Supreme Court dismisses social pension appeal, ruling no procedural violation occurred as legal aid was provided.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal against the Social Security Agency's refusal of disability and social pensions. The applicant argued that the second-instance court violated procedural rights by failing to explicitly inform them of their right to legal aid, despite having a lawyer appointed by the state. The court rejected this claim, noting that the applicant actively participated in proceedings with a professional lawyer and demonstrated sufficient legal knowledge, meaning the alleged lack of explicit instruction was unnecessary.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 379 pkt 5 k.p.c.; Art. 233 § 1 k.p.c.; Art. 278 § 1 k.p.c.; Art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.; Art. 5 k.p.c.; Art. 212 § 2 k.p.c. - A procedural violation under Art. 379(5) of the Code of Civil Procedure does not occur if the party actively participates in proceedings with a professional lawyer, as the requirement for explicit instruction regarding legal aid only arises when the party lacks legal knowledge or competence.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 463/16 POSTANOWIENIE Dnia 25 lipca 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Bohdan Bieniek w sprawie z wniosku J.N.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy i prawo do renty socjalnej na stałe,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 25 lipca 2017 r.,skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 23 lutego 2016 r., sygn. akt III AUa (…), 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. przyznaje od Skarbu Państwa (kasa Sądu Apelacyjnego w (…)) na rzecz radcy prawnego S.B. kwotę 270 (dwieście siedemdziesiąt) zł, powiększoną o stawkę podatku od towarów i usług, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy w postępowaniu kasacyjnym;
3. nie obciąża wnioskodawcy kosztami postępowania kasacyjnego.
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 23 lutego 2016 r., oddalono apelację J.N. od wyroku Sądu Okręgowego w G. z dnia 14 października 2015 r., mocą którego oddalono odwołania wnioskodawcy od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. z dnia 7 listopada 2013 r.Sąd Apelacyjny podzielił zarówno ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, jak i jego rozważania prawne przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. W ocenie Sądu Apelacyjnego, odmowa przyznania prawa do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy jest trafna, skoro ubezpieczony nie legitymuje się wymaganą liczbą lat okresów składkowych i nieskładkowych w dziesięcioleciu poprzedzającym powstanie niezdolności do pracy.
Z kolei – w świetle opinii biegłych – nie ma podstaw do przyznania odwołującemu się prawa do stałej renty socjalnej. Podstawą uwzględnienia żądania skarżącego nie może być opinia biegłego P.R., czemu Sąd pierwszej instancji poświęcił szczególną uwagę. Podniesione w tej mierze argumenty pozostają w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów. Powoduje to, że nie ma obecnie przesłanek do stwierdzenia, że renta socjalna powinna być przyznana mu na stałe. Skargę kasacyjną, w imieniu wnioskodawcy, wniósł pełnomocnik z urzędu zaskarżając w całości wyrok Sądu Apelacyjnego, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj. art. 379 pkt 5 k.p.c. oraz art. 233 § 1 k.p.c. i art. 278 § 1 k.p.c. W skardze został sformułowany wniosek o jej przyjęcie i umotywowany podstawą z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Zdaniem ubezpieczonego, doszło do oczywistego naruszenia art. 379 pkt 5 k.p.c. i tym samym nieważności postępowania, polegającej na pozbawieniu odwołującego się należytej obrony swych praw przez brak wyraźnego pouczenia o możliwości uzyskania pomocy prawnej z urzędu.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego w całości i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu według norm przepisanych; ewentualnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu Apelacyjnego wraz z poprzedzającym go wyrokiem Sądu pierwszej instancji i zasądzenie na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów zastępstwa procesowego udzielonego z urzędu niepłaconego według norm przepisanych.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Nie zasługuje na aprobatę pogląd wnoszącego skargę, że jest ona oczywiście uzasadniona w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Wspomniana kategoria prawna operuje niedookreślonym zwrotem. W judykaturze przyjmuje się, że oczywista zasadność skargi kasacyjnej ma miejsce wówczas, jeśli dla przeciętnego prawnika, jest ona niewątpliwa, z góry widoczna, bez potrzeby głębszej analizy stosunku prawnego oraz bez sprawdzania i oceny dowodów. Zapatrywanie to powinno wystąpić już w trakcie przedsądu, czyli wstępnego badania skargi kasacyjnej, gdyż na tym etapie procedowania rolą Sądu Najwyższego nie jest szczegółowe badanie zgłoszonych podstaw zaskarżenia (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 30 czerwca 2007 r., II CSK 184/07, LEX nr 560541; z dnia 2 sierpnia 2007 r., III UK 45/07, LEX nr 898318; z dnia 25 lutego 2008 r., I UK 339/07, LEX nr 453109).
Innymi słowy oczywista zasadność skargi kasacyjnej w rozumieniu art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., to zasadność widoczna od razu, bez konieczności dokonywania pogłębionej analizy wywodów zamieszczonych w skardze, wskazująca, że zaskarżone orzeczenie nie powinno się ostać. Doszło bowiem do kwalifikowanego, czyli oczywistego naruszenia prawa, którego skutkiem było wydanie przez sąd drugiej instancji orzeczenia oczywiście wadliwego (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2015 r., III CSK 198/15, LEX nr 1823323).Opisane wyżej komponenty nie konweniują z przesłanką nieważności postępowania (art. 379 pkt 5 k.p.c.).
Naturalnie w razie uzasadnionej potrzeby sąd (art. 5 k.p.c.) albo przewodniczący posiedzenia (art. 212 § 2 k.p.c.), mają możliwość udzielania stronom działającym osobiście w postępowaniu, pouczeń co do czynności procesowych. Interwencja powinna mieć miejsce w razie zaistnienia „uzasadnionej potrzeby”. Uzasadniona potrzeba udzielenia pouczeń występuje wówczas, gdy w procesie czynności procesowe podejmuje osoba nieporadna lub niemająca dostatecznej znajomości prawa (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2013 r., I CSK 495/12, LEX nr 1365592), gdyż wówczas udzielenie pouczenia ma zapobiec nierówności między podmiotami postępowania.
Jeżeli jednak strona, wykazuje w postępowaniu aktywność oraz znajomość prawa w stopniu wskazującym na umiejętne popieranie powództwa (odwołania), to wymienione wyżej podstawy nie aktualizują się. Niewątpliwie rodzaj schorzeń skarżącego (zaburzenia na tle psychicznym) wymaga szczególnie starannego odkodowania zachowań ubezpieczonego, czy jest w stanie działać w procesie samodzielnie. Pierwszym etapem tej oceny jest kwalifikacja złożonego odwołania. Chodzi o to, czy z niego można wywnioskować jakie jest stanowisko odwołującego się, czy w sposób logiczny i zborny formułuje zarzuty względem zaskarżonej decyzji organu rentowego.
Ten etap postępowania nie wskazuje na brak zaradności strony, która składa odwołanie sporządzone drukiem, zawiera w nim swoje stanowisko i uzewnętrznia logiczne argumenty przeciwko osnowie decyzji. Po wtóre, w dniu 22 stycznia 2014 r. (k - 18) wnioskodawca złożył wniosek o przyznanie pełnomocnika z urzędu. Sąd Okręgowy w G. postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2014 r. ustanowił dla ubezpieczonego pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego (k - 67). Od orzeczenia Sądu pierwszej instancji apelację złożył także profesjonalny pełnomocnik, a w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym wnioskodawca występował również z takim pełnomocnikiem.
Suma powyższych argumentów ujawnia ułomność wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, skoro pomija fakt udzielenia skarżącemu stosownej pomocy prawnej z urzędu. W ten sposób nie doszło do naruszenia konstytucyjnej zasady prawa do sprawiedliwego procesu, bowiem u boku strony działał profesjonalista. Nie można zatem doszukać się jakiejkolwiek podstawy wskazującej na nieważność postępowania w sprawie.Z tych względów orzeczono w myśl art. 3989 § 2 k.p.c. O kosztach procesu orzeczono w myśl art. 223 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (jednolity tekst:
Dz.U. z 2016 r., poz. 233) w związku z § 9 ust. 2 i § 10 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).