Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UKN 101/97 Generato dall'IA

Farmer on sick leave exempted from social security contributions during illness period.

Numero d'incarto II UKN 101/97
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court partially allowed the cassation appeal against a decision requiring a farmer to pay social security contributions during her sick leave. The applicant argued that since she was already insured as a business owner, receiving a sick benefit should exempt her from dual obligations. The court held that applying the general social security regulations to this specific gap in the farmers' insurance law was necessary to prevent double counting and unequal treatment compared to other business owners.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników art. 52 ust. 1; Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek; W sprawach nieuregulowanych w ustawie o ubezpieczeniu społecznym rolników stosuje się przepisy o organizacji i finansowaniu ubezpieczeń społecznych, co zwalnia rolnika z opłacania składek w okresie pobierania zasiłku chorobowego.

Parole chiave

Generato dall'IA
social security insurance farmers insurance law sick leave exemption double insurance counting regulatory gap application social security contributions business owner status

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Ustawa z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek
Ustawa z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Ustawa z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 21 maja 1997 r.

II UKN 101/97

Rolniczka, pobierająca zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne w

związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, zakończoną podczas tej

choroby, nie podlega w tym czasie z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu

rolników.

Przewodniczący SSN: Teresa Romer, Sędziowie SN: Maria Mańkowska

(sprawozdawca), Barbara Wagner.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 13 maja 1997 r. sprawy z wniosku

Teresy S. przeciwko Kasie Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziałowi

Regionalnemu w Ż. o ustalenie obowiązku ubezpieczenia, na skutek kasacji pozwanego od wyroku Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z

dnia 10 grudnia 1996 r. [...]

u c h y l i ł zaskarżony wyrok i poprzedzające go wyrok Sądu WojewódzkiegoSądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z dnia 18 września 1996 r. [...] oraz

decyzję Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 11 maja 1996 r. [...] i

ustalił, że Teresa S. jest zwolniona z obowiązku opłacania składek z tytułu podlegania

ubezpieczeniu społecznemu rolników w okresie od dnia 2 stycznia 1994 r. do dnia 5

maja 1995 r.

Uzasadnienie

Wnioskodawczyni Teresa S. odwołała się od decyzji Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddziału Regionalnego w Ż., Placówki Terenowej w R.M. z dnia

11 maja 1996 r., w której stwierdzono, że wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniu

społecznemu rolników i ma obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie

wypadkowe, chorobowe i macierzyńskie oraz emerytalno-rentowe od dnia 2 stycznia

1994 r. do dnia 31 maja 1995 r. Wnioskodawczyni podała, że była ubezpieczona z

tytułu prowadzenia własnej działalności gospodarczej od dnia 18 sierpnia 1992 r. do 2

stycznia 1994 r. Przebywała na zwolnieniu lekarskim i pobierała zasiłek chorobowy od

dnia 24 grudnia 1993 r. do 9 maja 1994 r., a w okresie od 10 maja 1994 r. do 4 maja

1995 r. pobierała świadczenie rehabilitacyjne.

Strona pozwana wniosła o oddalenie odwołania, uznając że wnioskodawczyni

podlegała ubezpieczeniu z mocy art. 1 ust. 1 i art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 20 grudnia

1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, ponieważ jest właścicielką gospodarstwa

rolnego o powierzchni 4 ha przeliczeniowych i zaprzestała prowadzenia działalności

gospodarczej w dniu 2 stycznia 1994 r. Zdaniem strony pozwanej, na fakt podlegania

ubezpieczeniu rolniczemu od dnia zaprzestania działalności gospodarczej, nie ma

wpływu pobieranie zasiłku chorobowego czy świadczenia rehabilitacyjnego, płaconych

przez ZUS.

Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi wyrokiem z dnia

18 września 1996 r. zmienił zaskarżoną decyzję i objął wnioskodawczynię ubezpieczeniem społecznym rolników od 5 maja 1995 r. Sąd ustalił, że wnioskodawczyni

jest właścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni 4 ha przeliczeniowych i prowadziła działalność gospodarczą (skup i sprzedaż samochodów, handel hurtowy i obwoźny) od dnia 10 sierpnia 1992 r. do 2 stycznia 1994 r. oraz od dnia 1 czerwca 1995 r. do

16 stycznia 1996 r. i za te okresy opłacała składki na ubezpieczenie społeczne. W

czasie prowadzenia działalności gospodarczej wnioskodawczyni zachorowała i od dnia

24 grudnia 1993 r. do 2 stycznia 1994 r. pobierała zasiłek chorobowy z tytułu prowadzenia tej działalności, a po jej zakończeniu pobierała zasiłek chorobowy od dnia 3

stycznia 1994 r. do 9 maja 1994 r., a następnie świadczenie rehabilitacyjne od dnia 10

maja 1994 r. do 4 maja 1995 r. Sąd uznał, powołując się na art. 16 ust. 3 i art. 6 ust. 13

ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, że wnioskodawczyni, która rozpoczęła

korzystanie ze zwolnienia lekarskiego w czasie prowadzenia działalności gospodarczej,

zachowuje status osoby podlegającej innemu ubezpieczeniu do pierwszej przerwy w

tym zwolnieniu, bądź zaprzestania korzystania z tego świadczenia.

W wyniku apelacji, Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w

Łodzi wyrokiem z dnia 10 grudnia 1996 r. oddalił apelację KRUS i podzielił stanowisko

Sądu Wojewódzkiego, że wnioskodawczyni z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej podlegała ubezpieczeniu określonemu ustawą z dnia 18 grudnia 1976 r. nie

tylko w okresach, za które opłaciła składki ubezpieczeniowe ale również w okresach

chorobowych, kiedy nie miała obowiązku uiszczania tych składek. Oznacza to, że w

całym tym okresie była wyłączona z ubezpieczenia rolniczego na mocy art. 2 ust. 2 tej

ustawy. Zgodnie z art. 15 ust. 2 omawianej ustawy za okres ubezpieczenia uważa się

miesiące kalendarzowe, za które ubezpieczony opłacił składki ubezpieczeniowe lub w

których nastąpiło zwolnienie od opłacania składek. Stosownie też do regulacji zawartej

w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i

podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne... - osoba prowadząca

działalność gospodarczą jest zwolniona z opłacania składek za okres pobierania zasiłku

chorobowego lub macierzyńskiego.

Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego-Oddział Regionalny w Ż. wniosła

kasację od powyższego wyroku, zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez

błędną wykładnię przepisów art. 7 ust. 1 i art. 16 ust. 3 w związku z art. 6 pkt 13 ustawy

z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz. U. z

1993 r. Nr 71, poz. 342 ze zm.) i niewłaściwe zastosowanie przepisów rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru

składek, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń

z ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 68, poz. 330 ze zm.).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Złożona przez stronę kasacja jest dopuszczalna bez względu na wartość przedmiotu zaskarżenia, gdyż warunek określony w przepisie art. 393 § 1 pkt 1 KPC (w

brzmieniu sformułowanym ustawą z dnia 1 marca 1996 r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego,

ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw - Dz.

U. Nr 43, poz. 189) dotyczy wyłącznie powództw o świadczenie, a więc nie odnosi się

do powództwa o ustalenie, które było przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie.

Przedmiotem sporu jest ustalenie, czy w okresie pobierania przez wnioskodawczynię zasiłku chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego, związanych z uprzednio

prowadzoną działalnością gospodarczą, podlegała ona, w tym samym czasie,

obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (jednolity tekst: Dz. U. z 1993 r. Nr 71, poz. 342 ze zm.) stanowi, że ubezpieczenie społeczne rolników obejmuje mających obywatelstwo polskie rolników i pracujących

z nimi domowników, na zasadach określonych w tej ustawie. W zakresie przedmiotowym ustawy wyodrębniono dwa typy ubezpieczenia: ubezpieczenie wypadkowe,

chorobowe i macierzyńskie (art. 7 ust. 1) oraz ubezpieczenie emerytalno-rentowe (art.

16 ust. 1). Przepisów tych nie stosuje się do osoby, która podlega innemu

ubezpieczeniu społecznemu lub ma ustalone prawo do emerytury albo renty. W

sprawie niniejszej sporna była ta pierwsza przesłanka.

Zgodnie z art. 6 ust. 13 ustawy za osobę, podlegającą innemu ubezpieczeniu

społecznemu uważa się osobę, będącą pracownikiem zatrudnionym w wymiarze czasu

nie niższym niż połowa wymiaru obowiązującego w danym zawodzie albo objętą innymi

przepisami o ubezpieczeniu społecznym lub o zaopatrzeniu emerytalnym.

W sprawie bezsporne jest, że wnioskodawczyni była objęta przepisami ustawy z

dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność

gospodarczą oraz ich rodzin (tekst jednolity: Dz. U. z 1989 r., Nr 46, poz. 250 ze zm.) i

prowadziła własną działalność gospodarczą do 2 stycznia 1994 r., a następnie

pobierała zasiłek chorobowy i świadczenie rehabilitacyjne.

W podobnej sprawie - Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 maja 1994 r., II UR

5/94 (OSNCP 1994 z. 8 poz. 135) wyraził pogląd, że żona rolnika, której jako pracownicy udzielono urlopu wychowawczego, nie podlega ubezpieczeniu społecznemu rolników z mocy ustawy, także w razie korzystania z tego urlopu w okresie przypadającym

po wygaśnięciu stosunku pracy.

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym przedmiotową kasację podziela

pogląd, że w okresie, na który udzielono pracownicy urlopu wychowawczego tak samo,

jak w okresie pobierania zasiłku chorobowego, czy rehabilitacyjnego - osoba taka nie

podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu, o jakim mowa w art. 6 ust. 13 ustawy o

ubezpieczeniu społecznym rolników. Jednakże w okresach takich pracownica korzysta

z częściowej, ale niewątpliwie szerokiej ochrony ubezpieczeniowej. W przytoczonym

wyżej wyroku Sąd Najwyższy uznał, że przebywającą na urlopie wychowawczym

rolniczkę należy traktować tak, jakby podlegała innemu ubezpieczeniu społecznemu w

rozumieniu art. 16 ust. 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników.

Wnioskodawczyni, która po zakończeniu działalności gospodarczej pobierała

zasiłek chorobowy i następnie świadczenie rehabilitacyjne, również zachowała w tym

czasie prawo do ochrony ubezpieczeniowej z tytułu choroby i macierzyństwa zgodnie z

przepisami ustawy z dnia 17 grudnia 1974 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (jednolity tekst: Dz. U. z 1983 r. Nr

30, poz. 145 ze zm.). W myśl art. 4 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 17 października 1991 r. o

rewaloryzacji emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 14, poz. 450 ze

zm.) okresy te, jako nieskładkowe, są uwzględniane przy ustalaniu prawa do emerytury

i renty. Okresy pobierania przez pracowników zasiłków z ubezpieczenia społecznego

chorobowego lub opiekuńczego i świadczenia rehabilitacyjnego są zwolnione z

opłacania składek ubezpieczeniowych. Natomiast przepisy ustawy o ubezpieczeniu

społecznym rolników nie regulują tych kwestii, a ustawa rewaloryzacyjna z dnia 17

października 1991 r. nie ma zastosowania do ubezpieczenia rolników.

Gdyby zatem przyjąć pogląd strony pozwanej, że w okresach pobierania zasiłku

chorobowego i świadczenia rehabilitacyjnego, przyznanych w związku z uprzednio

prowadzoną działalnością gospodarczą, wnioskodawczyni podlegała równocześnie

obowiązkowemu ubezpieczeniu rolników, to że w tym samym czasie byłaby objęta

ubezpieczeniem chorobowym i macierzyńskim z dwóch systemów ubezpieczeniowych.

Konsekwencją takiego stanowiska byłoby również dopuszczenie do podwójnego

zaliczania tych samych okresów, co pozostaje w sprzeczności z podstawową zasadą

prawa ubezpieczeń społecznych, wynikającą na przykład z art. 15 ustawy z dnia 14

grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin (Dz. U. Nr 40,

poz. 287 ze zm.).

Zobowiązanie rolnika do płacenia składki ubezpieczeniowej w okresie pobierania

zasiłku chorobowego, czy świadczenia rehabilitacyjnego, przyznanych w związku z

uprzednio prowadzoną działalnością gospodarczą, zakończoną w czasie jego choroby

stawiałoby go w gorszej sytuacji prawnej niż pracownika.

Brak jest też racjonalnych przesłanek do odmiennego, gorszego traktowania

rolników, niż osób prowadzących działalność gospodarczą, które na podstawie § 37

rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania

składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego (jednolity tekst; Dz. U. z 1993 r. Nr

68, poz. 330 ze zm.) są zwolnione z opłacania składek za okres pobierania zasiłku

chorobowego.

Przepisy ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników nie regulują tej sprawy,

wobec tego istnieje podstawa do zastosowania art. 52 ust. 1 tej ustawy. Przepis ten

stanowi, że w sprawach nie uregulowanych w ustawie stosuje się przepisy o organizacji

i finansowaniu ubezpieczeń społecznych. Dotyczy to w szczególności rozporządzenia

Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r., wydanego między innymi na podstawie art.

24 ustawy z dnia 18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących

działalność gospodarczą oraz ich rodzin. Na podstawie tych przepisów pracownicy

zwolnieni są z obowiązku opłacania składek ubezpieczeniowych w okresach

chorobowych pracownika.

Powyższe rozważania skłaniają do konkluzji, że również rolniczka, która pobierała zasiłek chorobowy i rehabilitacyjny w związku z prowadzoną działalnością

gospodarczą, zakończoną podczas tej choroby, nie podlega w tym czasie z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uznał, że kasacja strony pozwanej

jest częściowo zasadna, bowiem Sądy obu instancji, chociaż z innym uzasadnieniem

podstawy prawnej, prawidłowo przyjęły, że wnioskodawczyni była objęta ubezpieczeniem społecznym rolników dopiero od 5 maja 1995 r.

Wyroki te i poprzedzająca je decyzja organu rentowego podlegały zatem zmianie

na podstawie art. 39315 KPC, gdyż zasadność odwołania wnioskodawczyni od decyzji

organu rentowego nie wynika wprost z art. 7 i 16 ustawy o ubezpieczeniu społecznym

rolników, ale § 37 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r.

stosowanego na mocy art. 52 ust. 1 tej ustawy. Na podstawie tych przepisów ustalenia

wymagało, że w okresie objętym odwołaniem wnioskodawczyni nie miała obowiązku

opłacania składek z tytułu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Kierując się powyższymi względami Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji.