Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II NSNc 356/23 Generato dall'IA

Supreme Court suspends proceedings due to ECHR ruling requiring legislative changes to ensure judicial independence and fair trial standards.

Numero d'incarto II NSNc 356/23
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court suspended the proceedings pending legislative reforms mandated by a pilot judgment of the European Court of Human Rights. The defendants argued that the Special Chamber lacked independence due to the composition of the Judicial Council, while the prosecution relied on EU case law but omitted the critical ECHR ruling. The court suspended the case to allow time for the necessary legal changes to eliminate procedural flaws and ensure the special appeal mechanism complies with fair trial standards.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności; Art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam: The Supreme Court must suspend proceedings when a pilot judgment of the ECHR requires legislative amendments to cure fundamental defects in the special appeal system and the composition of the Special Chamber to ensure judicial independence and a fair trial.

Parole chiave

Generato dall'IA
special appeal mechanism judicial independence fair trial standards pilot judgment ECHR legislative reform requirement Special Chamber composition suspension of proceedings ammissione del pubblico ministero

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
Trybunał stwierdził mianowicie, że w obecnym kształcie skarga nadzwyczajna jest niezgodna ze standardami sprawiedliwego procesu i zasadą pewności prawa wynikającą z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (dalej: ETPCz,), m.in.
Art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.
Wobec przedstawionych okoliczności, postępowanie w sprawie należało zawiesić na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam do wskazanego w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r.
art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c
o przekazanie sprawy oraz o pominięcie składu sędziowskiego, 1.oddala wniosek o przekazanie sprawy; 2.odrzuca wniosek o pominięcie składu orzekającego, 3.na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c.
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
Ponadto w ocenie pełnomocnika Pozwanych, nie jest sądem w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21)
Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), w terminie tam zakreślonym.
C-718/21
Na poparcie tych obaw pełnomocnik Pozwanych przytoczył wybrane orzeczenia TSUE, w tym wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II NSNc 356/23 POSTANOWIENIE Dnia 25 czerwca 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Adam Redzik w sprawie z powództwa Bank (spółka akcyjna) Oddział w Polsce przeciwko P. P. i A. P. o zapłatę, na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych ‎25 czerwca 2024 r., na skutek skargi nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego od prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Okręgowego w Warszawie z 27 kwietnia 2018 r. sygn. akt XXV Nc 92/18, w przedmiocie wniosków z 11 kwietnia 2024 r. o przekazanie sprawy oraz o pominięcie składu sędziowskiego, 1.oddala wniosek o przekazanie sprawy; 2.odrzuca wniosek o pominięcie składu orzekającego, 3.na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam zawiesza postępowanie w sprawie z uwagi na konieczność przeprowadzenia zmian legislacyjnych usuwających wadliwości instytucji skargi nadzwyczajnej oraz wadliwości procesowe dotyczące składów Sądu Najwyższego wskazane w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r.

Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), w terminie tam zakreślonym.

UZASADNIENIE

I. I.1. Pismem z 11 kwietnia 2024 r. pełnomocnik Pozwanych wniósł o: przekazanie sprawy do rozpatrzenia innej Izbie Sądu Najwyższego, uprawnionej do orzekania, powołanej zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa; a także o pominięcie wyznaczonego w sprawie składu sędziowskiego oraz wyznaczenie nowego równoważnego składu sędziowskiego, mającego rozpoznać sprawę, w skład którego powołani zostaną niezawiśli oraz bezstronni sędziowie, powołani zgodnie z literą prawa przez prawidłowo powołaną Krajową Radę Sądownictwa.W uzasadnieniu wniosku pełnomocnik Pozwanych podniósł, iż skład orzekający Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego nie jest sądem niezawisłym oraz bezstronnym, co prowadzi do podważenia zaufania stron postępowania, jakie sądownictwo powinno budzić w jednostkach w społeczeństwie demokratycznym i w państwie prawnym.

Ponadto w ocenie pełnomocnika Pozwanych, nie jest sądem w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. Pełnomocnik Pozwanych wskazał również, że wyznaczony do rozpoznania sprawy skład utworzony został z sędziów powołanych przez Prezydenta RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa pomimo zgłaszanych przez przedstawicieli środowiska prawniczego kontrowersji co do zgodności z przepisami Konstytucji RP. W ocenie pełnomocnika Pozwanych wynikające wątpliwości ze statusu upolitycznionej Krajowej Rady Sądownictwa, prowadzą do obawy co do niemożności niezawisłego i bezstronnego orzekania w sprawie.

I.2. W wykonaniu zobowiązania Sądu Najwyższego z 20 maja 2024 r. do jednoznacznego określenia charakteru wniosku, pełnomocnik Pozwanych stwierdził, że charakter wniosku dotyczył „pominięcia składu sędziów orzekających”. II.Sąd Najwyższy zważył co następuje: II.1. Wniosek o przekazanie sprawy do rozpatrzenia innej, „prawidłowo umocowanej”, Izbie Sądu Najwyższego nie mógł zostać uwzględniony wobec braku podstawy ustawowej do orzekania w przedmiocie skarg nadzwyczajnych w innych izbach Sądu Najwyższego i dlatego należało go oddalić.Zgodnie z art. 26 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (tekst jedn.:

Dz. U. 2024, poz. 622, dalej: „u.SN”), to do właściwości Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych należy rozpoznawanie skarg nadzwyczajnych. Wspomniany przepis, nie został wyeliminowany z obrotu prawnego lub zakwestionowany w odpowiedniej procedurze, dlatego też nie sposób uznać aby Sąd Najwyższy orzekający w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych nie był właściwy do rozpoznania sprawy. Zauważyć należy także, że w ustawie o Sądzie Najwyższym brak jest przepisu, który zezwalałby na rozpoznanie skargi nadzwyczajnej przez inną Izbę Sądu Najwyższego, także z tego powodu, że w innych Izbach Sądu Najwyższego (z wyjątkiem Izby Odpowiedzialności Zawodowej) nie orzekają ławnicy – zgodnie z art. 94 § 1 i 2 u.SN skargę nadzwyczajną rozpoznaje Sąd Najwyższy w składzie 2 sędziów Sądu Najwyższego orzekających w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz 1 ławnika Sądu Najwyższego, a jeżeli skarga nadzwyczajna dotyczy orzeczenia zapadłego w wyniku postępowania, w którego toku orzeczenie wydał Sąd Najwyższy, sprawę rozpoznaje Sąd Najwyższy w składzie 5 sędziów Sądu Najwyższego orzekających w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz 2 ławników Sądu Najwyższego.

II.2. Wniosek pełnomocnika Pozwanych o „pominięcie składu sędziowskiego”, jako nieznany ustawie i tym samym niedopuszczalny, należało odrzucić.Pełnomocnik Pozwanych sformułował wniosek nieznany ustawie. W obowiązujących przepisach nie funkcjonuje instytucja pominięcia składu sędziowskiego. Skoro brak jest regulacji ustawowych dopuszczających pominięcie składu sędziowskiego, to wniosek pełnomocnika Pozwanych należało uznać za niedopuszczalny i jako taki odrzucić. Wspomnianego wniosku nie można było potraktować jako wniosek o wyłączenie sędziego, gdyż pełnomocnik Pozwanych wprost wskazał, iż w analizowanej sprawie nie można zastosować instytucji wyłączenia sędziego, a jego wniosek nie jest wnioskiem o wyłączenie sędziów.

Zauważyć należy, że pełnomocnik Pozwanych w uzasadnieniu swojego stanowiska powołuje się m.in. na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 września 2021 r. w sprawie II GOK 10/18, nie zauważając jednak, że w uzasadnieniu tego judykatu (pkt 11.2) NSA wprost wskazał, że powołania Sędziów do Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego pozostają ważne oraz skuteczne, zaś w aktualnym stanie prawnym akty powołania sędziów nie podlegają sądowej weryfikacji i nie są wzruszalne. Nawiasem mówiąc, pełnomocnik Pozwanych na poparcie własnej argumentacji kwestionującej status sędziów Sądu Najwyższego powołanych po 2018 r. przywołuje orzeczenia Sądu Najwyższego, które wydano w składzie z udziałem takich właśnie Sędziów (postanowienie Sądu Najwyższego z 9 marca 2022 r., II CSKP 439/22).

II.3. Pełnomocnik Pozwanych wyraża obawy, że skład orzekający Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego nie jest sądem niezawisłym oraz bezstronnym, co prowadzić ma do podważenia zaufania stron postępowania. Na poparcie tych obaw pełnomocnik Pozwanych przytoczył wybrane orzeczenia TSUE, w tym wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21. Pominął jednak wyrok pilotażowy Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r. Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), do którego wyraźnie odsyła w warstwie argumentacyjnej TSUE w uzasadnieniu wyroku z 21 grudnia 2023 r.

We wskazanym wyroku pilotażowym polskie władze polityczne zostały zobowiązane przez ETPCz do przeprowadzenia w terminie roku zmian legislacyjnych usuwających zarówno wadliwości proceduralne dotyczące składów orzekających w Sądzie Najwyższym Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (szczególnie będące konsekwencją udziału w procesie nominacyjno-powołaniom sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym ustawą z 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. 2018, poz. 3), jak i wskazane w wyroku wadliwości instytucji skargi nadzwyczajnej.

Trybunał stwierdził mianowicie, że w obecnym kształcie skarga nadzwyczajna jest niezgodna ze standardami sprawiedliwego procesu i zasadą pewności prawa wynikającą z art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (dalej: ETPCz,), m.in. poprzez wyjątkowo wydłużone i stosowane z mocą wsteczną terminy do wniesienia skargi nadzwyczajnej, umożliwiające Prokuratorowi Generalnemu i Rzecznikowi Praw Obywatelskich kwestionowanie orzeczeń, które uprawomocniły się przed wejściem w życie ustawy o Sądzie Najwyższym z 2017 r.; brak wystarczających zabezpieczeń przed ewentualnymi nadużyciami procesowymi i instrumentalizacją skargi nadzwyczajnej (np. ze względów politycznych, czego obecnie dowodem, jest powierzenie funkcji Prokuratora Generalnego osobie, która jest aktywnym politykiem i jednocześnie Ministrem Sprawiedliwości, posiadającym znaczną władzę nad sądami oraz posiadającym szerokie uprawnienia w zakresie kwestionowania prawomocności orzeczeń sądowych w drodze skargi nadzwyczajnej (zob. pkt 324(c) uzasadnienia wyroku ETPCz).

Powyższe należało zaakcentować, wobec faktu, że w niniejszej sprawie skargę nadzwyczajną wywiódł Prokurator Generalny będący jednocześnie Ministrem Sprawiedliwości, a wniesiona do Sądu Najwyższego została ona po ponad pięciu latach od wydania nakazu zapłaty przez Sąd Okręgowy w Warszawie. II.4. Wobec przedstawionych okoliczności, postępowanie w sprawie należało zawiesić na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. per analogiam do wskazanego w wyroku pilotażowym Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z 23 listopada 2023 r.

Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21) czasu na przeprowadzenie zmian legislacyjnych usuwających wskazane przez Trybunał wady procesowe oraz wady skargi nadzwyczajnej, które to – w znacznej części – potwierdzone zostały w uzasadnieniu wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (Wielka Izba) z 21 grudnia 2023 r., C-718/21. II.5. Z tych wszystkich względów, na podstawie powołanych przepisów Sąd Najwyższy postanowił jak w sentencji.[SOP](r.g.) ‎