Court dismisses social security claim for a soldier engaging in business before 1999 due to specific military pension laws.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the social security fund's appeal against a lower court ruling that exempted a soldier from mandatory social security contributions for a specific period. The applicant argued that his concurrent business activity should trigger insurance obligations under general commercial laws, while the court found that special military pension regulations took precedence during that timeframe. Consequently, the court held that the soldier was not subject to the general social security system and could only opt-in later, rejecting the claim for unpaid contributions.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 6 ust. 1 pkt 3, art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; Art. 2 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą; Art. 18 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych; Art. 9 ust. 8 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych: Soldiers engaged in business before January 1, 1999, remained under the military pension system and were not subject to mandatory social security contributions unless they voluntarily opted in.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II UK 3/07
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lipca 2007 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Jerzy Kwaśniewski (przewodniczący)
SSN Beata Gudowska
SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (sprawozdawca)
w sprawie z wniosku W. O.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych
o ustalenie istnienia obowiązku ubezpieczenia i zapłatę składek,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 26 lipca 2007 r.,
skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]
z dnia 30 listopada 2005 r.,
oddala skargę kasacyjną.
Uzasadnienie
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia 18 czerwca 2003 r. objął
W. O. ubezpieczeniem społecznym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności
gospodarczej w okresie od 8 marca do 29 grudnia 1999r. zobowiązując
wnioskodawcę do opłacenia składek w łącznej wysokości 3.094,79 zł.
Wyrokiem z dnia 23 lutego 2004 r. Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i
Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło
ustalenie, że wnioskodawca jest żołnierzem zawodowym i w służbie pozostawał
przed 1 stycznia 1999 r. prowadząc jednocześnie pozarolniczą działalność
gospodarczą w postaci usług lekarskich.
W ocenie Sądu pierwszej instancji, żołnierze zawodowi prowadzący
działalność gospodarczą od dnia 1 stycznia 1999 r. podlegają ubezpieczeniu
społecznemu i dlatego wnioskodawca winien opłacić składki za okres wskazany w
decyzji. Podstawę podlegania wnioskodawcy ubezpieczeniu społecznemu osób
prowadzących działalność gospodarczą stanowił art. 6 ust. 1 pkt 3 i art. 8 ust. 6
ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
(jednolity tekst: Dz.U. z 2007 r. Nr 11, poz. 74 ze zm.).
W uwzględnieniu apelacji wnioskodawcy wyrokiem z dnia 30 listopada 2005
r., Sad Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok oraz poprzedzającą go decyzję i
stwierdził, że w okresie od 8 marca 1999 r. do 29 grudnia 1999 r. nie podlegał on
obowiązkowemu ubezpieczeniu społecznemu z tytułu pozarolniczej działalności i
nie ma obowiązku uiszczania składek ubezpieczeniowych za powyższy okres.
Podzielając ustalenia poczynione przez Sąd pierwszej instancji, Sąd
Apelacyjny stanął na stanowisku, że w spornym okresie wnioskodawca w zakresie
ubezpieczenia społecznego podlegał odrębnym przepisom, a mianowicie ustawie z
dnia 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz
ich rodzin (Dz.U. z 1994 r. Nr 10, poz. 36). Stosownie do art. 2 ust. 1 ustawy z dnia
18 grudnia 1976 r. o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność
gospodarczą (jednolity tekst: Dz.U. z 1989 r. Nr 46, poz. 250 z zm.), który utracił
swoją moc z dniem 1 stycznia 1999 r., wnioskodawca – jako osoba objęta
odrębnymi przepisami w zakresie zaopatrzenia emerytalnego – nie podlegał
ubezpieczeniu określonemu tą ustawą w okresie jej obowiązywania. Dopiero na
mocy przepisów ustawy z dnia 30 grudnia 1999 r. (Dz.U. Nr. 110, poz. 1256)
dokonano nowelizacji art. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez
dodanie ust. 8 stanowiącego, że osoby pozostające w stosunku służby przed 1
stycznia 1999 r. i spełniające jednocześnie warunki do podlegania ubezpieczeniom
z innych tytułów obejmowane są tymi ubezpieczeniami dobrowolnie na swój
wniosek. W konsekwencji od dnia 1 stycznia 1999 r., to jest po wejściu w życie
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a przed nowelizacją art. 9 tej ustawy
istniała luka prawna w odniesieniu do żołnierzy zawodowych pozostających w
służbie przed 1 stycznia 1999 r. i prowadzących jednocześnie własną działalność,
gdyż ta grupa żołnierzy zawodowych nie została objęta przepisami ustawy o
powszechnym systemie ubezpieczeń. Ustawa systemowa obejmowała w spornym
okresie wyłącznie żołnierzy, którzy podjęli służbę po jej wejściu w życie. Zatem
objęcie wnioskodawcy obowiązkiem ubezpieczenia społecznego przed dniem 29
grudnia 1999 r. pozbawione było podstaw.
W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Zakład Ubezpieczeń
Społecznych zarzucił naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 6
ust. 1 pkt 13 i ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń
społecznych w związku art. 9 ust. 8 tej ustawy brzmieniu wprowadzonym ustawą z
dnia 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych
oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 110, poz. 1256) poprzez przyjęcie, że
pozostający w stanie służby w dniu 1 stycznia 1999 r. i prowadzący jednocześnie
działalność
gospodarczą
wnioskodawca
nie
podlega
obowiązkowym
ubezpieczeniom społecznym.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego
wyroku i oddalenie apelacji wnioskodawcy, względnie o uchylenie zaskarżonego
wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że w okresie od 1 stycznia
1999 r. do 29 grudnia 1999 r. funkcjonariusze służb mundurowych nie podlegali z
tego tytułu ubezpieczeniom społecznym określonym w ustawie o systemie
ubezpieczeń społecznych, gdyż pozostawali w służbie w dniu wejścia w życie
ustawy systemowej. W przypadku, gdy osoby te prowadziły równocześnie
działalność gospodarczą, z tytułu tej działalności podlegały obowiązkowym
ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Dopiero od daty zmiany stanu
prawnego, to jest od 30 grudnia 1999 r., osoba prowadząca działalność
gospodarczą, która równocześnie pozostawała w stosunku służby i służbę tę
podjęła przed 1 stycznia 1999 r. podlegała ubezpieczeniom społecznym na
zasadzie dobrowolności.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje.
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Kwestia
podlegania obowiązkowi ubezpieczenia społecznego żołnierza zawodowego
pozostającego w zawodowej służbie wojskowej w dniu wejścia w życie ustawy o
systemie ubezpieczeń społecznych i prowadzącego pozarolniczą działalność
gospodarczą była już przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego. W wyroku z dnia
5 maja 2005 r., II UK 247/04 (OSNP 2005 nr 22, poz. 362) wyrażony został pogląd,
że żołnierz zawodowy pozostający w zawodowej służbie wojskowej przed dniem
wejścia w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w okresie od dnia 1
stycznia 1999 r. do dnia 29 grudnia 1999 r. nie podlegał obowiązkowym
ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z żadnego tytułu ubezpieczenia
społecznego
unormowanego
tą
ustawą.
Sąd
Najwyższy
w
uzasadnieniu
powołanego wyroku wskazał, że żołnierz zawodowy pozostający w zawodowej
służbie wojskowej w dniu 1 stycznia 1999 r. nie został w ogóle objęty powszechnym
systemem ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, który pierwotnie obejmował
wyłącznie żołnierzy zawodowych, którzy służbę wojskową podjęli po dniu wejścia w
życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 6 ust. 1 pkt 13 w związku z
art. 6 ust. 3). Oznacza to, że żołnierz pozostający w służbie wojskowej w dniu 1
stycznia 1999 r. pozostał w systemie wojskowego zaopatrzenia emerytalnorentowego, do którego ostatecznie zostali włączeni – z dniem 1 października 2003
r.
-
wszyscy
żołnierze
zawodowej
służby
wojskowej
wskutek
uchylenia
przytoczonych wyżej regulacji ustawy z dnia 23 grudnia 1999 r. o zmianie ustawy o
systemie ubezpieczeń społecznych. Skutkiem nieobjęcia żołnierzy zawodowych –
pozostających w zawodowej służbie wojskowej przed dniem wejścia w życie
ustawy systemowej – powszechnym systemem ubezpieczeń społecznych było to,
że nie podlegali oni ubezpieczeniu społecznemu z żadnego tytułu ubezpieczenia
unormowanego tą ustawą, w tym z tytułu ewentualnego równoczesnego
prowadzenia
uniemożliwiały
działalności
gospodarczej.
jednocześnie
Uregulowania
skorzystanie
przez
ustawy
żołnierzy
systemowej
zawodowych,
pozostawionych w systemie wojskowego zaopatrzenia emerytalno-rentowego, z
dobrowolnego
wyboru
dodatkowego
tytułu
powszechnego
ubezpieczenia
społecznego w razie spełnienia warunków. Ta luka legislacyjna została usunięta
przez dodanie z dniem 30 grudnia 1999 r. do art. 9 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych ustępu 8, umożliwiającego osobom pozostającym w stosunku służby
przed dniem 1 stycznia 1999 r., w tym żołnierzowi zawodowemu pozostawionemu
w systemie wojskowego zaopatrzenia emerytalno-rentowego, który jednocześnie
spełniał warunki podlegania ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułów, o
których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10 ustawy o systemie ubezpieczeń
społecznych, objęcie tymi ubezpieczeniami wyłącznie dobrowolnie na swój
wniosek. Analizowana zmiana normatywna nie mogła być rozumiana jako
wyłączająca żołnierzy zawodowych, pozostawionych w systemie wojskowego
zaopatrzenia emerytalno-rentowego, z obowiązku równoczesnego podlegania
określonemu tytułowi ubezpieczenia społecznego, ale umożliwiała takim żołnierzom
skorzystanie na ich wniosek z możliwości równoczesnego poddania się
dobrowolnie tytułowi ubezpieczenia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 2, 4-6 i 10
ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Taką interpretację potwierdza to, że
ostatecznie z dniem 1 października 2003 r. wszyscy żołnierze zawodowej służby
wojskowej zostali wyłączeni z obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i
rentowych według zasad uregulowanych ustawą systemową, ale jako osoby
pozostające w stosunku służby, spełniające jednocześnie warunki do podlegania
ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułów, o których mowa w art. 6 ust. 1
pkt 2, 4-6 i 10 tej ustawy, nadal mogą być dobrowolnie objęci tymi ubezpieczeniami
na swój wniosek (art. 9 ust. 8 ustawy). Zbieżne stanowisko wyrażone zostało przez
Sąd Najwyższy w niepublikowanych dotychczas wyrokach z dnia 17 maja 2007 r., I
UK 368/06 oraz z dnia 4 lipca 2007 r., I UK 26/07, I UK 27/07, I UK 32/07 i I UK
52/07.
Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w
pełni podziela przytoczony wyżej pogląd i przedstawioną argumentację, której
słuszności zarzuty kasacyjne nie podważają.
Z tych względów skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art.
k.p.c.