10-year statute of limitations for employer liability under social security law bars claims filed after the decade. Claim dismissed as time-barred. Court rejected interruption argument. Claim dismissed as time-barred. Court rejected interruption argument.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the plaintiff's claim for damages against her former employer for failure to inform her about social security benefits. The court found the claim was time-barred because the ten-year limitation period expired on February 21, 1996, following the January 1, 1982, date when the right to early pension arose. The court rejected the plaintiff's argument that her 1990 inquiry constituted a demand interrupting the limitation period, noting she only sought information, not compensation.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 96 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin; Art. 118 Kodeksu cywilnego: A claim for damages arising from an employer's failure to fulfill obligations under social security legislation is subject to a ten-year statute of limitations from the date the right to the benefit accrues, and a mere inquiry for information does not interrupt this period.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Wyrok z dnia 22 listopada 1996 r.
II UKN 15/96
Roszczenie o odszkodowanie określone w przepisie art. 97 ust. 1 pkt 2
ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich
rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) przedawnia się z upływem 10 lat od dnia
powstania szkody.
Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie: SN Jerzy Kuźniar, SA
Mieczysław Bareja (sprawozdawca).
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 1996 r. sprawy z powództwa
Zofii M. przeciwko Zakładom Mebli Giętych "F." Spółka Akcyjna w R. o odszkodowanie
z tytułu wypadku w drodze do pracy, na skutek kasacji powódki od wyroku Sądu
Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 3 lipca 1996 r. [...]
o d d a l i ł kasację.
Uzasadnienie
Zofia M. w pozwie z 21 lutego 1996 r. wnosiła o zasądzenie na jej rzecz od
byłego pracodawcy - Zakładów Mebli Giętych "F." SA w R. kwoty 11.500 zł tytułem
odszkodowania. Twierdziła, że zakład pracy przygotowując wniosek o wcześniejszą
emeryturę w 1981 r. nie dopełnił obowiązków wynikających z art. 96 ustawy z dnia 14
grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40,
poz. 267 ze zm.) pomijając w treści wniosku fakt inwalidztwa spowodowanego wypadkiem w drodze do pracy i nie pouczył o prawie do zbiegu wcześniejszej emerytury z
prawem do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku przy pracy. Wysokość odszkodowania
wyliczyła jako równowartość różnicy pomiędzy pobieraną emeryturą a emeryturą w
zbiegu z rentą inwalidzką z tytułu wypadku w drodze do pracy w okresie od grudnia
1992 r. do maja 1994 r. Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 1996 r. [...] Sąd Wojewódzki-Sąd
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi powództwo oddalił uznając je za przedawnione. Sąd Wojewódzki ustalił, że powódka w dniu 8 kwietnia 1980 r. będąc
pracownicą pozwanego zakładu pracy uległa wypadkowi w drodze do pracy. W dniu 29
września 1981 r. powódka za pośrednictwem zakładu pracy złożyła wniosek o
wcześniejszą emeryturę nie zawierający informacji dotyczącej wypadku w drodze do
pracy. Powódka po stwierdzeniu inwalidztwa III grupy z ogólnego stanu zdrowia
uzyskała wcześniejszą emeryturę z dniem 1 stycznia 1982 r., to jest z datą, z którą
ustało zatrudnienie. Wniosek w przedmiocie prawa do renty inwalidzkiej z tytułu wypadku w drodze do pracy, jakiemu uległa w 1980 r. powódka złożyła dopiero 7 września
1994 r. Prawo do tej renty w zbiegu z prawem do emerytury zostało stwierdzone
wyrokiem Sądu Wojewódzkiego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia
18 października 1995 r. [...] od dnia 1 czerwca 1994 r., to jest za okres trzech miesięcy
wstecz od daty złożenia wniosku. Opierając się na tych ustaleniach Sąd Wojewódzki
stwierdził, że roszczenie o odszkodowanie określone w art. 97 ustawy z dnia 14 grudnia
1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin uległo przedawnieniu stosownie do art. 291 KP. Nadto stwierdził, że gdyby przyjąć odpowiedzialność zakładu
pracy z tego tytułu jako odpowiedzialność deliktową, opartą na przepisie art. 415 KC w
związku z art. 300 KP, to zgodnie z art. 442 KC roszczenie również uległoby
przedawnieniu, ponieważ szkoda powstała w dniu 1 stycznia 1982 r. Ewentualne
późniejsze błędne pouczenie uzyskane w byłym zakładzie pracy nie miało zdaniem Sądu Wojewódzkiego - wpływu na bieg przedawnienia.
Wyrokiem z dnia 3 lipca 1996 r. [...] Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń
Społecznych w Łodzi rewizję strony powodowej oddalił. Sąd Apelacyjny uznał ustalenia
faktyczne dokonane przez Sąd I-ej instancji za w pełni zgodne z dowodami w sprawie i
podzielił ocenę prawną roszczenia powódki jako przedawnionego z tym, że wskazał
podstawę rozstrzygnięcia art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. (Dz. U.
Nr 40, poz. 267 ze zm.) w związku z art. 471 KC oraz art. 118 i 120 § 1 KC. Szkoda
powstała w momencie, w którym powódka uzyskała prawo do wcześniejszej emerytury,
a zatem termin 10-letni przedawnienia określony w art. 120 § 1 KC upłynął z dniem 1
stycznia 1992 r. Okoliczność, że powódka w 1990 r. ponownie zażądała informacji w
byłym zakładzie pracy co do możliwości uzyskania renty inwalidzkiej z tytułu wypadku w
drodze do pracy i miała uzyskać informację błędną, zdaniem Sądu Apelacyjnego nie
ma wpływu na bieg przedawnienia. Tego rodzaju informacja udzielona byłemu
pracownikowi nie należy bowiem do obowiązków wynikających z art. 96 ustawy z dnia
14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, gdyż przepis
ten dotyczy pracowników a nie byłych pracowników i nie ta informacja spowodowała
szkodę ani też nie może stanowić podstawy do roszczeń określonych w art. 97 ust. 1
pkt 2 wyżej wskazanej ustawy.
W kasacji od tego wyroku pełnomocnik powódki zarzucał naruszenie prawa
materialnego - art. 118 KC w związku z art. 455 KC poprzez błędną interpretację tych
przepisów i ich niezastosowanie i wnosił o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 3 lipca 1996 r. [...] oraz przekazanie
sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania.
Twierdził, że powódka w 1990 r. zwracając się do zakładu pracy o informację co
do możliwości uzyskania renty inwalidzkiej wypadkowej, wezwała tym samym dłużnika
do wykonania świadczenia, a zatem, że świadczenie z tą datą stało się wymagalne i w
dacie wniesienia powództwa, to jest 21 lutego 1996 r.nie uległo przedawnieniu w
rozumieniu art. 118 KC.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja nie jest zasadna.
Przepis art. 96 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym
pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 267 ze zm.) nakłada na uspołecznione
zakłady pracy określone obowiązki wobec pracowników w związku z realizacją ich
uprawnień do świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych. Jednym z takich obowiązków dotyczących pracowników jest udzielenie informacji dotyczących przysługujących świadczeń.O prawie do świadczeń z zakresu ubezpieczeń społecznych decydują
jednakże nie zakłady pracy, ale organy rentowe. Stąd też obowiązek zakładu pracy
dotyczy ogólnych warunków nabywania świadczeń, a nie szczegółowej analizy prawnej
jakie i w jakiej wysokości świadczenia ubezpieczeniowe mogą przysługiwać
pracownikowi. Przepis art. 97 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi podstawę prawną dla
roszczeń pracowników, którzy ponieśli szkodę wskutek niedopełnienia lub nienależytego dopełnienia przez zakład pracy obowiązków wynikających z art. 96 ustawy, wskazując jednocześnie, że pracownik może dochodzić naprawienia szkody według przepisów prawa cywilnego. Zasadnie zatem Sąd Apelacyjny dokonując analizy stanu
prawnego ustalił, że w sprawie zastosowanie mają wyłącznie przepisy prawa cywilnego,
w tym przepisy dotyczące przedawnienia roszczeń wynikających z niewykonania lub
nienależytego wykonania zobowiązania. Prawidłowe są ustalenia Sądów obu instancji
dotyczące ustalenia terminu powstania szkody. Terminem tym jest termin, w którym
powódka mogłaby nabyć prawo do emerytury w zbiegu z prawem do renty inwalidzkiej z
tytułu wypadku w drodze do pracy, a zatem terminem nabycia prawa do wcześniejszej
emerytury jest 1 stycznia 1982 r. Powództwo zostało wniesione 21 lutego 1996 r., a
więc po upływie 10 lat od daty powstania szkody i wymagalności roszczenia, to jest po
terminie określonym w art. 118 KC. Zasadnie zatem roszczenie zostało przez Sądy obu
instancji uznane za przedawnione. Zarzut kasacji dotyczący naruszenia przepisu art.
455 KC, przez niezastosowanie tego przepisu przez Sądy nie jest zasadny.Powódka w
1990 r. - jak to sama stwierdziła w toku procesu - występowała wyłącznie o informację
dotyczącą ewentualnych uprawnień do renty inwalidzkiej wypadkowej. Nie występowała
zatem z roszczeniem przeciwko zakładowi pracy ani do sądu pracy, ani też wprost do
byłego zakładu pracy. Nie dochodziła tego roszczenia i nie żądała wypłaty
odszkodowania. Nie było zatem żądania (wezwania), o którym mowa w art. 455 KC.
Z tej też przyczyny nie można uznać zarzutu zawartego w kasacji za zasadny. W
tych warunkach, rozpoznając kasację w jej granicach (art. 39311 KPC), stosownie do
art. 393 KPC orzeczono jak w sentencji.