Solidary liability of split factories for pre-split occupational diseases applies even if diagnosis occurs post-split.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court ruled that split factories bear joint liability for occupational diseases diagnosed before the split, even if the official medical decision occurred after. The plaintiff, a former employee, sought compensation after his occupational dust disease was recognized post-split, while the defendant factory argued against joint responsibility. The court clarified that the relevant labor code provision covers organizational changes regardless of when the disease was officially confirmed, ensuring continuity of liability.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 231 § 4 k.p.; Art. 32 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych: In cases of factory division, all resulting entities bear joint liability for occupational diseases contracted prior to the division, irrespective of the timing of the official medical diagnosis.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Uchwała z dnia 26 kwietnia 1994 r.
II PZP 3/94
Przewodniczący SSN: Krzysztof Kolasiński (sprawozdawca), Sędziowie SN:
Stefania Szymańska, Maria Tyszel,
Sąd Najwyższy, z udziałem prokuratora Stefana Trautsolta, w sprawie z
powództwa Mieczysława Ł. przeciwko Hucie "O." w O. Ś., o jednorazowe odszkodowanie z tytułu choroby zawodowej, po rozpoznaniu na posiedzeniu jawnym,
zagadnienia prawnego przekazanego przez Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Kielcach, postanowieniem z dnia 4 lutego 1994 r., [...] do
rozstrzygnięcia w trybie art. 391 k.p.c.,
"Czy art. 231 § 4 kodeksu pracy mówiący o solidarnej odpowiedzialności
zakładów pracy utworzonych w wyniku podziału ma zastosowanie w przypadku gdy
choroba zawodowa pracownika wystąpiła w czasie przed podziałem zakładu, zaś
orzeczenie o uszczerbku na zdrowiu spowodowanym ta chorą miało miejsce już po
podziale zakładu?"
p o d j ą ł następującą uchwałę:
Jeżeli choroba zawodowa wystąpiła u pracownika w czasie przed
podziałem zakładu pracy a orzeczenie o uszczerbku na zdrowiu spowodowanym tą chorobą zostało wydane po podziale zakładu, to za zobowiązania wynikające ze stosunku pracy powstałe przed zmianami organizacyjnymi odpowiadają na zasadzie art. 231 § 4 k.p. solidarnie zakłady pracy utworzone w wyniku
podziału zakładu.
Uzasadnienie
Rozważane zagadnienie prawne zostało przedstawione do rozstrzygnięcia
Sądowi Najwyższemu przez Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Kielcach w związku z następującym stanem faktycznym. Powód Mieczysław Ł.
zatrudniony był w Hucie "O." na odlewni żeliwa od 1964 r. do 1990 r. Od grudnia
1990 r. przeszedł na rentę inwalidzka z ogólnego stanu zdrowia. W sierpniu 1993 r.
Państwowy Inspektor Sanitarny stwierdził u niego chorobę zawodową - pylicę, a
Komisja Lekarska do Spraw Inwalidztwa i Zatrudnienia ustaliła w październiku 1993
r. uszczerbek na zdrowiu w 35% spowodowany tą chorobą.
Z Huty "O." zostało wyodrębnionych w styczniu 1993 r. pięć zakładów pracy,
a mianowicie Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Wdrożeniowe w O., PrzedsiębiorstwoBudowy Maszyn, Zakład Walcowni SA w O. i Zakład Odlewni SA w O.
Powód żądał w powództwie z dnia 22 listopada 1993 r. ustalenia podmiotu
zobowiązanego do zapłaty odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu spowodowanego chorobą zawodową i zasądzenia z tego tytułu odszkodowania. Huta "O."
w odpowiedzi na pozew zajęła stanowisko, że za uszczerbek na zdrowiu spowodowany chorobą zawodową odpowiadają solidarnie na zasadzie art 231 § 4 k.p.
wszystkie zakłady pracy powstałe w wyniku podziału huty i wniosła o przypozwanie
zakładów pracy powstałych w wyniku podziału Huty.
Sąd Rejonowy-Sąd Pracy w Ostrowcu Świętokrzyskim wyrokiem z dnia 1
grudnia 1993 r. zasądził od pozwanej Huty "O." na rzecz powoda żądaną kwotę jednorazowego odszkodowania z tytułu uszczerbku na zdrowiu, spowodowanego
chorobą zawodową. W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy stwierdził, że w sprawie
nie ma zastosowania art. 231 § 4 k. p. przewidujący odpowiedzialność solidarną
zakładów pracy powstałych w wyniku podziału zakładu, skoro powód nie został
przejęty jako pracownik któregoś z powstałych w wyniku podziału zakładów.
W rewizji od tego wyroku pozwany zarzucił, iż Sąd Rejonowy nie uwzględnił
wniosku pozwanego o przypozwanie zakładów pracy powstałych w wyniku podziału
Huty. Rewizja wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie solidarnie od
wszystkich powstałych w wyniku podziału Huty zakładów pracy kwoty jednorazowego odszkodowania.
Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Kielcach rozpoznając rewizję powziął wątpliwość, czy jeżeli choroba zawodowa powstała przed podziałem zakładu pracy, a stwierdzona została po jego podziale, to ma zastosowanie
odpowiedzialność solidarna zakładów pracy powstałych w wyniku podziału na
zasadzie art. 231 § 4 k.p. W uzasadnieniu zagadnienia prawnego Sąd Wojewódzki
wyraził wątpliwość co do trafności poglądu wyrażonego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sądu Rejonowego, iż art. 32 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 12 czerwca 1975
r. oświadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (jednolity
tekst: Dz. U. z 1983 r., Nr 30, poz. 144 ze zm.), który stanowi, że za zakład pracy od
którego przysługuje odszkodowanie uważa się zakład zatrudniający, pracownika w
czasie kiedy stwierdzono uszczerbek na zdrowiu, a jeżeli nie był on wtedy narażony
na powstanie choroby zawodowej, to zakład pracy w którym ostatnio był pracownik
na nią narażony, wyklucza odpowiedzialność zakładu, który powstał już po
stwierdzeniu choroby zawodowej.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Między korespondującymi ze sobą przepisami art. 32 ust. 2 pkt 2 cyt. ustawy
z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy pracy i chorób
zawodowych a art. 231 § 4 k. p. nie zachodzi kolizja. Pierwszy z tych przepisów
dotyczy sytuacji, gdy pracownik zmienił zakład pracy, a drugi przypadku, w którym
nastąpiły zmiany organizacyjne po stronie zakładu pracy.
Ustawa z dnia 12 czerwca 1975 r. o świadczeniach z tytułu wypadków przy
pracy i chorób zawodowych nie reguluje w ogóle następstw przekształceń organizacyjnych po stronie zakładu pracy. Za przyjęciem szerokiej wykładni art. 32 ust. 2
pkt 2 tej ustawy, zmierzającej do objęcia hipotezą normy w nim zawartej poza
przypadkami zmiany zatrudnienia także zmian organizacyjnych po stronie zakładu
pracy nie przemawiają przekonywujące argumenty. Norma ta reguluje wprost sytuację dwóch zakładów pracy - zakładu, w którym pracownik był zatrudniony w
czasie kiedy stwierdzono u niego uszczerbek na zdrowiu i zakładu, w którym był on
ostatnio narażony na powstanie tej choroby. Odpowiedzialność tego drugiego
zakładu pracy ma miejsce wówczas, gdy pracownik nie był w tym pierwszym narażony na powstanie choroby zawodowej. Pośrednio norma ta zwalnia z odpowiedzialności wszystkie inne zakłady pracy, w których dany pracownik był zatrudniony i to bez względu na to, czy był w nich narażony na powstanie choroby
zawodowej. Przepis ten nie wspomina o żadnych przekształceniach organizacyjnych
po stronie zakładu pracy. Nie pozostaje przez to w kolizji z art. 231 k.p., który w
całości dotyczy następstw różnych przekształceń organizacyjnych zakładu pracy - §
1 połączenia zakładów pracy, § 2 przejęcia zakładu w całości lub w części przez inny
zakład, a § 3 podziału zakładu. Natomiast § 4 wskazuje podmiot odpowiedzialny za
zobowiązania ze stosunku pracy powstałe przed wyżej określonymi zmianami organizacyjnymi.
Między art. 231 § 1, § 2 i § 3 a § 4 nie ma ścisłej korelacji. Art. 231 § 1, § 2 i §
3 wskazują kto staje się stroną stosunku pracy wobec pracownika po zmianach organizacyjnych, a § 4 kto odpowiada ze zobowiązania za stosunku pracy powstałe
przed zmianami organizacyjnymi. Stroną stosunku pracy może stać się zakład pracy
po zmianach organizacyjnych jedynie w stosunku do przejętego pracownika. Wymóg
taki nie jest natomiast konieczny i rzeczywiście nie występuje w § 4 tego artykułu dla
wskazania zakładu pracy, który odpowiada za zobowiązania ze stosunku pracy
powstałe przed zmianami organizacyjnymi. Tak więc w przypadku podziału zakładu
pracy odpowiadają solidarnie na zasadzie art. 231 § 4 k.p. za zobowiązania powstałe
przed zmianami organizacyjnymi zakłady pracy utworzone w wyniku podziału
zakładu także wobec byłych pracowników, a w tym rencistów i emerytów.
Z tych względów Sąd Najwyższy na podstawie art. 391 k.p.c. podjął uchwałę
jak w sentencji.