Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KO 48/21 Generato dall'IA

Supreme Court rejects judge's recusal request based solely on prior appellate participation in a retrial case.

Numero d'incarto II KO 48/21
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed a judge's request to be recused from a cassation hearing due to his prior participation in an appellate decision regarding the same case. The judge argued that his involvement in an appeal that quashed a first-instance verdict created an objective doubt about his impartiality. The court ruled that mere participation in an appellate review of a retrial does not automatically constitute a ground for recusal under Polish law.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 40 § 1 k.p.k.; A judge's prior participation in an appellate decision quashing a first-instance verdict in a retrial does not objectively create a doubt regarding impartiality sufficient for recusal.

Parole chiave

Generato dall'IA
recusal of judge impartiality doubt appellate participation retrial proceedings objective doubt conflict of interest cassation hearing facoltà di astenersi dal testimoniare

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 41 § 1 k.p.k.
wniosku SSN Marka Motuka w przedmiocie wyłączenia go od udziału w rozpoznaniu kasacji na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 40 § 1 k.p.k.
Można przyjąć, że gdyby sam fakt wystąpienia takiej konfiguracji procesowej był źródłem uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego, to prawodawca zdecydowałby o jej umieszczeniu w katalogu okoliczności wymienionych w art. 40 § 1 k.p.k.
Art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
Przyczyną wydania takiego orzeczenia było stwierdzenie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w związku z naruszeniem art.
Art. 436 k.p.k.
Rozpoznając apelacje obrońców Sąd Apelacyjny w (…) ograniczył bowiem na podstawie art. 436 k.p.k. rozpoznanie środka odwoławczego do zarzutu bezwzględnej postawy odwoławczej z art.
Art. 442 § 3 k.p.k.
art. 148 § 1 k.k
skazanego z art. 148 § 1 k.k.
art. 189 § 1 k.k
skazanego z art. 189 § 1 k.k.
art. 41 § 1 k.p.k
wniosku SSN Marka Motuka w przedmiocie wyłączenia go od udziału w rozpoznaniu kasacji na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k
Przyczyną wydania takiego orzeczenia było stwierdzenie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k.
art. 6 k.p.k
w związku z naruszeniem art. 6 k.p.k., art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II KO 48/21 POSTANOWIENIE Dnia 14 czerwca 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie M. B. skazanego z art. 148 § 1 k.k. i in. oraz K.R. skazanego z art. 189 § 1 k.k. i in., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 14 czerwca 2021 r. wniosku SSN Marka Motuka w przedmiocie wyłączenia go od udziału w rozpoznaniu kasacji na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 i 4 k.p.k. p o s t a n o w i ł: nie uwzględnić wniosku.

UZASADNIENIE

W dniach 24 lutego i 3 marca 2021 r. odbyła się rozprawa kasacyjna w sprawie M. B. skazanego z art. 148 § 1 k.k. i innych oraz K. R. skazanego z art. 189 § 1 k.k. i innych, sygn. akt II KK 299/19, przed Sądem Najwyższym, w którego składzie zasiadał SSN Marek Motuk. Kolejny termin rozprawy kasacyjnej wyznaczony został na 7 lipca 2021 r. W dniu 1 czerwca 2021 r. do Sądu Najwyższego wpłynęło oświadczenie SSN Marka Motuka, w którym stwierdził on, że po szczegółowym zapoznaniu się z aktami sprawy II KK 299/19 ujawnił, że jako sędzia Sądu Apelacyjnego w (…) uczestniczył w wydaniu przez ten Sąd wyroku w tej samej sprawie przeciwko tym samym oskarżonym.

Wyrokiem z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II AKa (…), Sąd Apelacyjny w (…) uchylił wyrok Sądu Okręgowego w W. i przekazał sprawę temu sądowi do ponownego rozpoznania. Przyczyną wydania takiego orzeczenia było stwierdzenie bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. w związku z naruszeniem art. 6 k.p.k., art. 80 i 85 § 1 k.p.k. przez Sąd I instancji. Sędzia stwierdził, że wprawdzie sąd odwoławczy, w którego składzie uczestniczył nie wypowiadał się co do wiarygodności poszczególnych dowodów, jednakże dokonał analizy wyjaśnień oskarżonych dochodząc do wniosku, że w sprawie zachodził konflikt interesów między oskarżonymi, który wykluczał możliwość ich reprezentowania przez jednego obrońcę.

Zdaniem Sędziego ujawniona okoliczność może wywołać uzasadnioną wątpliwość stron – a w szczególności skazanych – co do jego bezstronności w sprawie, a w konsekwencji powinna ona skutkować wyłączeniem go od udziału w rozpoznaniu kasacji wniesionych w tej sprawie. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zgodnie ze stanowiskiem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 17 października 2013 r., sygn. akt IV KK 182/13 (Lex nr 1388233), „Do zastosowania art. 41 § 1 k.p.k. nie jest konieczne stwierdzenie rzeczywistej stronniczości sędziego, sędzia może być nawet subiektywnie i obiektywnie bezstronny.

Dla skuteczności wniosku o wyłączenie sędziego w tym trybie powinno natomiast istnieć zewnętrznie uzasadnione przekonanie, że bezstronność sędziego jest wątpliwa.” Dodać należy, że wątpliwość co do bezstronności sędziego musi istnieć obiektywnie i poddawać się zewnętrznej weryfikacji oraz ocenie, a nie być tylko subiektywnym przekonaniem określonej osoby (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt III KK 214/11, OSNKW 2012, z. 4, poz. 40). Z tej perspektywy poddać należy kontroli okoliczność wymienioną we wniosku SSN Marka Motuka.

Z treści złożonego przez Sędziego oświadczenia wynika, że upatruje on sam fakt swojego udziału w składzie sądu odwoławczego, który rozpoznawał apelacje wniesione przez obrońców oskarżonych, jako okoliczność w wystarczającym stopniu uzasadniającą wyłączenie sędziego na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. od udziału w sprawie. Tym samym, ta okoliczność sama w sobie przemawiać ma za stwierdzeniem uzasadnionej wątpliwości co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Z takim stanowiskiem nie sposób się zgodzić. Można przyjąć, że gdyby sam fakt wystąpienia takiej konfiguracji procesowej był źródłem uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego, to prawodawca zdecydowałby o jej umieszczeniu w katalogu okoliczności wymienionych w art. 40 § 1 k.p.k. dotyczących wyłączenia sędziego od udziału w sprawie z mocy prawa.

Sytuacja zbliżona do występującej w badanej sprawie, a występująca stosunkowo często w praktyce, gdy w składzie sądu odwoławczego rozpoznającego apelację od wyroku sądu I instancji zapadłego w wyniku ponownego rozpoznania sprawy, zasiada sędzia, który podejmował decyzję procesową o uchyleniu wcześniej wydanego wyroku, nie została jednak wymieniona w art. 40 § 1 k.p.k. Jak stwierdził Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 19 listopada 2009 r., III KK 153/09 (OSNKW 2010, z. 4, poz. 35): „Sam fakt, że sędzia uczestniczący w rozpoznaniu apelacji, w której zakwestionowano pogląd prawny sądu pierwszej instancji, brał wcześniej udział w tej samej sprawie w wydaniu orzeczenia kasatoryjnego, w którym to zapatrywanie prawne stanowczo wyrażano (art. 442 § 3 k.p.k.), nie stanowi okoliczności wywołującej uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tego sędziego (art. 41 § 1 k.p.k.).”Z drugiej strony, nie można z góry wykluczyć, że w związku z wcześniejszym udziałem sędziego w rozpoznaniu sprawy przed sądem odwoławczym takie okoliczności wystąpią.

Dlatego konieczne jest każdorazowe zbadanie, czy w konkretnej sprawie ujawniły się tego rodzaju zaszłości, które mogłyby wywołać (nie jakiekolwiek, ale tylko) uzasadnione wątpliwości co do bezstronności sędziego ze względu na jego wcześniejszy udział w składzie sądu odwoławczego uchylającego wyrok sądu I instancji wydany w tej samej sprawie. W złożonym wniosku nie wskazano na takie okoliczności, a z jego uzasadnienia wynika, że podstawą tych wątpliwości ma być sam fakt wystąpienia opisanej konfiguracji procesowej. Analiza wyroku wydanego przez Sąd Apelacyjny w (…) w dniu 26 stycznia 2016 r., sygn. akt II AKa (…), w którego składzie zasiadał SSN Marek Motuk, również nie pozwala na stwierdzenie, że zaistniały okoliczności wywołujące uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności Sędziego w tej sprawie.

Rozpoznając apelacje obrońców Sąd Apelacyjny w (…) ograniczył bowiem na podstawie art. 436 k.p.k. rozpoznanie środka odwoławczego do zarzutu bezwzględnej postawy odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k. (s. 10 ostatni akapit uzasadnienia tego wyroku). Potwierdził bowiem wystąpienie między oskarżonymi konfliktu interesów, przedstawił świadczące o tym okoliczności oraz odpowiednie fragmenty uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego w (…) Nie zajął stanowiska co do oceny wyjaśnień oskarżonych jako zgodnych albo niezgodnych z prawdą.

Nie wypowiadał się również w przedmiocie innych zgromadzonych w sprawie dowodów. Taki zakres rozpoznania badanej sprawy przez Sąd Apelacyjny w (…), w którego składzie zasiadał SSN Marek Motuk, nie może wywoływać uzasadnionej wątpliwości co do jego bezstronności. Tym bardziej, gdy się zważy na to, że wątpliwość co do bezstronności sędziego (art. 41 § 1 k.p.k.) musi istnieć obiektywnie i poddawać się zewnętrznej weryfikacji oraz ocenie, a nie być tylko subiektywnym przekonaniem określonej osoby (por. nadto postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2012 r., sygn. akt III KK 214/11, OSNKW 2014, z.4, poz.40).

Mając powyższe na uwadze postanowiono jak wyżej.