Supreme Court dismisses extraordinary appeal where prior compensation fully offset the disputed debt amount.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the General Prosecutor's extraordinary appeal against a final judgment ordering a defendant to pay a specific debt. The court found that the defendant had already received full compensation for the alleged loss in a separate, earlier lawsuit, thereby negating the material damage required for the current claim. Consequently, the court ruled that the legal prerequisites for overturning the original judgment were not met.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 89 § 1 i § 2, w zw. z art. 115 § 1 i § 1a u.SN; Art. 91 § 1 zd. 2 u.SN; An extraordinary appeal must be rejected if the alleged damage has already been fully compensated in a prior proceeding, rendering the claim for reversal moot.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
PAGE \* MERGEFORMAT 2 Sygn. akt II NSNc 27/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 19 kwietnia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Elżbieta Karska (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Aleksander StępkowskiAleksander Stefan Popończyk (ławnik Sądu Najwyższego) w sprawie z powództwa E. S.A. w W. przeciwko J.S. o zapłatę, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych 19 kwietnia 2023 r. skargi nadzwyczajnej wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z 8 listopada 2010 r., sygn. I C 677/10: 1.oddala skargę nadzwyczajną; 2.znosi wzajemnie koszty postępowania skargowego przed Sądem Najwyższym
UZASADNIENIE
Prokurator Generalny wniósł skargę nadzwyczajną od prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 8 listopada 2010 r., I C 677/10, w sprawie z powództwa E. S.A. w W. przeciwko J.S. o zapłatę.Prokurator Generalny zaskarżył w całości wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 8 listopada 2010 r., I C 677/10, na podstawie art. 89 § 1 i § 2, w zw. z art. 115 § 1 i § 1a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., o Sądzie Najwyższym (Dz. U. z 2021 r., poz. 154 tj., dalej: u.SN) z uwagi na konieczność zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej albowiem w wyniku wydania wyroku doszło do naruszenia zasad legalizmu, praworządności i sprawiedliwości proceduralnej, jak również prawa własności, wynikających z art. 2 i art. 45 ust. 1 i art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.
U. z 1997 r., Nr 78, poz. 486 ze zm.), poprzez niezasadne przyjęcie, że jako wierzyciel egzekwujący, a tym samym bezpodstawnie wzbogacona, zużywając uzyskane od osoby, która nie widniała w tytule wykonawczym korzyści J.S. winna liczyć się z obowiązkiem zwrotu, co skutkowało bezpodstawnym zasądzeniem od J.S. kwoty 106 952,43 zł - co uszczupliło jej majątek pomimo, że tytuł wykonawczy w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 28 listopada 2002 r., I Nc 411/02, nigdy nie został wyeliminowany z obrotu prawnego.Na podstawie art. 89 § 1 pkt 2 i 3 u.SN Prokurator Generalny zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:I. naruszenie w sposób rażący prawa materialnego:- art. 678 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że wierzytelności z umowy najmu z dnia 17 stycznia 2000 r. przeszły z majątku spółki V.
Sp. z o.o. z siedzibą w K. do majątku spółki E. S.A. z siedzibą w W., która wstąpiła w stosunek najmu w związku z zawarciem umowy sprzedaży nieruchomości lokalowej (położonej w K. przy ul. […]) z dnia 8 maja 2001 r. w formie aktu notarialnego, Rep. A numer […], podczas gdy stosunek prawny dotyczący wskazanej nieruchomości pomiędzy wyżej wymienionymi podmiotami został ukształtowany, prócz umowy sprzedaży nieruchomości, także na podstawie umowy leasingu, w oparciu o którą spółka V. Sp. z o.o. uzyskała prawo do tej nieruchomości jako leasingobiorca – posiadacz zależny, a tym samym utrzymała status prawny wynajmującej oraz roszczenia o wierzytelności z czynszu najmu,- art. 510 § 1 k.c. w zw. z art. 58 § 1 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że umowa cesji z dnia 8 maja 2001 r. była nieważna z powodu niemożności zbycia przez cedenta V.
Sp. z o.o. z siedzibą w K. wierzytelności z umowy najmu z dnia 17 stycznia 2000 r. wobec ich przejścia na cesjonariusza E. S.A. z siedzibą w W., podczas gdy wierzytelność z czynszu najmu nie przeszła na cesjonariusza - leasingodawcę, który na podstawie umowy leasingu oddał nieruchomość w posiadanie zależne leasingobiorcy V. Sp. z o.o.II. oczywistą sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci dokumentów: prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 28 listopada 2002 r., I Nc 411/02, zajęcia wierzytelności z dnia 25 lutego 2003 r. w postępowaniu egzekucyjnym VI KM […], postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa – Podgórza w Krakowie z dnia 30 stycznia 2004 r., I Co 2038/03/P, o oddaleniu skargi na czynność zajęcia, wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 29 grudnia 2004 r., I C 703/04, pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Podgórza z dnia 25 stycznia 2005 r. w postępowaniu egzekucyjnym, VI KM […], wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 22 czerwca 2005 r., I ACa 669/05 oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa - Podgórza w Krakowie z dnia 27 lipca 2007 r. o uchyleniu postanowienia Komornika przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa - Podgórza w Krakowie z dnia 25 kwietnia 2007 r., VI KM […], o umorzeniu egzekucji skierowanej do wierzytelności z tytułu najmu lokalu przy ul. […] w K. oraz wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 30 października 2007 r., I ACa 57/07, poprzez przyjęcie, że jako wierzyciel egzekwujący, a tym samym bezpodstawnie wzbogacona, zużywając uzyskane od osoby, która nie widniała w tytule wykonawczym korzyści winna liczyć się z obowiązkiem zwrotu, podczas gdy do wyegzekwowania spornej kwoty doszło w legalnie przeprowadzonym postępowaniu egzekucyjnym w następstwie niewadliwego i prawnie skutecznego zajęcia wierzytelności, a tytuł wykonawczy w postaci nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 28 listopada 2002 r., I Nc 411/02, nigdy nie został wyeliminowany z obrotu prawnego.W piśmie z dnia 21 marca 2023 r.
Prokurator Generalny podtrzymał stanowisko wyrażone w skardze nadzwyczajnej.Pełnomocnik pozwanej J.S. przyłączył się do stanowiska Prokuratora Generalnego i wniósł o uwzględnienie skargi nadzwyczajnej w całości.Pełnomocnik powoda E. S.A. w W. w odpowiedzi na skargę nadzwyczajną wniósł o jej oddalenie, albowiem nie zachodzi wyjątek dla jej uwzględnienia opisany w art. 115 § 2 u.SN, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Krakowie.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Skarga nadzwyczajna nie zasługuje na uwzględnienie.Dopuszczalność wniesienia skargi nadzwyczajnej uwarunkowana jest spełnieniem szeregu przesłanek ustawowych, które dzieli się na przesłanki materialne i formalne. Wśród przesłanek materialnych wyróżnia się ogólne, które muszą stanowić podstawę każdej skargi nadzwyczajnej oraz szczególne, spośród których przynajmniej jedna powinna być podstawą danej skargi nadzwyczajnej. Zgodnie z art. 89 § 1 u.SN skarga nadzwyczajna może być wniesiona od prawomocnego orzeczenia sądu powszechnego lub sądu wojskowego kończącego postępowanie w sprawie jeżeli jest to konieczne dla zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, a orzeczenie nie może być uchylone lub zmienione w trybie innych nadzwyczajnych środków zaskarżenia oraz gdy dodatkowo spełniona jest choćby jedna z następujących przesłanek szczególnych: orzeczenie narusza zasady lub wolności i prawa człowieka i obywatela określone w Konstytucji (pkt 1), lub orzeczenie w sposób rażący narusza prawo przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 2), lub zachodzi oczywista sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego (pkt 3).Przesłanki formalne odnoszą się do substratu zaskarżenia, terminu i podmiotów uprawnionych do wniesienia skargi.
W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości legitymacja Prokuratora Generalnego do wniesienia skargi nadzwyczajnej, dochowanie terminu na jej wniesienie i jej dopuszczalność z perspektywy ustawowych ograniczeń w zakresie przedmiotowym. Odnosząc się do przedmiotowej sprawy należy zwrócić uwagę na sekwencję kilku istotnych prawnie okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z dnia 8 listopada 2010 r., I C 677/10, zasądził od pozwanej J. S. na rzecz strony powodowej E. S.A. z siedzibą w W. kwotę 106 951,34 zł z ustawowymi odsetkami w stosunku do poszczególnych kwot składających się na całość roszczenia - od dnia ich wymagalności do dnia zapłaty, a nadto zasądził od pozwanej J.
S. na rzecz strony powodowej E. S.A. kwotę 8 965 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.Wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 8 listopada 2010 r., I C 677/10, uprawomocnił się, gdyż apelacja pozwanej została odrzucona przez Sąd Apelacyjny w Krakowie w dniu 1 marca 2011 r., I ACa 235/11, na skutek uchybienia przez profesjonalnego pełnomocnika J.S. adw. G.T. obowiązkowi uiszczenia opłaty od apelacji.Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 8 listopada 2010 r., I C 677/10, została odrzucona postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2013 r., III CNP 24/13.W wyniku prawomocnego orzeczenia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 8 listopada 2010 r., I C 677/10, E. S.A. wyegzekwował w postępowaniu egzekucyjnym od pozwanej J.S. kwotę 31 933,61 zł.Prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 18 grudnia 2017 r., I C 703/15, uwzględniono powództwo J.S. o odszkodowanie od adw.
G.T. - pełnomocnika reprezentującego ją w postępowaniu Sądu Okręgowego w Krakowie, I C 677/10. Na zasądzoną kwotę składają się 106 951,34 zł z odsetkami (zgodnie z żądaniem powódki) oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 8 965 zł.Z tytułu nienależytego prowadzenia postępowania I C 677/10 przed Sądem Okręgowym w Krakowie J. S. otrzymała odszkodowanie w łącznej wysokości 200 079,99 zł (kwota główna 106 951,34 zł i odsetki 82 320,30 zł, koszty postępowania 8 965 zł i odsetki 1 843,35 zł), wypłacone jej przez W.
S.A., które jako ubezpieczyciel odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania zawodu przez adwokata G.T., było interwenientem ubocznym w sprawie I C 735/15 Sądu Okręgowego w Krakowie. Uzasadniając wyrok w sprawie I C 703/15, Sąd Okręgowy w Krakowie stwierdził, że odrzucenie apelacji pozwanej na skutek zaniechania jej pełnomocnika w sprawie I C 677/10 Sądu Okręgowego w Krakowie spowodowało uprawomocnienie się wyroku zasądzającego należność od J.S., dlatego uznając związek przyczynowy pomiędzy zaniechaniem pozwanego a powstałą szkodą przyjęto, że zaistniały wszystkie przesłanki roszczenia odszkodowawczego opartego na niewykonaniu zobowiązania.
Sąd wyraził pogląd, że gdyby apelacja została rozpoznana, to rozstrzygnięcie Sądu apelacyjnego zmieniłoby stanowisko sądu I instancji i powództwo również zostałoby oddalone (tak jak to miało miejsce w analogicznej sprawie pomiędzy powódką E. S.A. w W. a pozwaną J.S., gdzie Sąd Okręgowy w Krakowie wyrokiem z 8 października 2014 r., I C 2016/12 uwzględnił powództwo, a na skutek apelacji pozwanej Sąd Apelacyjny w Krakowie wyrokiem z 6 grudnia 2016 r., I ACa 904/16, zmienił zaskarżony wyrok i powództwo oddalił).Prokurator Generalny zaskarżył wyrok Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 8 listopada 2010 r., I C 677/10, który jego zdaniem skutkował bezpodstawnym zasądzeniem od J.S. kwoty 106 952,43 zł – co uszczupliło jej majątek doprowadzając do powstania szkody.Klasycznymi przesłankami odpowiedzialności odszkodowawczej są: szkoda rozumiana jako uszczerbek w dobrach prawnie chronionych, zdarzenie (fakt) z jakim ustawa wiąże obowiązek odszkodowawczy oraz adekwatny związek przyczynowy między zdarzeniem z którego szkoda wynikła a szkodą.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy obowiązek odszkodowawczy był więc związany z naprawieniem szkody wynikającej z wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie wydanym w sprawie I C 677/10. Samo odszkodowanie ma charakter kompensacyjny, zaś szkoda nie powinna być źródłem wzbogacenia. W wyroku z 16 maja 2002 r. Sąd Najwyższy podkreślił, że w rozumieniu art. 361 § 1 k.c. szkodą jest uszczerbek w prawnie chronionych dobrach majątkowych, wyrażający się w różnicy między stanem tych dóbr, jaki istniał, a stanem jaki powstał na skutek zdarzenia wywołującego zmianę polegającą na uszczupleniu aktywów lub zwiększeniu pasywów.
Przepis ten wprowadza zasadę pełnego odszkodowania, ale jednocześnie należy z niego wyprowadzać zakaz przyznawania odszkodowania przewyższającego wysokość faktycznie poniesionej szkody (V CKN 1273/00). Zdaniem Sądu Najwyższego, skoro J.S., już na mocy wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 703/15, uzyskała odszkodowanie w wysokości 200 079,99 zł i kwota ta została jej wypłacona w całości, to dzięki temu orzeczeniu szkoda spowodowana uprawomocnieniem się wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie w sprawie I C 677/10 zasądzającego od niej kwotę 106 952,43 zł została naprawiona (zwłaszcza, że została wyegzekwowana jedynie w części), a zatem brak podstaw do uchylenia zaskarżonego orzeczenia i skarga nadzwyczajna podlegała oddaleniu.W związku z tym, że w sprawie nie zmaterializowała się przesłanka ogólna wniesienia skargi nadzwyczajnej w postaci konieczności zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej (brak szkody wobec jej naprawienia), a rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej – Regulamin Sądu Najwyższego z dnia 14 lipca 2022 r., Dz.
U. z 2022 r., poz. 1489, w § 108 określa, że uzasadnienie powinno być „możliwie najkrótsze oraz ograniczać się do kwestii istotnych”, szersze i dalsze odnoszenie się przez Sąd Najwyższy do poszczególnych zarzutów (przesłanek skargi nadzwyczajnej) jest w tej sytuacji zbędne. In fine, Sąd Najwyższy jedynie zaznacza, że podziela poglądy Sądu Apelacyjnego w Krakowie prezentowane w uzasadnieniu wyroku z 6 grudnia 2016 r., I ACa 904/16, dotyczące oceny stosunków prawnych łączących strony, a będących podstawą orzeczeń zapadłych przed Sądem Okręgowym w Krakowie w sprawie I C 2016/16 (i przez analogię także w sprawie I C 677/10).W tym stanie rzeczy, wobec istniejącego wcześniej orzeczenia mocą którego wyrządzona powódce szkoda majątkowa została naprawiona, skarga nadzwyczajna podlegała oddaleniu na podstawie art. 91 § 1 zd. 2 u.SN.
O wzajemnym zniesieniu kosztów postępowania wywołanego wniesioną skargą nadzwyczajną Sąd Najwyższy orzekł na podstawie art. 39818 k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN.[SOP][as]