Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II UK 296/10 Generato dall'IA

Social security court dismissed tax deduction case, ruling tax authority jurisdiction lies with tax offices.

Numero d'incarto II UK 296/10
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the social security court's decision regarding the calculation of income tax deductions from pension payments. The applicant argued that the social security agency should handle tax withholdings, but the court found that tax obligations fall exclusively under tax law. Consequently, the court determined that tax authorities, not social security organs, have the competence to determine tax liabilities and deduct amounts.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 34 ust. 1, art. 38 ust. 1 Ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych; Art. 2 § 1 Ordynacji podatkowej; Art. 5 ust. 1 ustawy o urzędach i izbach skarbowych; Art. 139 ustawy o emeryturach i rentach; Art. 3 § 2 pkt 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: The social security agency lacks jurisdiction to determine tax liabilities or calculate tax deductions, which are exclusively the competence of tax authorities.

Parole chiave

Generato dall'IA
tax deduction jurisdiction social security agency powers income tax withholding double taxation treaty administrative court competence pension transfer abroad tax authority competence

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 34 ust. 1 of the Income Tax Act for Natural Persons
właściwego urzędu skarbowego wynikają z przepisów prawa podatkowego (art. 34
Art. 38 ust. 1 of the Income Tax Act for Natural Persons
ust. 1 i art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób
Art. 2 § 1 of the Tax Procedure Act
administracji publicznej - organów podatkowych (art. 2 § 1 Ordynacji podatkowej i
Art. 5 ust. 1 of the Act on Tax Offices and Tax Chambers
art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych,
Art. 139 of the Act on Pensions and Allowances
potrąceń w rozumieniu art. 139 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.
Art. 3 § 2 pkt 1 of the Administrative Procedure Act
naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 379 pkt 1 w związku z art.
Art. 18 ust. 1 of the bilateral tax treaty
podstawie art. 18 ust. 1 umowy z dnia 14 maja 2003 r. między Rzeczypospolitą
art. 4778 k.p.c
art. 1 k.p.c
znaczeniu materialnym albo w znaczeniu formalnym - art. 1 k.p.c.).
art. 379 pkt 1 k.p.c
Niedopuszczalność drogi sądowej, o której stanowi art. 379 pkt 1 k.p.c., zachodzi

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 11 października 2007 r., III SA/Wa 1224
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 29 lipca 2008 r., III SA/Wa 865/08
Sąd Najwyższy z dnia 1 czerwca 2010 r., II UZ 13/10

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II UK 296/10

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 3 marca 2011 r.

Sąd Najwyższy w składzie :

SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec (przewodniczący,

sprawozdawca)

SSN Zbigniew Myszka

SSA Krzysztof Staryk

w sprawie z wniosku P. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych

o zasadność i sposób wyliczenia zaliczki na podatek dochodowy,

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń

Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 marca 2011 r.,

skargi kasacyjnej organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego w […]

z dnia 28 maja 2010 r.,

uchyla zaskarżony wyrok i poprzedzający go wyrok Sądu

Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 17

lutego 2009 r., i przekazuje sprawę do rozpoznania Naczelnikowi

Pierwszego Urzędu Skarbowego w […].

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 12 lipca 2007 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustalił,

między innymi, sposób ustalenia wysokość przyznanego P. K. świadczenia

emerytalnego przez naliczenie podatku dochodowego w wysokości 19%.

Wyrokiem z dnia 17 lutego 2009 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń

Społecznych zmienił częściowo tę decyzję w ten sposób, że stwierdził, iż

wnioskodawca nie jest zobowiązany do uiszczania podatku dochodowego ani

zaliczki na podatek określonych w zaskarżonej decyzji i oddalił odwołanie w

pozostałym zakresie (poprzedzającym okres objęty zaskarżoną decyzją). Podstawę

rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia.

Wnioskodawca, na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w […] z dnia 23 lutego 1981 r., posiada uprawnienie do renty z tytułu

częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową na stałe od 25

listopada 1980 r. Ponadto wnioskodawca od 1 stycznia 1982 r. pobierał

wcześniejszą emeryturę na podstawie decyzji z dnia 9 lutego 1982 r. Oba

świadczenia były wypłacane w zbiegu. W dniu 8 lipca 1992 r. wnioskodawca złożył

wniosek o transfer przyznanych mu świadczeń emerytalno-rentowych do Niemiec,

do którego to kraju przeniósł się w 1992 r. W związku z powyższym Biuro Rent

Zagranicznych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych od 1 kwietnia 1994 r. (tj. od

miesiąca, w którym nastąpiło wymeldowanie z miejsca zamieszkania w Polsce)

rozpoczęło wypłatę świadczeń do Niemiec. W okresie od 1 kwietnia 1992 r. do 31

marca 1994 r. świadczenie wypłacane było w Polsce do rąk syna na podstawie

udzielonego przez wnioskodawcę upoważnienia. Zgodnie z wnioskiem, transfer

środków obejmował jedynie pełną kwotę renty z tytułu częściowej niezdolności do

pracy w związku z chorobą zawodową. Wypłata świadczenia emerytalnego została

natomiast zawieszona na podstawie art. 84 ust. 1 pkt 1 ustawy z 14 grudnia 1982 r.

o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin. Zaskarżoną decyzją z dnia

12 lipca 2007 r. organ rentowy przyznał wnioskodawcy prawo do emerytury od 1

listopada 2006 r., tj. od miesiąca w którym złożono wniosek. Jednocześnie

dokonano wyrównania wypłaty zaległych świadczeń emerytalnych za okres od 1

listopada 2006 r. do 30 czerwca 2007 r. Od należnego świadczenia rentowego,

które zostało przekazane do wypłaty w Niemczech, organ rentowy potrącił zaliczki

na podatek dochodowy od osób fizycznych w kwocie 427 złotych. Ostatecznie

organ rentowy wypłaca wnioskodawcy rentę z tytułu częściowej niezdolności do

pracy wraz z dodatkiem pielęgnacyjnym w łącznej wysokości 1.434,75 zł brutto

oraz 50 % emerytury, tj. 635,44 zł brutto. Od powyższych kwot organ rentowy

pobiera zaliczki na poczet podatku dochodowego od osób fizycznych.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, że skoro

bezsporne jest, iż wnioskodawca od co najmniej 1994 r. mieszka w Niemczech i

jednocześnie pobiera z Polski świadczenie emerytalno-rentowe, to tym samym, na

podstawie art. 18 ust. 1 umowy z dnia 14 maja 2003 r. między Rzeczypospolitą

Polską a Republiką Federalną Niemiec w sprawie unikania podwójnego

opodatkowania w zakresie podatków od dochodu i majątku (Dz.U. z 2005 r. Nr 12,

poz. 90, powoływanej dalej jako umowa międzypaństwowa lub umowa), dochody te

podlegają opodatkowaniu w Niemczech jako w kraju, w którym wnioskodawca

zamieszkuje. Zatem organ rentowy powinien wypłacać należne wnioskodawcy

świadczenie w pełnej wysokości (bez potrącania zaliczek na podatek dochodowy),

a ewentualne należności z tytułu podatków i innych należności publicznoprawnych

wnioskodawca powinien ponosić w Niemczech.

Wyrokiem z dnia 28 maja 2009 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację organu

rentowego od powyższego wyroku, podzielając ustalenia i ocenę prawną dokonane

przez Sąd pierwszej instancji.

Sąd

Apelacyjny

wskazał,

że

w

świetle

art.

ust.

umowy

międzypaństwowej wnioskodawca nie jest zobowiązany do uiszczania zaliczek na

podatek dochodowy w Polsce. Sąd ten podzielił pogląd Sądu pierwszej instancji, że

w sprawie znajduje zastosowanie art. 18 ust. 1 tej umowy. Wnioskodawca od 1994

r. zamieszkuje na terytorium Niemiec, a wobec jednoznacznego brzmienia tego

przepisu - do pobierania podatków od jego świadczeń emerytalnych uprawnione są

jedynie organy podatkowe tego kraju. W ocenie Sądu Apelacyjnego, w sprawie nie

znajduje zastosowania art. 18 ust. 2 umowy międzypaństwowej (zgodnie z którym

bez

względu

na

postanowienia

ustępu

niniejszego

artykułu

płatności

otrzymywane przez osobę mającą miejsce zamieszkania w jednym Umawiającym

się Państwie z obowiązkowego systemu ubezpieczeń socjalnych drugiego

Umawiającego się Państwa, podlegają opodatkowaniu tylko w tym drugim

Państwie), gdyż nie można utożsamiać systemu ubezpieczeń socjalnych z

systemem ubezpieczeń społecznych i z całą pewnością nie można uznać, iż

emerytury i renty wymienione w art. 18 ust. 1 umowy należą do systemu

wymienionego w jej art. 18 ust. 2. Przede wszystkim nie jest to zgodne z

podstawami legislacji i formułowania aktów prawnych. Prawidłowa wykładania

całości art. 18 umowy prowadzi do wniosku, że emerytury i renty podlegają

opodatkowaniu w kraju zamieszkania osoby pobierającej świadczenie, natomiast

świadczenia socjalne opodatkowane winny być w kraju, w którym są wypłacane.

Skoro niniejsza sprawa dotyczy emerytury, to uznać należy, że zastosowanie

znajdzie w niej art. 18 ust. 1 umowy międzypaństwowej.

W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku organ rentowy zarzucił

naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 379 pkt 1 w związku z art.

476 § 2 i 3 k.p.c., poprzez „rozstrzyganie przez Sądy obu instancji w przedmiocie,

do którego nie były uprawnione” z uwagi na zachodzącą niedopuszczalność drogi

sądowej.

Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku oraz poprzedzającego go wyroku Sądu pierwszej instancji i odrzucenie

odwołania wnioskodawcy.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że ani art. 476 § 2 i 3 k.p.c., ani art.

4778 k.p.c. nie uznaje za sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych sprawy

wszczętej wskutek odwołania, którego zarzuty dotyczą zasadności i sposobu

poboru zaliczki na podatek dochodowy, jak również obowiązku (bądź jego braku)

uiszczania podatku dochodowego. Nie są to bowiem kwestie, o których uprawniony

jest rozstrzygać organ rentowy, lecz należą do właściwości organów podatkowych,

a następnie sądów administracyjnych. W tym zakresie skarżący powołał się na

wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie III SA/Wa

769/09.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona.

Droga sądowa przed sądem powszechnym przysługuje w sprawie cywilnej

(w

znaczeniu materialnym albo w znaczeniu formalnym - art. 1 k.p.c.).

Niedopuszczalność drogi sądowej, o której stanowi art. 379 pkt 1 k.p.c., zachodzi

więc wówczas, gdy sprawa w ogóle nie jest sprawą cywilną lub gdy - będąc nią została wyłączona spod kompetencji sądów powszechnych. W rozpoznawanym

przypadku zachodzi pierwsza z wymienionych sytuacji, gdyż Sądy obu instancji

wyrokowały w sprawie będącej sprawą administracyjną z zakresu prawa

podatkowego. Taki charakter posiada bowiem orzeczenie w przedmiocie objętym

umową międzypaństwową z dnia 14 maja 2003 r., a więc w sprawie o uniknięcie

podwójnego opodatkowania.

Sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych stanowią sprawy cywilne w

znaczeniu

formalnoprawnym,

dla

których

przepisy Kodeksu postępowania

cywilnego wskazują drogę postępowania cywilnego. Stosownie do art. 476 § 2

k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy, w

których wniesiono odwołanie od decyzji organów rentowych, dotyczących:

ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia rodzinnego, emerytur i rent, innych

świadczeń w sprawach należących do właściwości Zakładu Ubezpieczeń

Społecznych,

odszkodowań

przysługujących

w razie

wypadków i

chorób

pozostających w związku ze służbą wojskową albo służbą w Policji lub Służbie

Więziennej. W myśl art. 476 § 3 k.p.c. przez sprawy z zakresu ubezpieczeń

społecznych rozumie się także sprawy wszczęte na skutek niewydania przez organ

rentowy decyzji we właściwym terminie, a także sprawy, w których wniesiono

odwołanie od orzeczenia wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu

niepełnosprawności, sprawy o roszczenia ze stosunków prawnych między

członkami otwartych funduszy emerytalnych a tymi funduszami lub ich organami

oraz sprawy ze stosunków między emerytami lub osobami uposażonymi w

rozumieniu przepisów o emeryturach kapitałowych a Zakładem Ubezpieczeń

Społecznych. Z kolei zgodnie z art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz.

1585 ze zm., powoływanej dalej jako ustawa systemowa), Zakład wydaje decyzje w

zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności: zgłaszania do

ubezpieczeń społecznych; przebiegu ubezpieczeń; ustalania wymiaru składek i ich

poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; ustalania wymiaru składek

na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z

tytułu tych składek; ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych i

wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. W wymienionych wyżej sprawach

przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych

w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, po pierwsze - od decyzji Zakładu

(art. 83 ust. 2 ustawy systemowej) oraz po drugie - w razie niewydania decyzji w

terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne

roszczenia (art. 83 ust. 3 tej ustawy).

Sądy obu instancji uznały za sprawę z zakresu ubezpieczeń społecznych

sprawę

wszczętą

na

skutek

odwołania

od

decyzji

organu

rentowego,

kwestionującego zasadność pobrania z wypłaconego wnioskodawcy świadczenia

emerytalnego zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych. Tymczasem

sprawa taka nie dotyczy ani prawa do świadczenia, ani jego wysokości (zawsze

ustalanej brutto), ani wreszcie wysokości dokonywanych z tego świadczenia

potrąceń w rozumieniu art. 139 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i

rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr

153, poz. 1227 ze zm.).

Obowiązki organu rentowego w zakresie obliczania i poboru zaliczek na

podatek dochodowy od osób fizycznych oraz ich przekazania na rachunek

właściwego urzędu skarbowego wynikają z przepisów prawa podatkowego (art. 34

ust. 1 i art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób

fizycznych, jednolity tekst: Dz.U. z 2010 r. Nr 51, poz. 307 ze zm.). Do przepisów

tych należą, między innymi, postanowienia ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą

Polską umów o unikaniu podwójnego opodatkowania oraz ratyfikowanych przez

Rzeczpospolitą Polską innych umów międzynarodowych dotyczących problematyki

podatkowej (art. 3 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa,

jednolity tekst: Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.). W konsekwencji organ

rentowy nie jest uprawniony do orzekania w przedmiocie ustalania i określania

zobowiązania podatkowego, gdyż leży to w gestii - będących organami

administracji publicznej - organów podatkowych (art. 2 § 1 Ordynacji podatkowej i

art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 1996 r. o urzędach i izbach skarbowych,

jednolity tekst: Dz.U. z 2004 r. Nr 121, poz. 1267 ze zm.), którymi są: naczelnik

właściwego urzędu skarbowego jako organ podatkowy pierwszej instancji oraz

naczelnik właściwej izby skarbowej jako organ podatkowy drugiej instancji (art. 13 §

1 Ordynacji podatkowej w związku z art. 5 ust. 6 i 7 ustawy o urzędach i izbach

skarbowych).

Przedmiotowa

sprawa

ma

zatem

jednoznacznie

charakter

administracyjnoprawny i podlega kognicji sądownictwa administracyjnego w ramach

sprawowanej przez niego - poprzez orzekanie w sprawach skarg na decyzje

administracyjne - kontroli nad działalnością administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 1

ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami

administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z tej przyczyny w sprawach o

uniknięcie podwójnego opodatkowania na podstawie art. 18 ust. 1 umowy

międzypaństwowej

orzekają

organy

podatkowe

jako

organy

administracji

publicznej, a w sprawach ze skarg na decyzje tych organów - sądy administracyjne

(por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11

października 2007 r., III SA/Wa 1224, LEX nr 466121 i z dnia 29 lipca 2008 r., III

SA/Wa 865/08, LEX nr 489495 oraz postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1

czerwca 2010 r., II UZ 13/10, LEX nr 621337).

Z powyższych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji na podstawie

art. 39819 zdanie pierwsze w związku z art. 464 k.p.c., stosowanym odpowiednio

poprzez art. 39821 w związku z art. 391 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.