Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KO 244/25 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses retrial request citing improper court composition as no legal ground under Polish Criminal Procedure Code.

Numero d'incarto II KO 244/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the defense's request for an ex officio retrial of both the Supreme Court and Appeal Court proceedings. The defense argued that judges appointed by the National Council of the Judiciary violated the right to a fair trial under Article 439 § 1(2) of the Criminal Procedure Code. The court rejected this, noting that the issue of improper court composition had already been definitively ruled against the defense in a separate retrial proceeding initiated by another defendant.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 9 § 2 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Art. 542 § 3 k.p.k. A signal by a party regarding the need for an ex officio retrial based on absolute grounds for appeal does not bind the court, and if such grounds were previously adjudicated and rejected, they cannot serve as a basis for a new retrial request.

Parole chiave

Generato dall'IA
ex officio retrial improper court composition absolute grounds for appeal National Council of the Judiciary fair trial rights criminal procedure code supreme court ruling

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 9 § 2 k.p.k.
nadesłał do Sądu Najwyższego pismo procesowe, w którym powołując się na art. 9 § 2 k.p.k., zasygnalizował potrzebę wznowienia z urzędu postępowań: kasacyjnego zakończonego wskazanym wyżej postanowieniem Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2024 r., sygn.
Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
To zaś ma uzasadniać twierdzenie, że przed Sądem Najwyższym i Sądem Apelacyjnym w w Lublinie doszło do obrazy art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co zarazem stanowi podstawę wznowienia obu tych postępowań z urzędu.W pierwszej kolejności należy jednak przypomnieć, że zgodnie z art.
Art. 542 § 3 k.p.k.
W świetle tego bowiem przepisu wznowienie dotyczyć może jedynie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, co oznacza, że to o tym postępowaniu traktują wszystkie podstawy wznowieniowe, w tym także określone w art. 542 § 3 k.p.k., dotyczące wznowienia postępowania z urzędu.
Art. 540 § 1 k.p.k.
519 k.p.k.), które podlega dyspozycji art. 540 § 1 k.p.k.
Art. 545 § 1 k.p.k.
w razie zaistnienia, a tym samym jego skutki, rozciągałyby się także na sytuację pozostałych skazanych (art. 545 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 435 k.p.k.
art. 9 § 2 k.p.k
nadesłał do Sądu Najwyższego pismo procesowe, w którym powołując się na art. 9 § 2 k.p.k., zasygnalizował potrzebę wznowienia z urzędu postępowań: kasacyjnego zakończonego wskazanym wyżej postanowieniem Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2024 r., sygn.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
To zaś ma uzasadniać twierdzenie, że przed Sądem Najwyższym i Sądem Apelacyjnym w w Lublinie doszło do obrazy art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co zarazem stanowi podstawę wznowienia obu tych postępowań z urzędu.W pierwszej kolejności należy jednak przypomnieć, że zgodnie z art.
art. 542 § 1 k.p.k
439 § 1 pkt 2 k.p.k., co zarazem stanowi podstawę wznowienia obu tych postępowań z urzędu.W pierwszej kolejności należy jednak przypomnieć, że zgodnie z art. 542 § 1 k.p.k.
art. 439 § 1 k.p.k
wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek lub z urzędu, przy czym wznowienie postępowania z urzędu może nastąpić tylko w sytuacji zaistnienia jednej z bezwzględnych przyczyn odwoławczych, o jakich mowa w art. 439 § 1 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KO 244/25 ZARZĄDZENIE Dnia 5 marca 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Siwek w sprawie M.B. skazanego wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie z 12 października 2021 r., sygn. akt IV K 411/15, zmienionym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 123/22, co do którego Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt II KK 461/23 oddalił kasację obrońcy jako oczywiście bezzasadną, z urzędu, w przedmiocie zgłoszonej przez obrońcę skazanego sygnalizacji istnienia podstawy do wznowienia postępowania z a r z ą d z i ł I. stwierdzić brak podstaw wznowienia postępowania w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt II KK 461/23; II. sygnalizację wznowienia postępowania w sprawie Sądu Apelacyjnego w Lublinie o sygn. akt II AKa 123/22 pozostawić bez dalszego biegu.

UZASADNIENIE

Obrońca skazanego M.B. – adw. A.B., 27 listopada 2025 r. nadesłał do Sądu Najwyższego pismo procesowe, w którym powołując się na art. 9 § 2 k.p.k., zasygnalizował potrzebę wznowienia z urzędu postępowań: kasacyjnego zakończonego wskazanym wyżej postanowieniem Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt II KK 461/23 oraz odwoławczego zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 24 kwietnia 2023 r., sygn. akt II AKa 123/22.Każde z tych postępowań, zdaniem obrońcy, dotknięte zostało bezwzględną przyczyną odwoławczą niewłaściwej obsady sądu, gdyż poszczególni sędziowie tworzący poszczególne składy Sądu Najwyższego i Sądu Apelacyjnego w Lublinie, zostali powołani na stanowisko sędziów na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.

U. z 2018 r., poz. 3). To zaś ma uzasadniać twierdzenie, że przed Sądem Najwyższym i Sądem Apelacyjnym w w Lublinie doszło do obrazy art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., co zarazem stanowi podstawę wznowienia obu tych postępowań z urzędu.W pierwszej kolejności należy jednak przypomnieć, że zgodnie z art. 542 § 1 k.p.k. wznowienie postępowania może nastąpić na wniosek lub z urzędu, przy czym wznowienie postępowania z urzędu może nastąpić tylko w sytuacji zaistnienia jednej z bezwzględnych przyczyn odwoławczych, o jakich mowa w art. 439 § 1 k.p.k. (art. 542 § 3 k.p.k.).

Ustawodawca nie przewidział uprawnienia strony do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, z powołaniem się na bezwzględne przyczyny odwoławcze, stąd wniosek złożony w tym trybie może być traktowany wyłącznie jako sygnalizacja potrzeby wznowienia postępowania z urzędu. Sygnalizacja strony nie jest, co oczywiste, wiążąca dla sądu, a jedynie skutkuje podjęciem czynności z urzędu, które mogą doprowadzić do wszczęcia postępowania wznowieniowego, o ile zostanie stwierdzona bezwzględna przyczyna odwoławcza. Odnosząc się do oceny zasygnalizowanej przez obrońcę potrzeby wznowienia postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt II KK 461/23, z uwagi na wskazaną w piśmie procesowym obrońcy bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.), stwierdzić należy, brak podstaw do wznowienia tego postępowania z urzędu.Podstawą takiego stanowiska jest przede wszystkim okoliczność, że ocena wskazanej wyżej podstawy wznowieniowej miałaby się odbywać w odniesieniu do postanowienia Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji jako oczywiście bezzasadnej, które to orzeczenie, przy aprobowanej wykładni wyrażonej w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 marca 2023 r., I KZP 17/22 i przywołanym tam utrwalonym orzecznictwie Sądu Najwyższego, nie zalicza się do kategorii prawomocnych orzeczeń kończących postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k.

W świetle tego bowiem przepisu wznowienie dotyczyć może jedynie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, co oznacza, że to o tym postępowaniu traktują wszystkie podstawy wznowieniowe, w tym także określone w art. 542 § 3 k.p.k., dotyczące wznowienia postępowania z urzędu. Postępowanie kasacyjne jest natomiast postępowaniem nadzwyczajnym, a kasację wnosi się właśnie od prawomocnego orzeczenia sądu odwoławczego kończącego postępowanie sądowe (art. 519 k.p.k.), które podlega dyspozycji art. 540 § 1 k.p.k.

Kasacja wniesiona przez obrońcę w tej sprawie została oceniona jako oczywiście bezzasadna, co oznacza, że wydane przez Sąd Najwyższy postanowienie nie miało statusu prawomocnie kończącego postępowanie w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k., tym samym przepisy o wznowieniu postępowania nie mają w tej sytuacji zastosowania. Sąd Najwyższy w swoim orzecznictwie przyjmował jednolicie, że jedynie rozstrzygnięcie uchylające zaskarżone kasacją orzeczenie pozbawia je wymienionych, istotnych z punktu widzenia powyższego unormowania cech i dopiero wówczas, gdy Sąd Najwyższy wyda orzeczenie następcze rozstrzygając merytorycznie o przedmiocie procesu (umorzenie postępowania, uniewinnienie w sytuacji stwierdzenia oczywistej niesłuszności skazania – art. 537 § 2 k.p.k.), może stać się orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe, które podlega wznowieniu.

W sytuacji jednak, gdy Sąd Najwyższy nie wypowiada się merytorycznie w przedmiocie procesu, nie wkraczając tym samym w żadnym zakresie w sferę, w której zaskarżony wyrok korzysta już z powagi rzeczy osądzonej (res iudicatae), orzeczenie sądu odwoławczego nie traci waloru prawomocnie kończącego postępowanie, gdyż nie zostało ono skutecznie podważone (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego: z 27 czerwca, III KO 115/00, z 22 września 2003 r., IV KO 33/03, z 25 października 2006 r., V KO 64/06, z 21 marca 2007 r., IV KO 19/07, z 25 listopada 2010 r., V KO 87/10, z 1 sierpnia 2019, II KO 66/19, z 26 lutego 2020 r., V KO 108/19).

W konsekwencji, aprobując stanowisko wyrażone w przywołanym na wstępie postanowieniu Sądu Najwyższego i podzielając zaprezentowaną tam argumentację, a także wieloletnie i utrwalone orzecznictwo Sądu Najwyższego zgodne z tym postanowieniem, odrzucić należy pogląd – którego uzewnętrznienie stanowią między innymi powoływane przez obrońcę w sygnalizacji judykaty wydane w innych sprawach – wskazujące na to, że argumenty natury ustrojowej i konwencyjnej wymagają eliminacji wypracowanej w doktrynie i orzecznictwie interpretacji o celowości stosowania wąskiej wykładni art. 542 § 3 k.p.k.

Poza tym, że stanowisko takie wskazuje na wysoce instrumentalne traktowanie prawa należy stwierdzić, że kwestie poruszone w tych orzeczeniach mogą być ewentualnie przedmiotem przyszłych działań władzy ustawodawczej, których jak dotąd nie podjęto – akt prawny stanowiący podstawę do rozstrzygania według sygnalizacji zgłoszonej przez obrońcę nie został ustanowiony.Skoro zatem analizowane postanowienie Sądu Najwyższego nie należy do kategorii art. 542 § 3 k.p.k. interpretowanego w powiązaniu z art. 540 § 1 k.p.k., to brak jest możliwości zastosowania w tego rodzaju sprawie przepisów o wznowieniu postępowania.

Kolejny postulat obrońcy o wznowienie z urzędu postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Lublinie w sprawie II AKa 123/22 z uwagi na uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., nie mógł otrzymać dalszego biegu (art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 9 § 2 k.p.k.). Jak wynika z akt sprawy o sygn. akt II KO 109/25 kwestia wystąpienia przed Sądem Apelacyjnym w Lublinie nienależytej obsady sądu była przedmiotem badań w postępowaniu o wznowienie postępowania z urzędu zainicjowanym sygnalizacją S.S. Sąd Najwyższy zarządzeniem z 1 lipca 2025 r., w sprawie o sygn. akt II KO 109/25, na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. stwierdził brak możliwości wznowienia wskazanego wyżej postępowania z urzędu (k. 30).

Wynika z tego, że zagadnienie istnienia podstawy do wznowienia postępowania z urzędu, o którym mowa w piśmie obrońcy skazanego M.B., było już wcześniej przedmiotem rozważań Sądu Najwyższego, który zagadnienie to jednocześnie rozstrzygnął. Co prawda inicjatywa wznowienia z urzędu została złożona przez innego skazanego i wydane przez Sąd Najwyższy zarządzenie dotyczy sprawy S.S., niemniej stwierdzić należy, że uchybienie z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w razie zaistnienia, a tym samym jego skutki, rozciągałyby się także na sytuację pozostałych skazanych (art. 545 § 1 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k.).

Sąd Najwyższy nie stwierdził jednak wystąpienia uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., tym samym kolejny postulat pochodzący od obrońcy skazanego M.B., wskazujący na uchybienie w postaci nienależytej obsady sądu – Sądu Apelacyjnego w Lublinie, z uwagi na udział w nim sędziów X. Y. i X.1 Y.1, powołanych na ten urząd przy udziale aktualnej KRS, której status kwestionuje obrońca. Powoduje to że nie ma racjonalnych podstaw do kolejnej weryfikacji tej samej kwestii, a więc tego, czy istnieje podstawa do wznowienia postępowania karnego z urzędu w sytuacji, kiedy już raz Sąd Najwyższy się w tym aspekcie jednoznacznie wypowiedział.Z powodów przedstawionych wyżej należało rozstrzygnąć, jak w sentencji zarządzenia. [WB][r.g.] ‎