Supreme Court dismissed pension appeal for failure to prove continuous full-time work in special conditions.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court rejected the cassation appeal against a social insurance office's refusal to grant early retirement based on special working conditions. The applicant failed to demonstrate continuous and full-time employment in special conditions, as his duties included supervising departments where such work was not the primary task. The court ruled that the appeal did not meet the specific procedural threshold for admissibility under Article 3989 § 1 point 4 of the Code of Civil Procedure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS; Art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c.: A cassation appeal is inadmissible if the applicant fails to independently and clearly demonstrate an obvious violation of a specific legal provision that warrants the appeal's admission.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 458/13 POSTANOWIENIE Dnia 4 lutego 2014 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Korzeniowski w sprawie z wniosku J. P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w E. o prawo do emerytury,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 4 lutego 2014 r.,skargi kasacyjnej wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…)z dnia 25 kwietnia 2013 r., sygn. akt III AUa (…), odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w (…) wyrokiem z 25 kwietnia 2013 r. oddalił apelację skarżącego J.P. od wyroku oddalającego jego odwołanie od decyzji pozwanego, odmawiającej mu prawa do wcześniejszej emerytury wobec niewykazania wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Podstawą rozstrzygnięcia był art. 184 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS oraz przepisy - § 2, § 4 – rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Chodziło o zatrudnienie skarżącego w Okręgowej Spółdzielni Mleczarskiej w S. od 1 sierpnia 1970 r. do 22 listopada 2010 r. (w istocie do 31 grudnia 1998 r. ze względu na warunek temporalny z art. 184 ust. 1), w tym jako kierownika zakładu produkcyjnego i zastępcy prezesa ds. technicznych. Sąd pierwszej instancji, podobnie jak pozwany organ rentowy, nie uwzględnił świadectwa pracy w szczególnych warunkach wystawionego przez pracodawcę. Nie stwierdził stałej i w pełnym wymiarze czasu pracy w rozumieniu wykazu A, dział XIV, poz. 24, do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r.
Dozór nie był dozorem bezpośrednim bowiem sprawowany był przez majstrów, do pomocy skarżący miał też kierowników zmianowych. Skarżący sprawował także nadzór nad wydziałami, w których zatrudnienie nie było pracą w szczególnych warunkach. Praca w serowni czy dojrzewalni serów nie jest pracą w szczególnych warunkach. Skarżący miał też szereg innych obowiązków. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji. W ocenie prawnej potwierdził, że „praca wykonywana stale” oznacza pracę wykonywaną codziennie, która występuje łącznie z drugim elementem, czyli z pracą wykonywaną „w pełnym wymiarze”.
Krótsze dobowo (nie w pełnym wymiarze czasu pracy) albo periodyczne, a nie stałe świadczenie pracy wyklucza uznanie jej za świadczoną w szczególnych warunkach. Ubezpieczony (skarżący) wykonywał prace w warunkach szczególnych, jednak praca ta nie była świadczona stale, w pełnym wymiarze czasu, a stanowiła jedynie jeden z wielu jego obowiązków pracowniczych. Oprócz dozoru inżynieryjno-technicznego na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prac wymienione w wykazie, sprawował nadzór nad działami w których jako podstawowa nie jest wykonywana praca wymieniona w wykazie.
Nadzór techniczny nad działami takimi jak serownia czy dojrzewalnia nie może być traktowany jako wykonywany w warunkach szczególnych skoro nie można uznać tych działów jako takich na których jako podstawowa wykonywana jest praca w warunkach szczególnych. Wyklucza to pracę stałą i w pełnym wymiarze w szczególnych warunkach – z tytułu dozoru oddziałów i wydziałów, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. Ubezpieczony miał też obowiązki administracyjne związane z zajmowaną funkcją, a ponadto wykraczały one poza nadzór lub dozór (dotyczyły między innymi bhp, dokumentacji, harmonogramów pracy, kontroli ksiąg i zużycia materiałów, ochrony środowiska).
W konkluzji stwierdzono, że skarżący nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach. We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania wskazano na: 1) „konieczność jednolitej wykładni zwrotów „stale”, „bezpośrednio” i „pełny wymiar czasu pracy” w kontekście zapisów normy prawnej art. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych”; 2) „potrzebę ochrony konstytucyjnego prawa do zabezpieczenia społecznego”.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania (wyżej in extenso) nie przedstawia zasadnej podstawy przedsądu i dlatego nie został uwzględniony.Zasadnicze mankamenty dotyczą aspektów metodycznych i merytorycznych.Skarga kasacyjna odnosi się do prawomocnego wyroku, kończącego spór w dwuinstancyjnym postępowaniu (art. 3981 ust. 1 k.p.c.), co tłumaczy dlaczego reżim podstaw przedsądu z art. 3989 § 1 k.p.c. wymaga, aby skarżący we wniosku klarownie wskazał i wykazał podstawę przedsądu. Na etapie przedsądu nie ocenia się podstaw kasacyjnych, które stanowią odrębny element skargi kasacyjnej i podlegają rozpoznaniu dopiero po przyjęciu jej do rozpoznania.
Oznacza to, że podstawy kasacyjne nie zastępują podstawy przedsądu ani ich uzasadnienia (art. 3984 § 1 pkt 2 w związku z art. 3983 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c. oraz art. 3984 § 2 k.p.c. w związku z art. 3989 § 2 k.p.c.).Wskazane we wniosku podstawy nie spełniają się jako podstawy przedsądu z następujących względów.Pierwsza zdaje się nawiązywać do podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. (na co wskazuje zwrot o „konieczności jednolitej wykładni zwrotów „stale”, „bezpośrednio” i „pełny wymiar czasu pracy” …).
Jednak w tej podstawie nie chodzi o zwykłą wykładnię prawa, której można wymagać od jurysty. Znaczenie ma dopiero kwalifikowana potrzeba wykładni konkretnego przepisu, ze względu na poważne wątpliwości w jego wykładni lub rozbieżności w orzecznictwie sądów. Innymi słowy przedmiotem zainteresowania jest sam przepis a nie jego zastosowanie w konkretnej sprawie. To ostatnie stanowi domenę podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. Wniosek nie wykazuje podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. zasadniczo z dwóch przyczyn.
Pierwsza to brak wskazania konkretnego przepisu, w którym występują wskazane we wniosku zwroty („stale”, „bezpośrednio” i „pełny wymiar czasu pracy”). Nie występują wszak w art. 32 ust. 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. Występują niewątpliwie w rozporządzeniu z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jednak precyzja w tym zakresie wymagana jest od autora wniosku. Ponadto i co ważniejsze, nie są to zwroty, które już tylko gramatycznie (literalnie) sprawiałyby poważane wątpliwości w wykładni.
Poza tym znaczenie tych pojęć utrwalone jest już w orzecznictwie. Powiedziano bowiem, że praca w szczególnych warunkach, to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. (por. por wyrok Sądu Najwyższego z 24 marca 2009 r., I PK 194/08, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 281 i powołane i w nim dalsze wyroki z 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75; z 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07, LEX nr 483283; z 4 października 2007 r., I UK 111/07; z 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329; z 14 września 2007 r., III UK 27/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 325).Tak samo – gdyby nawet odejść od reżimu odrębności podstaw przedsądu oraz podstaw kasacyjnych - uzasadnienia podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 2 k.p.c. nie można poszukiwać w orzecznictwie wskazanym w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, gdyż orzecznictwo to nie jest rozbieżne i dotyczy kwestii wykładni normy z poz. 24, działu XIV, wykazu A do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r.
Ponadto Sąd Najwyższy wydał już wiele orzeczeń dotyczących wykładni i stosowania tego przepisu i nie stwierdził, iżby zachodziła rozbieżność w orzecznictwie sądów. Nie stwierdzono do tej pory niejednolitości w wykładni i potrzeby wystąpienia z pytaniem prawnym do składu powiększonego (zob. choćby wyroki: z 6 grudnia 2007 r., III UK 62/07, LEX nr 375653 i III UK 66/07, LEX nr 483283; z 4 października 2007 r., I UK 111/07, wyżej cyt.; z 30 stycznia 2008 r., I UK 195/07, OSNP 2009 nr 7-8, poz. 105; z 6 maja 2008 r., I UK 327/07, LEX nr 829092; z 4 czerwca 2008 r., II UK 306/07, LEX nr 494129; z 4 listopada 2008 r., I UK 111/08, LEX nr 741095; z 8 stycznia 2009 r., I UK 201/08, LEX nr 738338; z 11 marca 2009 r., II UK 243/08, LEX nr 550990; z 16 czerwca 2009 r., I UK 24/09, LEX nr 518067; z 24 września 2009 r., II UK 31/09, LEX nr 559949; z 5 maja 2011 r., II UK 326/10, LEX nr 885016; z 5 października 2011 r., II UK 48/11, LEX nr 1108485; z 17 stycznia 2012 r., I UK 189/11, LEX nr 1125264; z 2 października 2013 r., II UK 69/13, LEX nr 1386037).
Można dostrzec pewne rozłożenie akcentów w wykładni, co nie świadczy o rozbieżności w orzecznictwie albo o potrzebie ujednolicenia wykładni.Wniosek nie wykazał również podstawy przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c., którego nie powołuje, a nawet hasłowo nie twierdzi, że skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Tymczasem szczególna podstawa przedsądu z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga samodzielnego (czyli) odrębnego od podstaw kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa (procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do stwierdzenia, że objęty skargą wyrok jest wadliwy i dlatego skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania Wniosek tego nie czyni, nie wskazuje, który przepis prawa materialnego został naruszony w sposób oczywisty.
O wyniku sprawy decydują ustalenia faktyczne i prawo materialne. Wniosek nie podważa negatywnego rozstrzygnięcia, czyli co do ustaleń i oceny, że skarżący nie pracował stale i pełnym wymiarze w szczególnych warunkach, które odniesiono do zatrudnienia w rozumieniu wykazu A, dział XIV, poz. 24, rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. Na etapie przedsądu, w ocenie podstawy z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wiążą również ustalenia stanu faktycznego, na których oparto zaskarżony wyrok (art. 39813 § 2 k.p.c.). W przeciwnym razie zachodziłby dysonans między etapem przedsądu i późniejszym rozpoznaniem podstaw kasacyjnych z ograniczeniami wynikającymi z art. 3983 § 3 k.p.c. i art. 39813 § 2 k.p.c. Wracając do prawa materialnego, to skarżący powinien wykazać jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie.
Nie można kategorycznie wykluczyć, że kontrola lub dozór mogą obejmować również inne prace niż tylko prace w szczególnych warunkach wykonywane jako podstawowe, jednak te inne prace funkcjonalnie, przedmiotowo, miejscowo, nie mogą być odrębne od podstawowych prac w szczególnych warunkach wykonywanych na oddziałach lub wydziałach, nad którymi przełożony ma kontrolę lub dozór inżynieryjno-techniczny, czyli w rozumieniu przepisu z wykazu A, dział XIV, poz. 24 do rozporządzenia z 7 lutego 1983 r. Inny jednak stan faktyczny ustalono w sprawie skarżącego, to jest, że nie pracował stale i w pełnym wymiarze w warunkach szczególnych, gdyż zakres jego pracy był szerszy niż kontrola lub dozór oddziału, na którym jako podstawowe wykonywane byłyby tylko prace w szczególnych warunków.
W nadzorze miał różnych pracowników, nie wszyscy wykonywali prace w szczególnych warunków, nie sprawował też stałego nadzoru nad pracownikami, którzy nawet wykonywali prace w szczególnych warunkach. Nie można więc stwierdzić, że skarga jest oczywiście uzasadniona. Oceny tej dokonuje się tylko przez pryzmat wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie w oparciu o podstawy kasacyjne, gdyż te podstawy nie są rozpoznawane na etapie przedsądu. Tak jak wskazano na wstępie wynika to z odrębności podstaw przedsądu i podstaw kasacyjnych.
O ile zasadne podstawy kasacyjne prowadzą do uwzględnienia skargi (a contrario z art. 39814 k.p.c.), to szczególna podstawa przedsąd z art. 3989 § 1 pkt 4 k.p.c. wymaga samodzielnego (czyli) odrębnego od podstaw kasacyjnych wskazania i wykazania naruszenia konkretnego przepisu prawa (procesowego lub materialnego), które jest oczywiste i bez wątpliwości prowadzi do stwierdzenia, że objęty skargą wyrok jest wadliwy i dlatego skarga powinna zostać przyjęta do rozpoznania. Wniosek tego nie czyni, nie wskazuje, który przepis prawa procesowego lub materialnego został naruszony w sposób oczywisty.
Z tych motywów orzeczono jak w sentencji, stosownie do art. 3989 § 2 k.p.c.