Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II PK 2/06 Generato dall'IA

Employer cannot require supervisor of low-competence subordinates to assume their duties without hiring influence.

Numero d'incarto II PK 2/06
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the cassation appeal against a labor court ruling that awarded damages to an employee fired for failing to secure SAPARD funds. The employer argued the employee should have personally managed the project, but the court found he only supervised unqualified inspectors on whom he had no hiring influence. Consequently, the court held that an employer cannot demand a supervisor take over tasks of subordinates lacking the necessary skills or selection power.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 141 § 1 k.p.c.; Art. 389 § 1 k.p.c.: An employer cannot require a supervisor of subordinates with low competencies, on whose hiring they have no influence, to assume their duties.

Parole chiave

Generato dall'IA
labor dispute dismissal justification supervisory duties competence assessment hiring influence SAPARD funds organizational structure

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 141 § 1 k.p.c.
Art. 389 § 1 k.p.c.
Z tych przyczyn, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 38914 k.p.c.).
art. 45 § 1 k.p
ujął naruszenie prawa materialnego - art. 45 § 1 k.p., „przez błędne uznanie przez
art. 233 k.p.c
i art. 233 k.p.c., przez pominięcie faktu, że powód powinien nadzorować pracę
art. 39813 § 2 k.p.c
art. 39813 § 2 k.p.c.) niweczy
art. 22 § 1 k.p
oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę (art. 22 § 1 k.p.) polega na
art. 100 § 1 k.p
charakterystyczny aspekt podporządkowania określa art. 100 § 1 k.p., wskazując na
art. 81 § 3 k.p
umowie o pracę tylko w niektórych przypadkach określonych w art. 42 § 4 i art. 81 §
art. 38914 k.p.c
Z tych przyczyn, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 38914 k.p.c.).

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Wyrok z dnia 12 lipca 2006 r.

II PK 2/06

Pracodawca nie może wymagać, by pracownik kierujący podwładnymi o

niskich kompetencjach, na dobór których nie miał wpływu, przejmował ich obowiązki.

Przewodniczący SSN Beata Gudowska (sprawozdawca), Sędziowie SN:

Roman Kuczyński, Maria Tyszel.

Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2006 r. sprawy z

powództwa Szczepana C. przeciwko Urzędowi Gminy w M. o zapłatę, na skutek

skargi kasacyjnej strony pozwanej od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie z dnia 27 września 2005 r. [...]

o d d a l i ł skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

W dniu 28 lipca 2003 r. wójt gminy M. wypowiedział z terminem na dzień 31

października 2003 r. umowę o pracę zawartą ze Szczepanem C., kierownikiem referatu rolnictwa, ochrony środowiska, mienia komunalnego, rozwoju i promocji Urzędu

Gminy w M. Jako przyczynę wskazał „nienależyte wykonywanie obowiązków w zakresie realizacji inwestycji gminnej tj. budowy wodociągu N.Ż. – B. w wyniku czego

gmina utraciła możliwość pozyskania środków z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. w ramach programu SAPARD”.

W odwołaniu Szczepan C. określił przyczynę wypowiedzenia jako nierzeczywistą i domagał się uznania wypowiedzenia za bezskuteczne, a ostatecznie odszkodowania.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa, podnosząc, że do podstawowych obowiązków powoda należało planowanie oraz realizacja inwestycji gminnych, w związku z czym na nim ciążył obowiązek przygotowania całości dokumentów

niezbędnych i wymaganych przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa

w S., gdyż Gmina liczyła na pozyskanie środków na sfinansowanie inwestycji w ramach programu SAPARD. Przez to, że powód uchybił swoim obowiązkom utraciła

możliwość pozyskania tych środków.

Sąd Rejonowy w Koszalinie uwzględnił powództwo i wyrokiem z dnia 31 maja

2005 r. zasądził od pozwanego Urzędu Gminy odszkodowanie w wysokości 10.752

zł. Stwierdził, że gmina nie uzyskała środków z funduszu SAPARD z powodu przedwczesnego rozpoczęcia robót przy budowie wodociągu N.Ż. - B., przed podpisaniem

umowy z Agencją Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Powód nie był osobą

bezpośrednio odpowiedzialną za pozyskiwanie środków z programu SAPARD; realizował tę inwestycję wyłącznie pod względem projektowo-budowlanym, a obowiązki z

tego zakresu obciążały podległego mu inspektora do spraw promocji. To właśnie ten

pracownik powinien dopilnować prawidłowej kolejności podejmowania działań inwestora w zgodzie z procedurami programu SAPARD. Na tym stanowisku były jednak

zatrudniane osoby niemające wystarczających kompetencji i niedopełniające swych

obowiązków. W maju 2003 r., kiedy powód przebywał na zwolnieniu lekarskim, wójt,

w reakcji na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o możliwości

przedłużenia terminu realizacji inwestycji i z prośbą o kontakt z pracownikami Agencji, zdecydował o braku potrzeby przedłużania terminu i nawiązania kontaktu z Agencją, a następnie podpisał umowę z wykonawcą.

Apelacja Urzędu Gminy w M. została oparta na zarzutach naruszenia art. 45 §

1 k.p. i art. 233 k.p.c., przez pominięcie faktu, że powód powinien nadzorować pracę

osoby odpowiedzialnej za pozyskiwanie środków z funduszy SAPARD, z zaakcentowaniem zaostrzonych kryteriów oceny przyczyn wypowiedzenia umowy o pracę wobec osób zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych.

Sąd Okręgowy w Koszalinie dostrzegł, że w okresie realizowania programu

SAPARD na stanowisku inspektora do spraw promocji i rozwoju nastąpiły trzykrotne

zmiany personalne i tylko pierwsza z osób piastujących to stanowisko miała odpowiednie przygotowanie do realizacji wskazanych zadań. Zdaniem Sądu, niepowodzenia działań związanych z uzyskaniem dofinansowania inwestycji spowodowane

zostały przez niewłaściwy dobór pracowników, w związku z czym odpowiedzialność

powoda z tytułu nadzoru nad tymi pracownikami byłaby możliwa tylko wtedy, gdyby

miał wpływ na dobór tych pracowników oraz gdyby został zaznajomiony z procedurami programu. W konsekwencji Sąd drugiej instancji wyrokiem z dnia 27 września

2005 r. oddalił apelację, uznawszy rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji za prawidłowe.

Pozwany wniósł skargę kasacyjną z wnioskiem o uchylenie wyroku Sądu drugiej instancji i orzeczenie o oddaleniu powództwa w całości. W podstawach skargi

ujął naruszenie prawa materialnego - art. 45 § 1 k.p., „przez błędne uznanie przez

sądy I i II instancji, że wypowiedzenie umowy o pracę powodowi było nieuzasadnione, gdyż odmowa przyznania środków w programie SAPARD nie została zawiniona

niedbalstwem powoda i w związku z tym błędne przyjęcie, że powód należycie wykonywał swoje obowiązki pracownicze”. Skarżący nie zgodził się z stwierdzeniem Sądów meriti, że utrata środków z programu SAPARD nastąpiła z przyczyn niezależnych od powoda. Podtrzymywał, że powód był osobą odpowiedzialną za wdrożenie

tego programu, gdyż „Wójt żądał jego osobistego zaangażowania, tymczasem nie

kontrolował i nie zapewnił prawidłowej koordynacji wykonania inwestycji z procesem

pozyskania środków z SAPARD, co oznacza, że naruszył podstawowe obowiązki

pracownicze. Jednocześnie powód kierował referatem, do którego organizacyjnie

należało stanowisko inspektora do spraw promocji i rozwoju gminy, więc ciążył na

nim obowiązek nadzoru i koordynowania pracy pracownika zajmującego się pozyskiwaniem środków na inwestycje gminne, a jego zaniedbanie było uzasadnioną

przyczyną wypowiedzenia umowy o pracę.” W skardze kasacyjnej sformułowane zostało zagadnienie prawne, „czy pracownik zatrudniony na stanowisku kierowniczym

odpowiada względem pracodawcy za działanie lub zaniechanie podległych mu pracowników, jeżeli skutkiem tych zachowań jest niezrealizowanie jednego z najważniejszych zadań zakładu pracy, a także za własne zaniechania w postaci braku dostatecznej kontroli podległych mu pracowników?”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Pozwany pracodawca złożył oświadczenie, które należy interpretować jako

wyraz jego wewnętrznego przeświadczenia o istnieniu związku przyczynowo-skutkowego między nagannym zachowaniem się powoda, polegającym na nienależytym

wykonywaniu obowiązków w zakresie realizacji inwestycji gminnej a szkodą poniesioną przez Gminę na skutek utraty środków przyrzeczonych na nią przez Agencję

Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w ramach programu SAPARD. Wyraził w

ten sposób swoją wiedzę o przyczynie wypowiedzenia, a jednocześnie wolę rozwią-

zania z tej przyczyny umowy o pracę z powodem. Rzecz w tym, że stwierdzając „nienależyte wykonywanie przez powoda obowiązków w zakresie realizacji inwestycji

gminnej tj. budowy wodociągu N.Ż. - B.” nie dookreślił obowiązków zaniedbanych

przez powoda, a zwłaszcza nie wskazał tych, których naruszenie spowodowało

utratę przyrzeczonego współfinansowania. Opisana w taki sposób przyczyna wypowiedzenia jest nieweryfikowalna. Związanie Sądu Najwyższego ustaleniem Sądów

meriti, że powód nie był osobą, która bezpośrednio zajmowała się pozyskiwaniem

środków pozabudżetowych i że w związku z tym nie można zarzucić mu nienależytego wykonywania obowiązków pracowniczych (por. art. 39813 § 2 k.p.c.) niweczy

argumenty skargi sprowadzające się do twierdzenia, że odmowa przyznania omawianych środków została „zawiniona niedbalstwem powoda”.

W skardze kasacyjnej znalazła się jednakże sugestia, że pozwany upatruje

przyczynę wypowiedzenia w „odpowiedzialności pracownika zatrudnionego na stanowisku kierowniczym za działanie lub zaniechanie podległych mu pracowników, a

także za własne zaniechania w postaci braku dostatecznej ich kontroli”, skonkretyzowaną w stwierdzeniu, że „powód sam miał realną i rzeczywistą możliwość skoordynowania procesu inwestycyjnego w drodze konsultacji z zatrudnionym konsultantem oraz pracownikami Agencji oraz przez zapoznanie się w ościennych gminach z

praktyką funkcjonowania programu SAPARD, tymczasem nie usiłował przyswoić sobie tej wiedzy, obciążając odpowiedzialnością za realizację programu podległego

pracownika”.

Skoro tak, to Sąd Najwyższy, potwierdzając wypracowane w orzecznictwie reguły dopuszczające ostrzejsze kryteria oceny pracy pracowników zajmujących stanowiska kierownicze (por. np. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1976 r., I

PRN 125/76, z glosą E. Brzezińskiego, OSPiKA 1977 nr 11-12, poz. 186, z dnia 13

maja 1976 r., I PR 62/76, z glosą K. Korzana, OSPiKA 1977 nr 7, poz. 126 i z dnia 13

czerwca 1984 r. I PRN 79/84, OSNPG 1984 nr 12, poz. 39), zważył, że nie we

wszystkich podobnych sprawach surowszy osąd może zastąpić samodzielne rozważania dotyczące zasadności wypowiedzenia umowy o pracę. Sformułowanie „prawidłowe kierownictwo”, którym posługiwał się Sąd Najwyższy we wskazanych orzeczeniach, jest nader ogólnikowe. Obowiązek „kierowania” jako wykonywania zobowiązania do pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem

oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę (art. 22 § 1 k.p.) polega na

organizowaniu pracy zespołu ludzi przy koordynacji podejmowanych działań zarówno

z podległymi pracownikami, jak i bezpośrednimi przełożonymi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1999 r., I PKN 355/99, OSNAPiUS 2001 nr 6, poz.

202). Stosunek pracy osób kierujących zespołami pracowniczymi nie wyróżnia się

przejęciem ryzyka obciążającego pracodawcę. Pracownik na stanowisku kierowniczym nie ma także pełnej samodzielności; nie wymaga się także od niego - jak od

osób świadczących usługi kierownicze na podstawie umów o zarządzanie (kontraktu

menedżerskiego) - wniesienia szczególnych doświadczeń zawodowych, wiedzy

organizacyjnej, czy ponadprzeciętnego zaangażowania. Kierownik pozostający w

stosunku pracy jest podporządkowany organizacyjnie przez obowiązek osobistego

wykonywania pracy w zorganizowanym kolektywie, z zachowaniem uprawnień dyrektywnych przez podmiot nadrzędny w formie wiążących nakazów i zakazów (por.

wyrok z dnia 4 kwietnia 2002 r, I PKN 776/00,OSNP 2004 nr 6, poz. 94). Najbardziej

charakterystyczny aspekt podporządkowania określa art. 100 § 1 k.p., wskazując na

obowiązek pracownika stosowania się do poleceń przełożonych, które dotyczą pracy.

Podporządkowanie obejmuje wykonywanie pracy innego rodzaju niż określona w

umowie o pracę tylko w niektórych przypadkach określonych w art. 42 § 4 i art. 81 §

3 k.p. Dlatego od pracowników zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych pracodawca nie może wymagać więcej, niż wynika to z treści ich stosunku pracy. Nie jest

też możliwe przypisanie pracownikowi zatrudnionemu na stanowisku kierowniczym

wyłącznej odpowiedzialności za szkodę mieszczącą się w ryzyku gospodarczym

pracodawcy. Odpowiedzialność może rozkładać się tylko wzdłuż linii podporządkowania i obciążać (choćby nierówno) pracodawcę, kierownika i podległego mu pracownika, przy koniecznym założeniu, że czynności kierowania nie są wyłączone

spod kierownictwa pracodawcy.

Poza powyższym argumentem są jeszcze inne racje. Kierownictwo w znaczeniu „zarządzania” rozumiane jest jako czynności zmierzające do spowodowania

działania innych ludzi zgodnego z celem tego, kto nimi kieruje. Narzędzia temu służące to planowanie, organizowanie, przewodzenie i kontrolowanie działalności członków podległego zespołu, stąd zaniedbanie pracownicze kierownika obejmować może

tylko nienależyte kierowanie i brak dostatecznego nadzoru nad wykonaniem obowiązków należących do podległych mu pracowników. W żadnym razie nie może

oznaczać przejmowania obowiązków od podległych pracowników, więc warunkiem

postawienia kierownikowi jednostki organizacyjnej zarzutu niedopełnienia obowiązków jest realna możliwość spełnienia oczekiwań pracodawcy przez podległy mu ze-

spół, przydatny - według obiektywnych kryteriów - do efektywnego pełnienia swych

funkcji. Pracodawca nie może natomiast wymagać by pracownik kierujący podwładnymi o niskich kompetencjach, na których dobór nie miał wpływu, by „kierował” nimi

przez przejmowanie ich obowiązków.

W tej sytuacji Sąd drugiej instancji trafnie przyjął, że powód, który w strukturze

organizacyjnej urzędu gminy kierował jednostką realizującą zadania dotyczące produkcji roślinnej i zwierzęcej, nadzorującą sprawy z zakresu ochrony środowiska, gospodarki wodnej, gospodarowania mieniem komunalnym, planowania oraz nadzorowania realizacji inwestycji gminnych, przygotowywania założeń do planu zagospodarowania przestrzennego gminy oraz nadzorowania ich realizacji, prowadzenia działalności promocyjno-informacyjnej, współdziałania z fundacjami, stowarzyszeniami i

instytucjami na rzecz rozwoju, aktywizacji społeczności lokalnej służące rozwojowi

środowiska oraz inicjowania rozwoju gminy, miał przeprowadzać kontrolę poszczególnych stanowisk pracy w referacie i sprawować nadzór nad pracą referatu. Sam

nie miał samodzielnych uprawnień do zatrudniania i zwalniania pracowników; kierował pracą osób zatrudnionych przez wójta. Zatrudnieni przez niego inspektorzy do

spraw promocji, odpowiedzialni za pozyskiwanie środków pozabudżetowych na inwestycje gminne, niewątpliwie byli do tej pracy niedostatecznie przygotowani zawodowo i nie mieli doświadczeń praktycznych, „czym wykazywali zupełny brak przydatności”. Kierując tymi pracownikami powód nie mógł - mimo starań - wypełnić zadań

powierzonych jego referatowi, z czym - jako skutkiem swych błędnych decyzji personalnych - powinien był liczyć się pozwany pracodawca.

Pozwala to zaaprobować wniosek Sądu Okręgowego o nieprawdziwości

twierdzenia, że utrata środków z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w

S. w ramach programu SAPARD spowodowana była przez nienależyte wykonywanie

przez powoda obowiązków w zakresie realizacji inwestycji gminnej, a w konsekwencji, iż przyczyna wypowiedzenia powodowi umowy o pracę nie była rzeczywista .

Z tych przyczyn, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji (art. 38914 k.p.c.).