Supreme Court quashes lower court verdict due to judge's bias and lack of impartiality in domestic violence case.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the Regional Court's verdict and remanded the case for retrial. The prosecution argued that the presiding judge lacked impartiality due to her political affiliations and participation in judicial reforms. The court found that the judge's involvement in controversial political activities and her appointment process violated constitutional principles of judicial independence, constituting an absolute ground for appeal under the Code of Criminal Procedure.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 437 § 2 k.p.k.: A judge's participation in political activities or controversial judicial reforms, combined with a non-transparent appointment process, constitutes an absolute ground for appeal due to lack of impartiality.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II KS 52/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 12 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Włodzimierz Wróbel (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Jerzy GrubbaSSN Michał Laskowski w sprawie J.D., oskarżonego z art. 207 § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 12 marca 2025 r., skargi wniesionej przez prokuratora w trybie art. 539a k.p.k. od wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 24 września 2024 r. ( sygn. akt V Ka 686/24) na podstawie art. 539f k.p.k., w zw. z art. 536 k.p.k., w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu w Lublinie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym Jerzy Grubba Włodzimierz Wróbel Michał Laskowski
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Kraśniku z dnia 30 kwietnia 2024 r. (sygn. akt II K 617/23), J.D. został uznany za winnego tego, że w okresie od 1 kwietnia do 5 września 2023 r. w W. znęcał się psychicznie oraz fizycznie nad swoją żoną H.D. oraz córką A.K., będąc pod wpływem alkoholu, wszczynając awantury domowe, podczas których wyzywał pokrzywdzone słowami wulgarnymi i powszechnie uznawanymi za obelżywe, poniżał, oczerniał, zakłócał spoczynek nocny, córkę A.K. uderzył jednokrotnie w twarz we wrześniu 2023 r., żonę H.D. popychał i jednokrotnie dusił rękoma za szyję nieustalonego dnia w lipcu 2023 r., a nadto znęcał się psychicznie nad wnukiem J.K. (lat 15) w ten sposób, że wyzywał go słowami wulgarnymi oraz powszechnie uznawanymi za obelżywe, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu kary roku pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne.
Za to Sąd wymierzył mu karę 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz orzekł wobec oskarżonego nakaz opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z pokrzywdzonymi H.D., A.K. i J.K. na okres 3 lat, w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku, a także orzekł wobec oskarżonego zakaz zbliżania się do pokrzywdzonych H.D., A.K. i J.K. na odległość mniejszą niż 5 m na okres 3 lat.Od powyższego wyroku apelacje wnieśli obrońca oskarżonego i pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej H.D.Wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z dnia 24 września 2024 r. (sygn. akt V Ka 686/24) na podstawie art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. oraz art. 79 § 3 i 4 k.p.k. zaskarżony wyrok został uchylony, a sprawę J.D. przekazano Sądowi Rejonowemu w Kraśniku do ponownego rozpoznania.
Od powyższego wyroku skargę w trybie art. 539a k.p.k. wniósł prokurator, zarzucając orzeczeniu „naruszenie art. 437 § 2 zdanie drugie k.p.k., polegające na uchyleniu wyroku Sądu Rejonowego w Kraśniku z dnia 30 kwietnia 2024 roku sygn. akt II K 617/23 oraz przekazaniu sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji w sytuacji, gdy nie wystąpiła żadna z przewidzianych w tym przepisie przesłanek uzasadniających takie rozstrzygnięcie, która to decyzja została podjęta w następstwie wyrażenia błędnego poglądu o zaistnieniu bezwzględnej przyczyny odwoławczej opisanej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w zw. z art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. oraz 79 § 3 i 4 k.p.k. polegającej na braku w postępowaniu sądowym obrońcy oskarżonego wobec powziętych wątpliwości co do jego poczytalności.”Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego w Lublinie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył co następuje.
W sprawie z urzędu stwierdzono wystąpienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Polega ona na tym, że sąd odwoławczy orzekał w składzie, który nie gwarantował spełnienia standardu bezstronności i niezależności, a więc był sądem nienależycie obsadzonym w rozumieniu tego przepisu, z uwagi na udział w tym składzie sędzi Sądu Okręgowego w Lublinie X.Y.Jak wskazywano już wielokrotnie w orzecznictwie polskiego Sądu Najwyższego, jak orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka problem dotyczący niezależności polskich sądów i ich odpowiedniej struktury ma charakter systemowy.
Kwestia ta zwłaszcza wybrzmiewa w tych przypadkach, gdy konkretni sędziowie nie tylko swoją karierę orzeczniczą zaczynali, bądź kontynuowali w oparciu o decyzje Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018.3), ale brali aktywny udział we wspieraniu wszelkich „reform” wymiaru sprawiedliwości po roku 2015 i utożsamiali się z wyrażanymi przez ówcześnie rządzących kierunkami zmian.
Sędzia Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie, X.Y., została powołana na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w Lublinie decyzją Prezydenta RP z dnia […] 2019 r., Nr […]. Powołanie to nastąpiło na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa zawarty w Uchwale Nr […] z dnia […] 2018 r. Jak podkreślono w orzeczeniach Sądu Najwyższego w sprawach o sygn. III KK 375/21 oraz II KK 607/22, procedura tego awansu budzi poważne wątpliwości co do jej transparentności i bezstronności. Skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela te zastrzeżenia.Istotnym elementem oceny postawy sędzi G. jest fakt, iż w 2022 r. podpisała ona listę poparcia dla sędziego Ł.P., byłego wiceministra w Ministerstwie Sprawiedliwości, kandydującego do drugiej kadencji Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 2017 r.
Poparcie to udzielone zostało pomimo powszechnie znanych informacji o udziale Ł.P. w tzw. aferze hejterskiej, gdzie osoby powiązane z Ministerstwem Sprawiedliwości podejmowały próby dyskredytowania sędziów broniących niezależności sądownictwa i stosujących w swoim orzecznictwie normy konstytucyjne oraz prawa międzynarodowego. Poparcie nastąpiło w czasie, gdy w przestrzeni prawnej funkcjonowały już liczne i jednoznaczne orzeczenia trybunałów międzynarodowych dotyczące kryzysu praworządności w Polsce, wobec czego nie mogło być wątpliwości co do sprzecznego z Konstytucją RP i prawem międzynarodowym sposobu wyboru kandydatów na sędziów przez ówczesną KRS.W tym samym okresie, sędzia X.Y. ubiegała się o delegację do orzekania w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie, którą otrzymała decyzją Ministra Sprawiedliwości z dnia […] 2022 r. ([…]).
Musiała mieć przy tym świadomość, że delegacja ta była następstwem wcześniejszego (sierpień 2022 r.) działania polegającego na bezprawnym przeniesieniu doświadczonych sędziów Wydziału II Karnego Sądu Apelacyjnego w Warszawie do Wydziału III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, co było spowodowane wyłącznie ich stosowaniem Konstytucji RP i respektowaniem orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Sąd Najwyższy w niniejszym składzie podziela oceny zawarte w sprawie II KK 296/23, które dotyczą delegacji sędzi X.Y. do Sądu Apelacyjnego.Reasumując, udział sędzi X.Y. w rozpoznaniu niniejszej sprawy i wydaniu orzeczenia prowadził do obsady sądu niezgodnej z regulacjami prawa polskiego i międzynarodowego, a zatem do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., podzielając tym samym oceny wyrażane już wielokrotnie przez Sąd Najwyższy m.in. w wyrokach z dnia 24 kwietnia 2024 r. (II KK 447/23), z dnia 11 grudnia 2024 r. (II KK 279/24), z dnia 16 maja 2024 r. (II KK 523/23); z dnia 20 listopada 2024 (II KK 271/24).
Jerzy Grubba Włodzimierz Wróbel Michał Laskowski[WB][a.ł]