Criminal appeal against acquittal dismissed; retrial required due to insufficient evidence of guilt.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court partially allowed the defense's cassation appeal against an acquittal, ordering the case remitted for retrial. The appellate court had vacated the first-instance verdict citing procedural defects under Article 454 of the Code of Criminal Procedure, but failed to definitively establish a high probability of conviction based on the existing evidence. Consequently, the Supreme Court ruled that the appellate court could not simply order a retrial without first confirming that the evidence would likely lead to a guilty verdict, thereby violating the principle of non-retroactivity.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.; Art. 454 § 1 k.p.k.: An appellate court may order a retrial only if it is convinced that the evidence will likely lead to a conviction; a mere procedural defect does not justify remittal without this substantive assessment.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KS 2/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 17 marca 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Rafał Malarski (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Kazimierz KlugiewiczSSN Piotr MirekProtokolant Klaudia Binienda w sprawie H. S. uniewinnionego od popełnienia zarzucanych mu czynów z art. 55 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu bez udziału stron w dniu 17 marca 2021 r. skargi wniesionej przez obrońcę od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) z dnia 15 października 2020 r., sygn. akt II AKa (...), uchylającego wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt VIII K (...), i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania, 1) uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w (...) do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym;
2) nakazuje zwrócić oskarżonemu wniesioną opłatę od skargi w kwocie 750 zł.
UZASADNIENIE
Sąd Apelacyjny w (...), wyrokiem z 15 października 2020 r., uchylił i przekazał do ponownego rozpoznania w postępowaniu pierwszoinstancyjnym zaskarżony apelacją Prokuratora Okręgowego w W. wyrok Sądu Okręgowego w W. z 19 lutego 2019 r., mocą którego H. S. został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu przestępstw z art. 55 ust. 3 ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.Skargę od wyroku kasatoryjnego wydanego przez Sąd odwoławczy złożył, w trybie art. 539a k.p.k. w zw. z art. 539b k.p.k. i art. 539f k.p.k., obrońca. Podniósł w niej naruszenie art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. i zażądał uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazania sprawy Sądowi Apelacyjnemu w (...) do ponownego rozpoznania.W odpowiedzi na skargę prokurator Prokuratury Okręgowej w W. wniósł o jej nieuwzględnienie.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga okazała się zasadna.Sąd odwoławczy uchyla zaskarżone apelacją orzeczenie sądu pierwszej instancji w trzech, ściśle określonych w art. 437 § 2 k.p.k. wypadkach:
a) stwierdzenia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 k.p.k.;
b) wystąpienia przesłanki z art. 454 k.p.k. i c) jeżeli zachodzi konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości (art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.). Odnosząc powołane uregulowanie do niniejszej sprawy, należało wyjaśnić, że kontrola odwoławcza zainicjowana apelacją wniesioną na niekorzyść oskarżonego uznanego za niewinnego w postępowaniu pierwszoinstacyjnym, może skutkować wydaniem wyroku kasatoryjnego tylko w wypadku, jeżeli sąd odwoławczy uznałby, że w jego ocenie materiał dowodowy wskazuje na rysującą się perspektywę wydania wyroku skazującego; ustalenie to powinno być wynikiem kontroli oceny już przeprowadzonych dowodów i jedynie zakaz określony w art. 454 § 1 k.p.k. miałby stać na przeszkodzie wydania wyroku skazującego na etapie postępowania odwoławczego.
Natomiast jeżeli uzyskanie pewności co do wysoce prawdopodobnej konieczności skazania oskarżonego musiałoby zostać poprzedzone usunięciem niedostatków w postępowaniu dowodowym, to ciężar dokonania tej czynności spoczywałby na sądzie odwoławczym. W przedmiotowej sprawie Sąd Apelacyjny, wydając wyrok uchylający rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego, powołał za podstawę orzeczenia art. 454 k.p.k. Warto w tym miejscu zwrócić uwagę, że o ile w samej apelacji zgłoszono postulat uchylenia wyroku pierwszoinstancyjnego ze względu na błędną ocenę dowodu z zeznań świadka, która – zdaniem oskarżyciela publicznego - powinna samoistnie prowadzić do skazania oskarżonego, o tyle Sąd ad quem, uznając zwykły środek odwoławczy za zasadny, poszedł dalej i wskazał na konieczność przeprowadzenia dowodu z zeznań K.
G. oraz przesłuchania H. S. w ponownym postępowaniu pierwszoinstancyjnym. Tym samym Sąd Apelacyjny dał wyraz przeświadczeniu, że dopiero ponowne przeprowadzenie dwóch głównych dowodów pozwoli na stwierdzenie, czy H. S. dopuścił się zarzucanych mu czynów, i na wydanie sprawiedliwego wyroku. Inaczej rzecz ujmując, uznano za trafny zarzut naruszenia art. 7 k.p.k., ale nie wykazano jednoznacznie, aby sama tylko reguła ne peius blokowała możliwość dokonania tej czynności przez Sąd Apelacyjny. Świadectwem tego było z jednej strony powołanie przez Sąd odwoławczy art. 454 § 1 k.p.k. wraz z argumentacją, że gdyby w wyniku analizy dowodów uznał w określonym zakresie konieczność skazania oskarżonego, to nie miał takiej prawnej możliwości, ale z drugiej strony wyraził zapatrywanie co do konieczności powtórnego przeprowadzenia kluczowych dowodów przez Sąd pierwszej instancji.
Tę konstatację poprzedzała co prawda ocena zeznań K. G., ale nie wynikało z niej, w jakim to zakresie na ich podstawie Sąd odwoławczy dopatrywał się winy H. S. (w stosunku do oskarżonego prokurator wysunął aż 8 zarzutów) i trudno oprzeć się wrażeniu, że cały wywód koncentrował się raczej na zaprezentowaniu kryminalnej aktywności K. G., albowiem próżno szukać tam, w jaki to sposób była ona powiązana z działalnością H. S.. Mając więc na uwadze całokształt pisemnej argumentacji zaskarżonego orzeczenia, nie sposób było nie podzielić punktu widzenia autora skargi, że nie wystarczające było odwołanie się w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wyłącznie do podstawy prawnej z art. 454 § 1 k.p.k.
Sąd odwoławczy nie przesądził wszak, czy perspektywa skazania H. S. jawiła się jako pewna. W związku z tym przyjęty kierunek procedowania Sądu Apelacyjnego nie mógł się ostać, jako stojący w opozycji do przepisów art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k. w zw. z art. 454 § 1 k.p.k.Dlatego należało wydać rozstrzygnięcie o charakterze kasatoryjnym (art. 539e k.p.k.) oraz zwrócić oskarżonemu uiszczoną opłatę skargową.W trakcie ponownego postępowania apelacyjnego Sąd ad quem zobligowany będzie, czego zresztą sam się domagał, przesłuchać zarówno oskarżonego, jak i świadka K.
G.. Jeśli po dokonaniu tych czynności nabierze przekonania o wysokim prawdopodobieństwie wydania w stosunku do oskarżonego wyroku skazującego, to dopiero wtedy powstaną warunki do uchylenia pierwszoinstancyjnego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.