Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II PUB 1/22 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses judge disqualification request citing mandatory appointment rules and lack of impartiality grounds.

Numero d'incarto II PUB 1/22
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed a request to disqualify judges from a case regarding the non-existence of a civil servant relationship. The petitioner argued that the judges involved in the disqualification proceedings were improperly appointed by the President, violating constitutional and international law. The court ruled that judicial appointments and the structure of proceedings are strictly defined by domestic law, which takes precedence over international treaties in this context, and found no evidence of actual or apparent bias. Consequently, the court held that the judges' participation was lawful and the disqualification request lacked legal basis.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 176 ust. 2 Konstytucji RP; Art. 45 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 6 ust. 1 KPPW; Art. 47 KPPUE: The structure of judicial proceedings and the appointment of judges are exclusively matters of domestic legislation; international treaties do not override these statutory rules, and judges are not disqualified merely due to their appointment process absent specific grounds for bias.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial disqualification judge impartiality judicial appointment constitutional supremacy Supreme Court civil servant relationship judicial independence ritiro della domanda

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Zatem to właśnie polskie prawo określa, kiedy sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy (w związku z art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).
Art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
48 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art.
Art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.
Art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej
1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności), a także unijne (art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej) gwarancje dostępu jednostki do sądu właściwego, prawidłowo umocowanego i bezstronnego.
Art. 87 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Inaczej ujmując orzeczenie sądu, także Sądu Najwyższego nie może być sprzeczne z ustawą (art. 87 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).
Art. 29 § 3 i 4 ustawy o Sądzie Najwyższym
art. 45 ust. 1 Konstytucji
48 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art.
art. 178 ust. 1 Konstytucji
Wniosek o wyłączenie sędziów nie jest zasadny.Należy zauważyć, że z chwilą powołania sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji).
art. 176 ust. 2 Konstytucji RP
Ustrój i postępowanie przed sądami określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP).
art. 93 Konstytucji
jednoznacznie wskazano na dopuszczalny zakres materii prawnych, jakie mogą stać się przedmiotem regulacji w aktach prawa wewnętrznego, a więc w szczególności w uchwałach rządowych lub zarządzeniach ministrów (art. 93 Konstytucji);

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20
postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 21 kwietnia 2020 r., Kpt 1/20
Sędziego powołuje wyłącznie Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 21 kwietnia 2020 r., Kpt 1/20).
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 7 października 2021 r., K 3/21
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 24 listopada 2021 r., K 6/21
wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 10 marca 2022 r., K 7/21
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II PUB 1/22 POSTANOWIENIE Dnia 9 kwietnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Robert Stefanicki w sprawie z powództwa W. Ż.‎przeciwko K. Z. i Skarbowi Państwa - Sądowi Najwyższemu‎z udziałem Prokuratora Generalnego‎o ustalenie nieistnienia stosunku służbowego sędziego Sądu Najwyższego wraz z wnioskiem o udzielenie zabezpieczenie,‎po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w dniu 9 kwietnia 2024 r.,‎wniosku sędziego SN Tomasza Artymiuka w przedmiocie wyłączenia sędziego SN Romualda Dalewskiego i sędziego SN Mirosława Sadowskiego od rozpoznawania sprawy II PUB 1/22 oddala wniosek o wyłączenie sędziów od rozpoznania sprawy II PUB 1/22.

UZASADNIENIE

Sędziowie Romuald Dalewski (przewodniczący); Tomasz Artymiuk; Michał Laskowski; Agnieszka Piotrowska; Mirosław Sadowski (sprawozdawca) zostali wyznaczeni do rozpoznania wniosku dotyczącego zbadania niezawisłości i bezstronności innego sędziego Sądu Najwyższego. Sędzia Sądu Najwyższego Tomasz Artymiuk sygnalizuje obowiązek wyłączenia z urzędu sędziego przewodniczącego i sędziego sprawozdawcę z uwagi na procedurę powoływania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, z powołaniem się na art. 48 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Można nadmienić, że pozwany złożył wniosek dnia 26 sierpnia 2022 r. na podstawie art. 49 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego o wyłączenie sędziego wnioskującego w powyższym zakresie w tej sprawie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek o wyłączenie sędziów nie jest zasadny.Należy zauważyć, że z chwilą powołania sędziowie w sprawowaniu swojego urzędu są niezawiśli i podlegają tylko Konstytucji oraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Ustrój i postępowanie przed sądami określają ustawy (art. 176 ust. 2 Konstytucji RP). Oznacza to, że wyłączenie sędziego jest ściśle określone w ustawie, a zatem nie może być dowolne. Odwołanie się we wniosku do także wniosku sygnalizującego obowiązek wyłączenia z urzędu sędziów wylosowanych do orzekania, który złożył w tej sprawie w dniu 27 listopada 2022 r. Sędzia Sądu Najwyższego Józef Iwulski, nie zmienia oceny i brzmienia polskiej ustawy zgodnej z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.W literaturze przedmiotu M. Wiącek ((w:) M. Safjan, L. Bosek (red.), Konstytucja RP. Tom II. Komentarz do art. 87–243, Warszawa 2016, art. 87, IV. Zasady systemu źródeł prawa w RP) wskazuje się, że:

1) na poziomie Konstytucji dokonano zamknięcia katalogu źródeł prawa powszechnie obowiązującego; stanowienie prawa powszechnie obowiązującego jest dopuszczalne tylko w formach przewidzianych w Konstytucji i tylko przez podmioty, którym Konstytucja powierza w tym zakresie kompetencję prawodawczą;

2) jednoznacznie wskazano na dopuszczalny zakres materii prawnych, jakie mogą stać się przedmiotem regulacji w aktach prawa wewnętrznego, a więc w szczególności w uchwałach rządowych lub zarządzeniach ministrów (art. 93 Konstytucji);

3) Konstytucja odrzuciła PRL-owską koncepcję wyłączności ustawy i oparła się na założeniu, że co do zasady każda norma prawa krajowego powinna wywodzić się bądź z ustawy, bądź z aktu wydanego na podstawie ustawy; w tym ostatnim zakresie szczególną rolę odgrywa rozporządzenie wykonawcze (art. 92 Konstytucji);

4) Konstytucja określiła miejsce aktów prawa międzynarodowego w systemie źródeł prawa. Już w świetle powyższego takie kwalifikacje, że wymienieni sędziowie „podlegają wyłączeniu z mocy samej ustawy” nie są zgodne z polskim porządkiem konstytucyjnym, chyba że celem byłoby szersze spojrzenie na sądownictwo w latach 1946-2023 roku.Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23 lutego 2022 r., sygn. P 10/19, orzekł, że:

1. Art. 49 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie, w jakim za przesłankę mogącą wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie uznaje jakąkolwiek okoliczność odnoszącą się do procedury powoływania tego sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa do pełnienia urzędu, jest niezgodny z:

a) art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, b) art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji.

2. Art. 31 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w związku z art. 49 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie, w jakim za przesłankę wyłączenia sędziego z orzekania uznaje okoliczność, że obwieszczenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej o wolnych stanowiskach sędziego w Sądzie Najwyższym, na podstawie którego rozpoczyna się proces nominacyjny sędziów, stanowi akt wymagający dla swojej ważności podpisu Prezesa Rady Ministrów (kontrasygnaty), a konsekwencją jego braku jest wątpliwość co do bezstronności sędziego powołanego do pełnienia urzędu w procedurze nominacyjnej rozpoczętej takim obwieszczeniem, jest niezgodny z art. 45 ust. 1 w związku z art. 144 ust. 2 oraz art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji (wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 23 marca 2006 r., K 4/06; 11 września 2017 r., K 10/17).

3. Art. 1 w związku z art. 82 § 1 i art. 86, art. 87, art. 88 ustawy z 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym w zakresie, w jakim stanowi normatywną podstawę rozstrzygania przez Sąd Najwyższy o statusie osoby powołanej do sprawowania urzędu na stanowisku sędziego, w tym Sądu Najwyższego, i wynikających z tego uprawnieniach takiego sędziego oraz związanej z tym statusem skuteczności czynności sądu dokonanej z udziałem tej osoby, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 10, art. 144 ust. 3 pkt 17 i art. 183 ust. 1 i 2 Konstytucji.

Wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy art. 49 Kodeksu postępowania cywilnego, nieuprawnione jest zatem w uzasadnieniu stanowiska strony odwołanie się do zaprezentowanych przez nią podstaw wyłączenia sędziego. Wskazać również należy na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2 czerwca 2020 r., sygn. akt P 13/19, w którym orzeczono, że: Art. 49 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z powodu podniesienia okoliczności wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, jest niezgodny z art. 179 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (na temat relacji prawa krajowego i europejskiego, w tym unijnego por. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia: 17 października 2021 r., K 3/21, 24 listopada 2021 r., K 6/21, 10 marca 2022 r., K 7/21).Obowiązkiem każdego sędziego powołanego na urząd przez Prezydenta Rzeczypospolitej, korzystającego w ten sposób z przysługującej prerogatywy, jest wymierzanie sprawiedliwości.

Służba ta znajduje nienaruszalne podstawy w trwałości i niepodważalności aktu prezydenckiego powołania (art. 179 w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązek taki wynika również z roty przysięgi składanej przez każdego sędziego, a „odmowa wykonywania wymiaru sprawiedliwości” jest przewinieniem służbowym (dyscyplinarnym) sędziego (art. 107 § 1 pkt 1a u.s.p.). Wyłączenie gwarancji wynikających z zasady niezawisłości sędziowskiej mogące skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną dotyczy „poważnych i całkowicie niewybaczalnych zachowań ze strony sędziów, polegających na przykład na (…) odmowie wymiaru sprawiedliwości, podczas gdy jako depozytariusze funkcji orzeczniczych mają za zadanie orzekać w sporach poddawanych im pod rozstrzygnięcie przez jednostki” (wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 15 lipca 2021 r. w sprawie Komisja Europejska przeciwko Polsce, C-791/19, pkt 137).

Akt powołania sędziego oznacza jego upoważnienie do wydawania orzeczeń w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej (wyroki Trybunału Konstytucyjnego z: 5 czerwca 2012, K 18/09; 24 października 2017 r., K 3/17).Warto zwrócić też uwagę, że nawiązując do uchwały połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/20), Trybunał Konstytucyjny orzekł o jej niezgodności z: art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej; art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, zmienionej następnie Protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej Protokołem nr 2 (wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 20 kwietnia 2020 r., U 2/20).

Zatem to właśnie polskie prawo określa, kiedy sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy (w związku z art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Nie ma więc prymatu umów międzynarodowych ani orzeczeń Sądów Europejskich, gdyż ustrój i postępowanie przed sądami polskimi to kompetencja ustawodawcy krajowego (art. 176 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Sędziego powołuje wyłącznie Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa (postanowienie Trybunału Konstytucyjnego z 21 kwietnia 2020 r., Kpt 1/20).

W przypadku konfliktu w tym zakresie między prawem polskim – Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej a europejskim (orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej albo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka) dla sądu polskiego pierwszeństwo ma orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego (wyroki Trybunału Konstytucyjnego z 7 października 2021 r., K 3/21, z 24 listopada 2021 r., K 6/21, z 10 marca 2022 r., K 7/21). Reguły te obowiązują wszystkich sędziów.Właściwe ukształtowanie składu orzeczniczego ma istotne znaczenie, gdyż w szerszej perspektywie wpisuje się w konstytucyjne (art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej), konwencyjne (art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności), a także unijne (art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej) gwarancje dostępu jednostki do sądu właściwego, prawidłowo umocowanego i bezstronnego.

Nie oznacza to jednak, że w konsekwencji każdy sędzia Sądu Najwyższego nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i w konsekwencji każdorazowo sąd z udziałem takiego sędziego jest nienależycie obsadzony. Wyłączenie bez względu na to, na jakiej występuje ono podstawie, zawsze dotyczy jednak osądzenia konkretnej sprawy i następuje na podstawie wszelkich istotnych aspektów, które rozważane z punktu widzenia prawa oraz wiążących sędziego zasad etyki i ocen mogą wywoływać w odbiorze zewnętrznym umotywowaną wątpliwość co do jego bezstronności, czy istnieją choćby pozory osobistego zaangażowania.

W badanej sprawie powyższe okoliczności nie zostały wykazane. Inaczej ujmując orzeczenie sądu, także Sądu Najwyższego nie może być sprzeczne z ustawą (art. 87 § 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Potwierdza to ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, która stanowi, iż niedopuszczalne jest ustalanie lub ocena przez Sąd Najwyższy, lub inny organ władzy zgodności z prawem powołania sędziego, lub wynikającego z tego powołania uprawnienia do wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości. Okoliczności towarzyszące powołaniu sędziego Sądu Najwyższego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności (art. 29 § 3 i 4 ustawy).Biorąc pod uwagę przytoczone argumenty, uznać należy, że wniosek o wyłączenie sędziów w przedmiotowej sprawie nie znajduje uzasadnienia i z tych motywów orzeczono jak w sentencji w zakresie wniosku o wyłączenie sędziów.[SOP][ms] ‎