Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KS 11/25 Generato dall'IA

Supreme Court quashes appeal judgment for full retrial due to insufficient evidence verification and procedural errors.

Numero d'incarto II KS 11/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the District Court's appeal judgment, ordering a full retrial in the appellate proceedings. The court found that the lower court's decision to conduct only partial evidence collection failed to meet the statutory requirement for a complete retrial when procedural violations occur. Consequently, the case was remanded to the District Court to properly verify facts and conduct necessary evidence gathering.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 452 k.p.k.; Art. 539e § 2 k.p.k.: When a lower court's procedural violation necessitates a complete retrial, the appellate court must order a full new trial rather than merely supplementing evidence, as partial supplementation does not remedy the defect of an unreliable trial record.

Parole chiave

Generato dall'IA
procedural violation complete retrial appellate proceedings evidence supplementation reformatory judgment indicazioni nutrizionali accuse di abuso mangimi – prodotti e igiene

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 452 k.p.k.
art. 539e § 2 k.p.k.
akt IV K 961/21, i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu Warszawa - Praga w Warszawie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.
art. 410 k.p.k.
art. 7 k.p.k.
z art. 72 § 1 pkt 3 k.k.
art. 209 § 1 k.k
a drugi z art. 209 § 1 k.k., i na podstawie odpowiednio, art.
art. 85 k.k
Nadto sąd ten na podstawie art. 85 k.k.
art. 34 § 3 k.k
wymierzył oskarżonemu karę łączną roku i 4 miesięcy ograniczenia wolności, z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym zaś na podstawie art. 34 § 3 k.k.
art. 72 § 1 pkt 3 k.k
z art. 72 § 1 pkt 3 k.k.
art. 437 § 2 k.p.k
Pierwsza podstawa dotyczy naruszenia przez sąd odwoławczy przepisu art. 437 § 2 k.p.k.
art. 437 k.p.k
skarga na wyrok kasatoryjny może być wniesiona tylko z powodu naruszenia art. 437 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KS 11/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 kwietnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)‎SSN Jarosław Matras (sprawozdawca)‎SSN Paweł Wiliński w sprawie S. K.oskarżonego o czyn z art. 190 a § 1 k.k. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 24 kwietnia 2025 r. skargi prokuratora od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawiez dnia 15 stycznia 2025 r., sygn. akt VI Ka 599/24, uchylającego wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie z dnia 5 marca 2024 r., sygn. akt IV K 961/21, i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania na podstawie art. 539e § 2 k.p.k. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu Warszawa - Praga w Warszawie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Jarosław Matras Jerzy Grubba Paweł Wiliński

UZASADNIENIE

Wyrokiem z dnia 5 marca 2024 r. w sprawie o sygn. akt IV K 961/21, Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie uznał oskarżonego S. K. za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów wyczerpujących dyspozycję: pierwszy czyn z art. 190a § 1 k.k. a drugi z art. 209 § 1 k.k., i na podstawie odpowiednio, art. 190 a § 1 k.k., w zw. z art. 37 a k.k., oraz art. 209 § 1 k.k. wymierzył mu za każdy z tych czynów kary po 10 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym.

Nadto sąd ten na podstawie art. 85 k.k. w zw. z art. 86 § 1 i 3 k.k. wymierzył oskarżonemu karę łączną roku i 4 miesięcy ograniczenia wolności, z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym zaś na podstawie art. 34 § 3 k.k. w zw. z art. 72 § 1 pkt 3 k.k. zobowiązał oskarżonego do bieżącego wykonywania ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego względem synów T. i P. K.Wyrok ten w całości zaskarżył oskarżony. Wskazując na naruszenia prawa procesowego, materialnego oraz błąd w ustaleniach faktycznych, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie go od popełnienia obu przypisanych mu występków.Apelację złożyła też oskarżycielka posiłkowa, która dostrzegając rażącą łagodność kar wymierzonych oskarżonemu wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i wymierzenie mu kary pozbawienia wolności: roku za czyn z art. 209 § 1 k.k. oraz kary trzech lat z art. 190a k.k., a jako kary łącznej - trzech lat pozbawienia wolności.

Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2025 r. w sprawie o sygn. akt VI Ka 599/24 Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie uchylił zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonego przekazał Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku sąd odwoławczy wskazał, że powodem uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji jest konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości.Od wyroku tego skargę wniósł prokurator, który zaskarżając go w całości na niekorzyść oskarżonego, zarzucił mu:„rażącą obrazę prawa procesowego - art. 437 § 2 k.p.k. poprzez błędne przyjęcie przez Sąd odwoławczy, że niepełna ocena materiału dowodowego, konieczność zweryfikowania okresów popełnienia obydwu czynów, konieczność zweryfikowania dokumentów egzekucyjnych oraz dokumentów dot. stanu zdrowia oskarżonego i jego ojca, jak też konieczność przesłuchanie kilku świadków (dyrektora szkoły, funkcjonariuszki Policji i osób, do których ze strony oskarżonego docierały informacje dot. pokrzywdzonych), wymagają przeprowadzenia przewodu sądowego na nowo w całości, co skutkowało uchyleniem wyroku i przekazaniem sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpatrzenia, podczas gdy podnoszone czynności procesowe polegające na weryfikacji dowodów z dokumentów (w szczególności trzech pism komornika sądowego oraz dokumentów dot. stanu zdrowia oskarżonego i jego ojca) oraz konieczność przesłuchaniami kilku świadków nie tylko mogły, ale także powinny być przeprowadzone przez Sąd odwoławczy, zaś kwestia zweryfikowania trafności przedstawionych zarzutów w zakresie okresu popełnienia obydwu przestępstw rozciągniętych w czasie nie stanowi podstawy do wydania wyroku kasatoryjnego”.W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Skarga jest oczywiście zasadna. Zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k. skarga na wyrok kasatoryjny może być wniesiona tylko z powodu naruszenia art. 437 k.p.k. (w istocie chodzi o § 2 tego przepisu) lub z powodu uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k. Trafnie w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że „Przepis art. 539a § 3 k.p.k. zawiera dwie podstawy skargi na wyrok sądu odwoławczego. Pierwsza podstawa dotyczy naruszenia przez sąd odwoławczy przepisu art. 437 § 2 k.p.k. zaś druga uchybień określonych w art. 439 § 1 k.p.k.

Nie budzi wątpliwości, że druga podstawa skargi obejmuje li tylko postępowanie odwoławcze, a więc zaistnienie na etapie tego postępowania uchybienia wymienionego w art. 439 § 1 k.p.k.” (postanowienie z dnia 26 maja 2020 r., I KZP 14/19, OSNKW 2020, z. 6, poz. 18). W pierwszej kolejności Sąd Najwyższy rozpoznając skargę na wyrok kasatoryjny musi więc zbadać, czy uchybienie z art. 439 § 1 k.p.k. zaistniało na etapie postępowania odwoławczego, albowiem jego stwierdzenie wymaga uchylenia takiego wyroku i czyni zbytecznym badanie skargi opartej na naruszeniu art. 437 § 2 k.p.k.

W toku tego postępowania Sąd Najwyższy nie stwierdził, aby na etapie postępowania odwoławczego zaistniało uchybienie z art. 439 § 1 k.p.k. To zaś pozwala odnieść się do zarzutu skargi. Podkreślić należy, że w zakresie tej podstawy skargi, tj. naruszenia art. 437 § 2 k.p.k., Sąd Najwyższy może badać – oczywiście tylko w ramach zarzutu – czy sąd odwoławczy uchylając wyrok sądu pierwszej instancji zasadnie stwierdził, iż w sprawie zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza (uchybienie w tym zakresie może być podniesione w apelacji lub też dostrzeżone z urzędu przez sąd odwoławczy), albo też, gdy do uchylenia wyroku doszło na podstawie art. 454 § 1 k.p.k., czy rzeczywiście w układzie procesowym istniejącym w sprawie ten przepis mógł być podstawą do wydania wyroku kasatoryjnego (wyrok uniewinniający, zamiast wyroku skazującego, który powinien być w sprawie wydany), a jeżeli zaś sąd odwoławczy wskazał, iż uchylenie wyroku było celowe z uwagi na konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, to czy rzeczywiście wykazano, że istnieje potrzeba przeprowadzenia przewodu w całości (por. w tym kontekście uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2018 r., I KZP 13/17, OSNKW 2018, z. 3, poz. 23).Z formularza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że powodem uchylenia wyroku sądu meriti i przekazania sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania była potrzeba przeprowadzenia na nowo przewodu w całości (por. rubryka 5.5.1.2.1. formularza uzasadnienia wyroku).

Rzecz jednak w tym, że z uzasadnienia wyroku nie wynika wcale, aby w rzeczywistości zachodziła konieczność ponowienia całego przewodu sądowego. Warto zauważyć, że w ramach ustosunkowania się do zarzutów apelacji oskarżycielki posiłkowej (str.10 uzasadnienia – numeracja SN) sąd odwoławczy wprost wskazał, że „sprawa wymaga ponownego rozpoznania, w wyniku czego uzupełniony w wymaganym zakresie materiał dowodowy pozwoli na ponowną jego ocenę zachowania oskarżonego i ewentualnie zgodnie z nim uksztaltowanie kary, w przypadku uznania jego zawinienia i wypełnienia znamion zarzucanych mu czynów w sprecyzowanym okresie.” (podkr.

SN). Dalej zaś, w części poświęconej zapatrywaniom prawnym i wskazaniom co do dalszego postępowania (rubryka 5.3.2.) wskazano, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy niezbędnym jest „ustosunkowanie się do wszystkich złożonych przez oskarżonego wniosków dowodowych, a także przez oskarżycielkę posiłkową, w tym przesłuchanie świadków, którzy mogą mieć wiedze na temat okoliczności opisanych zarzutach jak np. dyrektora szkoły, sporządzającego notatkę o zachowaniach oskarżonego, funkcjonariuszki policji czy osób, do których ze strony oskarżonego docierały informacje dotyczące A.

K. bądź jej dzieci. Następnie niezbędne jest ustalenie w sposób pewny czasookresów zarzucanych oskarżonemu czynów po weryfikacji czy wypełniają one znamiona zarzucanych mu przestępstw. W tym celu należy zweryfikować i ustalić w sposób jasny i pewny sytuację majątkową oraz zdrowotną oskarżonego, a tym samym możliwości wywiązywania się przez niego z obowiązku alimentacyjnego i skutków takiego działania ewentualnie przeprowadzenie innych czynności, których konieczność wyłoni się w toku prowadzonego postępowania, które zostaną uzasadnione i ocenione zgodnie z wymaganiami art. 7 kpk.”.Każda z tych kwestii mogła i powinna zostać wyjaśniona w trakcie postępowania dowodowego przeprowadzonego przez sąd odwoławczy albo też samodzielnie przez ten sąd zweryfikowana (np. czasokres popełnienia przez oskarżonego obu czynów), na co słusznie zwraca uwagę prokurator w uzasadnieniu skargi.

Przypomnieć bowiem wypada, że w kontekście wskazanego przez sąd drugiej instancji powodu uchylenia wyroku, tj. konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości, w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 22 maja 2019 r., I KZP 3/19 (OSNK 2019, z. 6, poz. 31), Sąd Najwyższy stwierdził, iż zachodzi on wówczas, gdy orzekający sąd pierwszej instancji naruszył przepisy prawa procesowego, co skutkowało, w realiach sprawy, nierzetelnością prowadzonego postępowania sądowego, uzasadniającą potrzebę powtórzenia (przeprowadzenia na nowo) wszystkich czynności procesowych składających się na przewód sądowy w sądzie pierwszej instancji.

Z uzasadnienia tej uchwały wynika, że konieczność ponownego przeprowadzenia wszystkich dowodów wystąpi zazwyczaj, gdy:- sąd pierwszej instancji w ogóle nie ujawnił żadnych dowodów, chociaż oparł na nich wyrok, albo te dowody zostały nieprawidłowo przeprowadzone (naruszenie art. 410 k.p.k.),- doszło do naruszenia przepisów procesowych odnoszących się do prawidłowego jego przebiegu, a charakter takiego uchybienia wymaga powtórzenia przewodu sądowego.W realiach tej sprawy, co trafnie zauważył autor skargi, wskazywane przez sąd odwoławczy czynności dowodowe sprowadzają się wyłącznie do częściowego uzupełnienia postępowania dowodowego, a w związku z tym nie mogą być uzasadniać konieczności przeprowadzenia na nowo przewodu w całości.

Sąd odwoławczy, dostrzegając konieczność przeprowadzenia czynności dowodowych, był nie tylko uprawniony, ale i zobowiązany do tego, by je samodzielnie przeprowadzić, skoro aktualnie obowiązujące regulacje postępowania odwoławczego, w tym wynikające z art. 452 k.p.k., nakazują – co do zasady – orzekanie przez sąd odwoławczy w sposób reformatoryjny, także w oparciu o dowody przeprowadzone wyłącznie w tej fazie postępowania (por. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2023 r., I KS 15/23).Mając powyższe na uwadze konieczne stało się uchylenie wyroku sądu drugiej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w postępowaniu apelacyjnym sąd przeprowadzi te dowody, które w jego ocenie są konieczne, a następnie dokona oceny całości materiału dowodowego i rozstrzygnie co do wniesionych środków odwoławczych. [J.J.] Jarosław Matras Jerzy Grubba Paweł Wiliński