Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KO 96/21 Generato dall'IA

Supreme Court orders retrial due to improper judge delegation causing absolute appeal ground under Art. 439 § 1 k.p.k.

Numero d'incarto II KO 96/21
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Parzialmente accolto (Partially Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ordered a retrial of the criminal proceedings against T.M.S. and M.L.S. due to an absolute appeal ground arising from the improper delegation of a judge to the appellate court. The defense argued that the delegation of a judge to serve as a court president simultaneously violated statutory requirements for the composition of the appellate bench. The court ruled that such delegation is legally unknown in the Polish system and constitutes a fatal procedural flaw requiring the case to be remitted for a properly constituted panel.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 542 § 3 k.p.k.: The delegation of a judge to perform adjudicatory duties in another court while holding a specific function, such as court president, constitutes a legal flaw triggering an absolute appeal ground and necessitates a retrial.

Parole chiave

Generato dall'IA
improper judge delegation absolute appeal ground court composition defect retrial order delegation of judge appellate court panel procedural flaw riattivazione del procedimento

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wznawia postępowanie karne zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 20 lipca 2020 r., sygn.
Art. 542 § 3 k.p.k.
, a ponadto, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw.
Art. 545 § 1 k.p.k.
z art. 545 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 435 k.p.k.
z art. 435 k.p.k. także wobec pozostałych skazanych objętych ww.
Art. 542 § 4 k.p.k.
Takiemu rozstrzygnięciu nie stoi na przeszkodzie przepis art. 542 § 4 k.p.k. – co prawda w kasacji wniesionej w tej sprawie obrońca podniósł zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art.
Art. 9 § 2 k.p.k.
439 § 1 k.p.k., interpretować należy wyłącznie jako inicjatywę (art. 9 § 2 k.p.k.) potrzeby rozważenia przez sąd możliwości wznowienia postępowania z urzędu.
art. 542 § 3 k.p.k
, a ponadto, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 545 § 1 k.p.k
S. i M. L. S. , a ponadto, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k. także wobec pozostałych skazanych objętych ww. wyrokami, czyli: R. S., M. M. i D. D.;
art. 435 k.p.k
S. i M. L. S. , a ponadto, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k. także wobec pozostałych skazanych objętych ww. wyrokami, czyli: R. S., M. M. i D. D.;

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II KO 96/21 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 lutego 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Waldemar Płóciennik (przewodniczący)‎SSN Barbara Skoczkowska‎SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek (sprawozdawca)Protokolant Emilia Bieńczak w sprawie T. M. S. i M. L. S., po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 23 lutego 2022 r., z urzędu, na skutek sygnalizacji potrzeby wznowienia postępowania w trybie art. 542 § 3 k.p.k., zawartej we wniosku obrońcy skazanych o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 20 lipca 2020 r., sygn. akt II AKa (…), utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt XVIII K (…), 1. na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. wznawia postępowanie karne zakończone prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 20 lipca 2020 r., sygn. akt II AKa (…), utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt XVIII K (…), w stosunku do T.

M. S. i M. L. S. , a ponadto, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k. także wobec pozostałych skazanych objętych ww. wyrokami, czyli: R. S., M. M. i D. D.;

2. uchyla wyrok Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 20 lipca 2020 r., sygn. akt II AKa (…), wobec wszystkich skazanych wymienionych w punkcie 1, i przekazuje sprawę Sądowi Apelacyjnemu w (…) do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, 3. zwraca T. M. S. i M. L. S. opłatę od wniosku o wznowienie postępowania w kwocie 150 (sto pięćdziesiąt) złotych.

4. obciążą Skarb Państwa kosztami postępowania wznowieniowego, w tym wydatkami w kwocie 20 złotych.

UZASADNIENIE

Wnioskiem z dnia 25 października 2021 r. obrońca T. M. S. i M. L. S. zwrócił się do Sądu Najwyższego o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 20 lipca 2020 r., sygn. akt II AKa (…), utrzymującym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w W. z dnia 13 lipca 2018 r., sygn. akt XVIII K (…). Obrońca podniósł, że wznowienie powinno nastąpić w trybie art. 542 § 3 k.p.k. W uzasadnieniu obrońca wskazał, że na etapie postępowania odwoławczego zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależytej obsady sądu, co miało miejsce na skutek orzekania przez SSA P. S. i SSR del. do SA D.

D., a więc sędziów, o których mowa w uchwale połączonych Izb: Cywilnej, Karnej, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20. Jednocześnie obrońca wniósł o uchylenie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 12 lutego 2021 r., sygn. akt II KK 385/20. Powołał się na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., sygn. akt I KZ 29/21 i podniósł, że w związku z rozpoznaniem kasacji przez SSN Antoniego Bojańczyka, przedmiotowe postanowienie dotknięte jest kwalifikowaną wadą prawną z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.W pisemnej odpowiedzi na wniosek, prokurator Prokuratury Regionalnej w Ł. del. do Prokuratury Krajowej wniósł o stwierdzenie, że brak jest podstaw do wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego w sprawie II KK 385/20, zainicjowanego kasacją obrońcy T.

M. S. i M. L. S. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) z dnia 20 lipca 2020 r., sygn. akt II AKa (…). Sąd Najwyższy zważył, co następuje.W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalone jest stanowisko, że wznowienie postępowania z urzędu możliwe jest jedynie wtedy, gdy ujawniło się jedno z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. i to pod warunkiem, że nie były one przedmiotem postępowania w trybie kasacji (art. 542 § 3 i 4 k.p.k.). Z art. 542 § 3 k.p.k. jednoznacznie wynika, że bezwzględne podstawy odwoławcze nie są powodem do wznowienia postępowania na wniosek stron, do których odnoszą się tylko przyczyny z art. 540 k.p.k. i art. 540a k.p.k., stanowiąc podstawę wyłącznie do podjęcia czynności ex officio.

Dlatego też wniosek strony o wznowienie postępowania, w którym wskazuje ona na uchybienie z art. 439 § 1 k.p.k., interpretować należy wyłącznie jako inicjatywę (art. 9 § 2 k.p.k.) potrzeby rozważenia przez sąd możliwości wznowienia postępowania z urzędu. Mając powyższe na względzie, wniosek obrońcy T. M. S. i M. L. S. należało potraktować jako sygnalizację potrzeby wznowienia postępowania z urzędu z uwagi na wystąpienie tzw. bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 k.p.k. Ta sygnalizacja doprowadziła do wznowienia postępowania z uwagi na wskazywaną przez obrońcę podstawę z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., przy czym Sąd Najwyższy uchylił wyłącznie prawomocny wyroku Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 20 lipca 2020 r., sygn. akt II AKa […], bowiem to właśnie orzeczenie tego sądu dotknięte jest uchybieniem o randze bezwzględnej przyczyny odwoławczej.

Powodem wznowienia postępowania z urzędu nie były jednak okoliczności wskazane we wniosku obrońcy skazanych. Sąd Najwyższy stwierdził z urzędu zaistnienie innej niż zasygnalizowana we wniosku bezwzględnej przyczyny odwoławczej, mimo iż objętej tym samym przepisem – art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.Rzeczywiście w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym w (…) w sprawie o sygn. akt II AKa (…), zaistniała tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w postaci nienależytej obsady sądu, jednakże z uwagi na wadliwą delegację sędziego sprawozdawcy, SSR del. do SA D.

D. (k. 28 akt Sądu Najwyższego o sygn. II KK 385/20). W ramach aktualnego orzecznictwa Sąd Najwyższy wielokrotnie wypowiadał się w przedmiocie wpływu prawidłowości delegowania sędziego na zaistnienie podstawy uchylenia wyroku z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. wyroki z: dnia 25 maja 2021 r., IV KK 70/21; dnia 6 lipca 2021 r., IV KK 295/21; dnia 21 lipca 2021 r., II KK 208/20; dnia 25 sierpnia 2021 r., IV KK 152/21; dnia 2 września 2021 r., V KS 24/21; dnia 9 września 2021 r., IV KK 384/21; dnia 16 września 2021 r., IV KK 256/21; dnia 28 października 2021 r., II KO 18/21; dnia 7 grudnia 2021 r., V KK 536/21; dnia 8 grudnia 2021 r., IV KK 133/20 oraz dnia 26 stycznia 2022 r., V KK 101/21), co miało miejsce także w odniesieniu do delegacji SSR del. do SA D.

D. (zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lipca 2021 r., II KK 208/20; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2021 r., II KO 18/21) i dotyczyło tej samej delegacji, która stanowiła podstawę do orzekania w sprawie niniejszej.Sąd Najwyższy w niniejszym składzie w pełni podziela dotychczasowe stanowiska orzecznicze w tym przedmiocie. Nie ma jednocześnie potrzeby, aby ponawiać argumentację wskazaną w dotychczasowych judykatach. Jedynie pokrótce trzeba przypomnieć, że zgodnie z art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r.

– Prawo o ustroju sądów powszechnych Minister Sprawiedliwości może delegować sędziego, za jego zgodą, do pełnienia obowiązków sędziego lub czynności administracyjnych w innym sądzie równorzędnym lub niższym, a w szczególnie uzasadnionych wypadkach także w sądzie wyższym, mając na względzie racjonalne wykorzystanie kadr sądownictwa powszechnego oraz potrzeby wynikające z obciążenia zadaniami poszczególnych sądów, na czas określony, nie dłuższy niż dwa lata, albo na czas nieokreślony. Tymczasem SSR D. D. został delegowany do pełnienia obowiązków sędziego w Sądzie Apelacyjnym w (…) od dnia 17 maja 2018 r. na czas pełnienia funkcji wiceprezesa Sądu Okręgowego w W..

Jednocześnie przedmiotowa delegacja zawiera poczyniony ołówkiem dopisek „tj. do 12.09.2023 r.”. Taki sposób delegowania sędziego nie mieści się w ramach wyznaczonych przez art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych. Przepis ten nie pozwala na delegowanie sędziego na czas pełnienia określonej funkcji, a jednocześnie delegacja sędziego D. D. nie jest delegowaniem na czas nieokreślony. Ponadto nawet gdyby chcieć ją potraktować jako delegację okresową, to bez wątpienia przekracza ona przewidziany w ustawie czas dwóch lat (jak zaznaczono w dopisku, mowa jest o okresie ponad pięciu lat), zaś wyrok Sądu Apelacyjnego w tej sprawie z udziałem ww.

Sędziego został wydany dnia 20 lipca 2020 r., czyli po upływie owych dwóch lat trwania delegacji. Należy też podkreślić, że delegacja ta może w każdym czasie być odwołana w związku z możliwością odwołania prezesa sądu w toku kadencji (art. 27 ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych). Dlatego też delegowanie sędziego do wykonywania obowiązków orzeczniczych w innym sądzie na czas pełnienia określonej funkcji (np. prezesa sądu powszechnego jakiegokolwiek rzędu) stanowi rodzaj delegacji nieznanej w polskim systemie prawnym i nie wywołuje skutków prawnych.Konsekwencją orzekania przez sędziego w ten sposób wadliwie delegowanego jest zaistnienie bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

W związku z powyższym aktualizuje się podstawa do wznowienia postępowania z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k., co jednocześnie powoduje konieczność uchylenia wyroku Sądu Apelacyjnego w (…) i przekazania mu sprawy do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym. Ze względu na treść art. 435 k.p.k., znajdującego odpowiednie zastosowanie w postępowaniu wznowieniowym na podstawie art. 545 § 1 k.p.k., konieczne było wznowienie postępowania i uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego także wobec pozostały skazanych, nieobjętych wnioskiem obrońcy.

Takiemu rozstrzygnięciu nie stoi na przeszkodzie przepis art. 542 § 4 k.p.k. – co prawda w kasacji wniesionej w tej sprawie obrońca podniósł zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jednakże, tak jak w sygnalizacji w niniejszym postępowaniu wznowieniowym, dotyczył on sposobu powołania sędziów orzekających w Sądzie Apelacyjnym w (…), jednakże w żadnym zakresie nie odnosił się do kwestii delegowania SSR D. D.. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia Sądu Najwyższego wydanego w sprawie II KK 385/20, to zagadnienie pozostawało poza zakresem rozważań w postępowaniu kasacyjnym.

Trzeba przy tym podkreślić, że bezwzględna przyczyna odwoławcza stwierdzona w tej sprawie a wynikająca z wadliwego delegowania sędziego wchodzącego w skład Sądu orzekającego, możliwa była do stwierdzenia już na poziomie analizy wymogów ustawowych w tym zakresie. Wobec tego Sąd Najwyższy odstąpił od badania, czy w sprawie zaistniała także kolejna bezwzględna przyczyna odwoławcza, spowodowana wskazanymi w sygnalizacji nieprawidłowościami powołania dwóch członków składu orzekającego na stanowiska sędziów Sądu Apelacyjnego w […].Mając na względzie powyższe okoliczności, odnoszenie się do subsydiarnego wniosku o „uchylenie” postanowienia zapadłego w wyniku rozpoznania kasacji w sprawie II KK 385/20, jest bezprzedmiotowe.Ponieważ wniosek złożony w tej sprawie przez obrońcę T.

M. S. oraz M. L. S. należało potraktować jako sygnalizację zaistnienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej i potrzeby wznowienia postępowania z urzędu, złożoną w trybie art. 9 § 2 k.p.k., a nie jako wniosek o wznowienie postępowania karnego podlegający opłacie, Sąd Najwyższy zdecydował o zwrocie oskarżonym uiszczonej opłaty w kwocie 150 złotych, jak również o obiążeniu Skarbu Państwa kosztami sądowymi niniejszego postępowania. Przeprowadzając postępowanie ponownie, Sąd Apelacyjny będzie miał na uwadze, aby rozpoznać niniejszą sprawę będąc należycie obsadzonym, w sposób uwzględniający wszelkie ustawowe wymogi ustalania składu orzekającego.Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w sentencji wyroku.