związku ze służbą wojskową.

Po zwolnieniu ze służby wojskowej w latach 1987-1989 wnioskodawca uczył

się w Policealnym Studium Zawodowym, w 1988 r. wystąpiły wyraźne zaburzenia

psychiczne, które uniemożliwiły mu dalszą naukę. Od listopada 1989 r. do kwietnia

1994 r. wnioskodawca był pod opieką Poradni Zdrowia Psychicznego, rozpoznano u

niego schizofrenię paranoidalną. Wcześniej Krzysztof P. był dwukrotnie badany

psychiatrycznie i w 1984 r. stwierdzono u niego objawy nerwicy wegetatywnej, zaś w

1986 r. jego stan psychiczny wskazywał na podejrzenie zespołu urojeniowego. Od 1

sierpnia 1989 r. wnioskodawca pobiera rentę inwalidzką II grupy ze stwierdzeniem,

że choroba powstała w okresie nauki w szkole ponadpodstawowej.

Postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 18 listopada 1994

r. Krzysztof P. został częściowo ubezwłasnowolniony, zaś w lutym 1995 r. kuratorem

ustanowiono jego matkę Krystynę P.

Biegli lekarze neuro-psychiatrzy dr W.Ż., dr B.Z. i dr M.K. wskazali, że schizofrenia, na którą cierpi wnioskodawca, ma charakter endogenny, a sytuacje zewnętrzne mogły jedynie przyczynić się do jej ujawnienia, natomiast nie miały wpływu

na jej powstanie. Dwaj pierwsi biegli oraz biegła specjalista psychiatra lekarz med.

M.L. uznali, że nie ma żadnych danych, aby ustalić, że inwalidztwo wnioskodawcy

powstało w związku lub w czasie służby wojskowej. Natomiast biegły psychiatra neurolog dr M.K. potwierdzając dotychczasowe opinie stwierdził ponadto, że z przeważającym prawdopodobieństwem należy uznać, iż inwalidztwo wnioskodawcy z powodu choroby psychicznej powstało podczas służby wojskowej. W opinii Instytutu Psychiatrii i Neurologii podpisanej przez 3 kolejnych biegłych - lekarzy psychiatrów

wskazano, że schizofrenia należy do grupy psychoz endogennych, na jej wystąpienie

mają wpływ zarówno czynniki genetyczne, wczesne zaburzenia neurorozwojowe, a

także czynniki środowiskowe. Nie można więc - zdaniem biegłych z Instytutu - zasadnie przyjąć, że służba wojskowa i warunki jej odbywania spowodowały lub choćby

ujawniły chorobę wnioskodawcy. Na podstawie wyżej opisanych opinii biegłych lekarzy Sąd Wojewódzki uznał, że choroba psychiczna wnioskodawcy (schizofrenia paranoidalna) nie pozostaje ani w związku przyczynowym, ani w związku czasowym z

odbywaną przez wnioskodawcę służbą wojskową.

Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 1997 r. oddalił apelację wnioskodawcy, uznając - w

świetle opinii biegłych neuropsychiatrów, potwierdzonych opinią lekarzy z Instytutu

Neurologii i Psychiatrii w W. - za chybiony zarzut apelacji o niewyjaśnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszego sporu. Pobyt wnioskodawcy w wojsku nie miał wpływu na jego inwalidztwo z miesięcznego okresu leczenia

wnioskodawcy w klinice wojskowej nie pozostały jakichkolwiek zapisów na temat jego

zaburzeń osobowości i rozpoznano jedynie chorobę wrzodową dwunastnicy, co było

podstawą odroczenia służby wojskowej.

Powyższy wyrok zaskarżył pełnomocnik wnioskodawcy w drodze kasacji na

podstawie art. 3931 pkt 2 KPC, zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a polegające na niezastosowaniu trybu przewidzianego w art. 290 § 1 KPC poprzez niezażądanie od Instytutu Psychiatrii i Neurologii w W. dodatkowych wyjaśnień odnośnie do okresu wystąpienia u wnioskodawcy

schizofrenii paranoidalnej w sytuacji, gdy istniały poważne rozbieżności co do daty

wystąpienia tej choroby. W kasacji wnosi się o uchylenie zaskarżonego wyroku i

przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest zasadna. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 29 maja 1974 r. o zaopatrzeniu inwalidów wojennych i wojskowych oraz ich rodzin (jednolity tekst: Dz. U. z

1983 r. Nr 13, poz. 68 ze zm.) inwalidą wojskowym jest żołnierz niezawodowych Sił

Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, który został zaliczony do jednej z grup inwalidów wskutek inwalidztwa powstałego w czasie odbywania czynnej służby wojskowej

w okresie pokoju lub w ciągu 3 lat od zwolnienia z tej służby, jeżeli inwalidztwo to jest

następstwem chorób powstałych lub urazów doznanych w czasie odbywania służby

wojskowej.

Oznacza to, że wnioskodawca, który odbywał zasadniczą służbę wojskową od

26 kwietnia 1984 r. do 19 listopada 1986 r. i jego inwalidztwo byłoby następstwem

choroby, która powstała w czasie odbywania służby wojskowej albo w ciągu 3 lat od

zwolnienia z tej służby, to znaczy do 18 listopada 1989 r. - jest inwalidą wojskowym.

U wnioskodawcy stwierdzono psychozę paranoidalną w październiku 1989 r.

przez Poradnię Zdrowia Psychicznego, która wnioskowała z tego powodu o przyznanie jemu renty inwalidzkiej. Inwalidztwo wnioskodawcy z tej przyczyny potwierdziła

Komisja Lekarska d/s Inwalidztwa i Zatrudnienia, przyznając II grupę inwalidztwa.

W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że zespół paranoidalny jest schorzeniem endogennym. Prawdą jest zatem, że choroba ta może ujawnić się w równym

stopniu w warunkach życia wojskowego, jak i cywilnego, na co wskazano w piśmie

Okręgowej Komisji Lekarskiej [...]. Jednakże na istnienie tej choroby, jeszcze przed

wystąpieniem pierwszej fazy ostrych objawów, zwracają uwagę specyficzne właściwości osobowości, określane jako osobowość schizoidalna. Długotrwały stres, sytuacje powodujące reakcje psychopatyczne i czynniki środowiskowe, do których zalicza

się niekorzystne oddziaływanie środowiska a także niekorzystne doświadczenia

emocjonalne mają wpływ na wyzwolenie się chorobowych czynników genetycznych

tego schorzenia (opinia Instytutu...).

Nie można więc zgodzić się z opinią lekarzy z Instytutu, że odbywanie przez

chorego już żołnierza zasadniczej służby wojskowej, przebyta tam ospa i choroba

oka oraz choroba wrzodowa z miesięcznym pobytem w szpitalu bez leczenia psychiatrycznego nie spowodowały wyzwolenia tej choroby do stopnia powodującego

inwalidztwo. Pogorszenie bowiem w czasie służby wojskowej zaburzeń psychicznych

żołnierza do stopnia inwalidztwa II grupy stanowi o inwalidztwie wojskowym.

Z dokumentacji lekarskiej wnioskodawcy wynika, że już w czerwcu 1984 r.

stwierdzono u niego nerwicę wegetatywną, a w 1986 r. był badany w Poradni Zdrowia Psychicznego zaraz po zwolnieniu z wojska i zdiagnozowano „obs.zespołu urojeniowego [...]”. Dane powyższe uznał biegły dr B., jako rażąco ze sobą sprzeczne, bez

szerszego uzasadnienia i wyprowadzenia wniosku co do prawidłowości takiej diagnozy. Chorobę wnioskodawcy w postaci psychozy schizofrenicznej rozpoznała Poradnia Zdrowia Psychicznego w Z., gdzie był leczony od 6 października 1989 r. [...].

Zdaniem biegłej lekarza psychiatry K.L. proces chorobowy wnioskodawcy narastał

powoli, prawdopodobnie od lat szkolnych, ale sytuacja zewnętrzna mogła przyczynić

się do jej ujawnienia. Natomiast biegły neuro-psychiatra dr M.K. uwzględniając: 1)

oświadczenie nauczycielki wnioskodawcy E.K., że uczeń zachowywał się dziwacznie,

zaniedbywał swoje obowiązki i z tego powodu był już w 1987 r. kierowany do

psychiatry, 2) zeznania dr B.-Z., że badając wnioskodawcę w Poradni Zdrowia Psychicznego w 1986 r. zaobserwowała u niego zespół paranoidalny, 3) biorąc pod

uwagę zeznania świadków L.M. i K.O., iż wnioskodawca podczas pobytu w domu na

przepustkach z wojska zachowywał się dziwnie i bał się powrotu do wojska, 4) a

także faktu, że jego matka zabiegała o skierowanie go na leczenie w wojsku - uznał,

z przeważającym prawdopodobieństwem, że inwalidztwo wnioskodawcy z powodu

choroby psychicznej (schizofrenii) powstało podczas służby wojskowej.

Nie można również nie zauważyć zaniedbania w diagnozowaniu wnioskodawcy podczas pobytu w szpitalu wojskowym od 29 października 1986 r. do 26 listopada

1986 r. Przebywał tam w związku z chorobą wrzodową dwunastnicy, nie wzięto natomiast pod uwagę istniejącej już choroby psychotycznej, na co zwracała uwagę

matka wnioskodawcy. Powszechnie natomiast wiadomo, że choroba wrzodowa ma

często podłoże nerwowe i w powstaniu tej choroby duże znaczenie mają wstrząsy

psychiczne.

W takich okolicznościach pobyt wnioskodawcy w wojsku mógł być czynnikiem

wyzwalającym i przyspieszającym wystąpienie choroby psychicznej. Samo nieuwzględnienie chorób psychicznych w wykazach do Zarządzenia Ministra Obrony Narodowej nr 5/MON z dnia 16 stycznia 1973 r. (MP Nr 4, poz. 29) nie może oznaczać

braku odpowiedzialności za stan zdrowia żołnierza, który już w chwili przyjęcia go do

wojska miał zmiany psychopatyczne, a służba wojskowa je pogorszyła do stopnia

inwalidztwa II grupy.

Brak odpowiedzi biegłych lekarzy na powyższe wątpliwości, podnoszone już

w apelacji i nieuwzględnienie okoliczności wystąpienia choroby w okresie 3 lat od

zwolnienia ze służby wojskowej, o czym stanowi art. 30 ustawy o z.i.w. uzasadnia

zarzut kasacyjny naruszenia art. 290 § 1 KPC.

Z tych wszystkich względów i na podstawie art. 39313 KPC Sąd Najwyższy

orzekł, jak w sentencji.