Supreme Court dismisses appeal where a majority shareholder falsely claimed employment status to secure higher social insurance benefits.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court rejected the cassation appeal filed by a majority shareholder who claimed employment status to obtain higher social insurance benefits. The court found that the plaintiff, holding 99% of the company's shares, could not simultaneously act as an employer and employee, rendering the employment contract fictitious. Consequently, the court ruled that the plaintiff was ineligible for social insurance benefits as an employee and dismissed the appeal as inadmissible.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 398 § 2 k.p.c.; A majority shareholder cannot claim social insurance benefits as an employee when the employment contract is a sham designed to circumvent the law for higher benefits.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 369/17 POSTANOWIENIE Dnia 9 sierpnia 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Myszka w sprawie z wniosku A.W. i ,, L.” Sp. z o.o. we W.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi we W.o podleganie pracowniczym ubezpieczeniom społecznym,po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 9 sierpnia 2018 r.,skargi kasacyjnej wnioskodawców od wyroku Sądu Apelacyjnego we W.z dnia 25 listopada 2016 r., sygn. akt III AUa […]/16, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny we W. III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 25 listopada 2016 r. oddalił apelację wnioskodawczyni A.W. oraz płatnika składek ,,L.” Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością we W. od wyroku Sądu Okręgowego we W. – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 27 kwietnia 2016 r. oddalającego odwołania wnioskodawczyni oraz płatnika składek od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału we W. z dnia 8 maja 2015 r., stwierdzającej, że wnioskodawczyni jako pracownik u płatnika składek ,,L.” Sp. z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od dnia 1 listopada 2014 r. jako pracownik.W sprawie tej ustalono, że wnioskodawczyni od dnia 1 listopada 2014 r. została zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń jako pracownik spółki ,,L.” Sp. z o.o. zatrudniony na stanowisku dyrektora zarządzającego z wynagrodzeniem 9.000 zł brutto.
Zarząd tej spółki jest jednoosobowy i reprezentuje go prezes zarządu Ł.W., natomiast jako wspólnik wskazana jest A.M. (obecnie W.), która posiada większość 99% udziałów. W ramach zawartej umowy o pracę wnioskodawczyni obowiązana była wykonywać następujące czynności: opracowanie i aktualizowanie wieloletniej strategii firmy, przygotowywanie i udział w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych, odpowiedzialność za utrzymanie przewagi konkurencyjnej firmy i za rozwój działalności firmy oraz zespołu, bezpośredni nadzór nad pracą poszczególnych zespołów, wspomaganie głównych procesów negocjacyjnych z klientami, nadzór nad tworzeniem rocznych planów finansowych i ich realizację, stworzenie i wykorzystywanie narzędzi do bieżącego monitorowania wyników firmy, udział w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych.
Od dnia 5 stycznia 2015 r. wnioskodawczyni stała się niezdolna do pracy i do organu rentowego złożyła wniosek o wypłatę zasiłku chorobowego przypadającego w okresie ciąży.W tak ustalonym stanie faktycznym Sądy obu instancji uznały, że wnioskodawczyni zawarła z płatnikiem składek umowę o pracę dla pozoru, mając pełną świadomość, że praca ta nie będzie wykonywana w ramach zatrudnienia pracowniczego. Nie świadczyła ona pracy na warunkach pracowniczego zatrudnienia, a podstawowym i jedynym motywem zawarcia pozornej umowy o pracę było dążenie do uzyskania tytułu do ubezpieczenia społecznego z wysoką podstawą wymiaru składek, od której zależą odpowiednio wysokie świadczenia z ubezpieczenia społecznego w postaci zasiłku chorobowego oraz zasiłku macierzyńskiego.
Tymczasem wszelkie czynności wykonywane na rzecz spółki wynikały z pełnienia przez nią funkcji jedynego wspólnika, który sprawuje czynności zarządu, kontrolę i czynności nadzorcze wynikające z pozycji właścicielki spółki. W skardze kasacyjnej wnioskodawczyni zarzuciła naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwą wykładnię i niezastosowanie art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm.) i art. 22 § 1 k.p. oraz niewłaściwą wykładnię i zastosowanie art. 174 § 1 i art. 212 § 1 k.s.h. i art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. wskutek wadliwego przyjęcia przez Sąd drugiej instancji, że zadania wykonywane przez skarżącą w spółce ,,L.” Sp. z o.o. na stanowisku dyrektora zarządzającego pokrywały się z funkcją wspólnika spółki, w rezultacie czego umowa o pracę z dnia 3 listopada 2014 r. jako zawarta dla pozoru była nieważna.We wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca sformułowała następujące zagadnienie prawne, „czy w sytuacji, gdy wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wykonuje obowiązki dyrektora zarządzającego w tej spółce jest to równoznaczne z wykonywaniem przez niego praw i obowiązków wspólnika, w tym prawa kontroli przewidzianego w art. 212 § 1 k.s.h., co wyklucza zawarcie z nim przez spółkę ważnej z punktu widzenia art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i art. 22 § 1 k.p. umowy o pracę obejmującej wykonywanie obowiązków dyrektora zarządzającego?”.
Wskazała także na potrzebę wykładni przepisów prawnych, tj. art. 6 ust. 1 pkt. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w związku z art. 22 § 1 k.p. oraz art. 174 § 1 i art. 212 § 1 k.s.h. i art. 83 § 1 k.c. w związku z art. 300 k.p. budzących poważne wątpliwości, które nie doczekały się wykładni Sądu Najwyższego.Wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do Sądowi drugiej instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania, w tym kosztach zastępstwa procesowego.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługiwała na przyjęcie do merytorycznego rozpoznania. Warunkiem skuteczności wniosku o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania w związku z występowaniem w sprawie istotnego zagadnienia prawnego jest przedstawienie problemu o charakterze abstrakcyjnym, dotychczas nierozstrzygniętego w orzecznictwie lub wymagającego pogłębionej wykładni przepisów prawa. Takim zagadnieniem prawnym jest zagadnienie, które wiąże się z określonymi przepisami prawa materialnego lub procesowego, których wyjaśnienie ma nie tylko znaczenie dla rozstrzygnięcia konkretnej sprawy, lecz także dla rozstrzygnięcia innych podobnych spraw.
Przedstawienie zagadnienia prawnego uzasadniającego wniosek o merytoryczne rozpoznanie skargi kasacyjnej powinno nastąpić przez sformułowanie problemu prawnego wymagającego rozstrzygnięcia, określenie przepisów prawa, w związku z którymi powstało, i powołanie argumentów, które prowadzą do rozbieżnych ocen. Dopiero wtedy Sąd Najwyższy ma podstawę do oceny, czy przedstawione zagadnienie jest rzeczywiście zagadnieniem „prawnym” i to „istotnym” (por. postanowienia Sądu Najwyższego z 10 września 2014 r., I CSK 729/13, LEX nr 1532950; z 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, LEX nr 1622307).
Autorka skargi nie tylko nie sprostała takich wymaganiom, a ponadto rozminęła się z miarodajnymi ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego wyroku, z których wynikało, że skarżąca ma status właścicielski, bowiem na dzień zawarcia spornej umowy o pracę posiadała 99% udziałów w spółce, która zatrudniła ją jako pracownika na stanowisku dyrektora zarządzającego. Tymczasem z utrwalonego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że wspólnik, który ma większościowe udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością nie może korzystać z ubezpieczenia społecznego jako pracownik (por. wyroki Sądu Najwyższego z 3 lipca 2011 r., I UK 8/11, OSNP 2012 nr 17-18, poz. 225, LEX nr 1043990 oraz z 11 września 2013 r., II UK 36/13, LEX nr 1391783).
Ujawniony status właścicielski wykluczał kumulację roli pracodawcy i pracownika, tj. pozostawanie z samą sobą przez skarżącą w stosunku pracy podporządkowanej w spółce, będącej w 99% jej własnością. Nie zachodziła też cecha odpłatności takiej pracy, która nie może polegać na przesunięciach w ramach majątku tej samej osoby (skarżącej). Wszystko to oznaczało, ze sporna umowa o pracę nie wykreowała stosunku pracy w rozumieniu podstaw kasacyjnego zaskarżenia. Przeciwnie sporny stosunek pracy był pozbawiony konstytutywnych cech pracowniczego zatrudnienia ze względu na zawarcie spornej umowy przez skarżącą w istocie rzeczy z „samą sobą”.
Takie jest utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego, podzielane przez doktrynę prawa pracy i prawa ubezpieczeń społecznych. Konkretnie rzecz ujmując „samozatrudnienie się” na podstawie umowy o pracę przez skarżącą w okresie zaawansowanej ciąży zostało prawidłowo ocenione jako zmierzające do obejścia prawa w zamiarze nadużycia zawyżonych świadczeń z pracowniczego ubezpieczenia społecznego, któremu nie podlegała. W konsekwencji na jurysdykcyjną tolerancję nie zasługiwało wykreowanie pozbawionego konstrukcyjnych cech pracowniczego stosunku pracy, co dyskwalifikowało pracowniczy tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym nakierowany na uzyskanie zawyżonych świadczeń z tego ubezpieczenia w związku z intencjonalnymi: deklaracją i opłaceniem wyższych składek przed okresami zamierzonego lub pewnego korzystania ze świadczeń z pracowniczego ubezpieczenia społecznego, bo tego typu działania pozostawały w widocznej prima facie ewidentnej sprzeczności z zasadami równego traktowania wszystkich ubezpieczonych, w tym z zasadą solidaryzmu ubezpieczeń społecznych i przysługiwania proporcjonalnych świadczeń w zależności od wymaganego okresu oraz wysokości opłaconych składek na ubezpieczenia społeczne.
Skarżącej mogły zatem przysługiwać tylko świadczenia z potencjalnie adekwatnego dla niej tytułu ubezpieczeń społecznych osób prowadzących pozarolniczą działalność i od podstawy wymiaru składek opłaconych na ten rodzaj ubezpieczenia.Powyższe prowadziło do odmowy przyjęcia oczywiście bezzasadnej skargi kasacyjnej do merytorycznego rozpoznania w zgodzie z art. 3989 § 2 k.p.c. ał