Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KO 180/25 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses retrial request after final cassation rejection under Polish Criminal Procedure Code.

Numero d'incarto II KO 180/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court ordered the dismissal of a request for ex officio retrial following the rejection of a cassation appeal. The defendant argued that the judge's appointment violated his right to a fair trial, but the Court held that retrial is impossible after a cassation decision is rejected. The court relied on established legal doctrine and prior rulings confirming that such procedural stages cannot be reopened.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 542 § 3 k.p.k.; Art. 540 § 1 k.p.k.; Art. 544 § 1, 2 k.p.k.: A retrial cannot be initiated after a cassation appeal is rejected by a final decision of the Supreme Court.

Parole chiave

Generato dall'IA
ex officio retrial cassation rejection fair trial rights Supreme Court ruling Criminal Procedure Code

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 542 § 3 k.p.k.
akt II KK 111/25 o oddaleniu kasacji obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadnej na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. zarządził stwierdzić niedopuszczalność wznowienia z urzędu wyżej opisanego postępowania.
Art. 540 § 1 k.p.k.
z art. 540 § 1 k.p.k. w zw.
Art. 544 § 1, 2 k.p.k.
z art. 544 § 1 i 2 k.p.k.
Art. 439 § 1 k.p.k.
wobec ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. postępowania kasacyjnego zakończonego wydaniem wskazanego postanowienia.
art. 542 § 3 k.p.k
akt II KK 111/25 o oddaleniu kasacji obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadnej na podstawie art. 542 § 3 k.p.k.
art. 540 § 1 k.p.k
Odsyłając wnioskodawcę do licznych, szczegółowo uzasadnianych judykatów (…) w tym miejscu należy jedynie podkreślić, że wznowienie, określone przepisem art. 540 § 1 k.p.k.
art. 523 k.p.k
art. 540 k.p.k
akt V KO 47/10, gdzie wskazano m.in, że: - „w świetle art. 540 k.p.k.
art. 539 k.p.k
art. 537 § 2 k.p.k
orzekające (po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia) o umorzeniu postępowania, czy uniewinnieniu (art. 537 § 2 k.p.k.).

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
I KZP 37/00
akt I KZP 37/00, Sąd Najwyższy (orzekający w składzie całej Izby Karnej), udzielając odpowiedzi na pytanie prawne (na gruncie stanu prawnego ukształtowanego nowelą z dnia 20 lipca 2000 r.
I KZP 17/22
Supreme Court rejects appeal dismissal as final judgment due to potential judicial bias concerns.
II KK 111/25
Supreme Court dismisses appeal as obviously groundless and awards costs to defense counsel.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KO 180/25 ZARZĄDZENIE Dnia 2 kwietnia 2026 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Kala w związku z pismem skazanego M.K. z dnia 13 września 2025 r., sygnalizującym potrzebę wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2025 r., sygn. akt II KK 111/25 o oddaleniu kasacji obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadnej na podstawie art. 542 § 3 k.p.k. zarządził stwierdzić niedopuszczalność wznowienia z urzędu wyżej opisanego postępowania.

UZASADNIENIE

Obrońca skazanego M.K. wywiódł kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 14 października 2024 r., sygn. akt X Ka 782/24, utrzymującego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w Piasecznie z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt II K 481/20. Na mocy ww. wyroku poza karami jednostkowymi wymierzonymi za przypisane M.K. tym wyrokiem przestępstwa, orzeczono wobec niego karę łączną 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Postanowieniem z dnia 12 maja 2025 r., sygn. akt II KK 111/25, Sąd Najwyższy oddalił ww. kasację jako oczywiście bezzasadną.Pismem z dnia 19 września 2025 r. zatytułowanym „skarga” skazany zwrócił się do Sądu Najwyższego „ze skargą dotyczącą pana sędziego Sądu Najwyższego P.K.”, który wydał w jego sprawie postanowienie z dnia 12 maja 2025 r. w sprawie II KK 111/25.

Podniesione przez skarżącego zarzuty dotyczyły faktu powołania sędziego P.K. na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw. Skarżący podniósł, że w związku z ww. okolicznością doszło na naruszenia art. 6 EKPCz i nie miał zagwarantowanego prawa do rzetelnego procesu. W konkluzji skarżący wniósł o „stwierdzenie naruszeń i zasądzenie od Skarbu Państwa kwoty 40 000 zł odszkodowania”.

Pismo to zostało potraktowane jako sygnalizujące potrzebę wznowienia postępowania z urzędu z uwagi na bezwzględną przyczynę odwoławczą. Powyższa inicjatywa nie mogła przynieść oczekiwanego przez skazanego rezultatu. Należy bowiem podzielić trafny pogląd, od lat prezentowany w doktrynie i judykaturze, że w świetle stanowczego brzmienia art. 542 § 3 k.p.k. w zw. z art. 540 § 1 k.p.k. w zw. z art. 544 § 1 i 2 k.p.k. nie jest możliwe wznowienie, zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu, postępowania zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji.

Już w uchwale z dnia 9 października 2000 r., sygn. akt I KZP 37/00, Sąd Najwyższy (orzekający w składzie całej Izby Karnej), udzielając odpowiedzi na pytanie prawne (na gruncie stanu prawnego ukształtowanego nowelą z dnia 20 lipca 2000 r. - Dz. U. nr 62, poz. 717) dotyczące tego, czy oddalenie kasacji, wniesionej od prawomocnego wyroku, powinno następować w formie postanowienia, czy też w formie wyroku, skonstatował m.in., że »zakres rozstrzygania w postępowaniu kasacyjnym został przez ustawodawcę ograniczony wyłącznie do kwestii zbadania podstaw określonych w art. 523 k.p.k.

Z istoty postępowania kasacyjnego wynika, że nie jest ono postępowaniem zmierzającym do rozstrzygnięcia "o zasadności oskarżenia wniesionego w sprawie karnej" w rozumieniu art. 6 ust. 1 KE, lecz postępowaniem zmierzającym do zbadania zasadności skargi kasacyjnej, wniesionej już po prawomocnym ukończeniu postępowania«. Pogląd ten nie budził wątpliwości w orzecznictwie również w późniejszych latach. W powyższym kontekście warto zwrócić uwagę m.in. na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2001 r., sygn. akt III KO 53/99, gdzie stwierdzono »iż oddalając kasację Sąd Najwyższy orzeka jedynie o niezasadności skargi kasacyjnej, i w żadnym wypadku nie wkracza w sferę, w której zaskarżony kasacją wyrok korzysta z powagi rzeczy osądzonej (…).

W takiej sytuacji to właśnie ten wyrok jest "orzeczeniem kończącym postępowanie karne" (…). Orzeczeniem kończącym postępowanie karne, o jakim mowa w art. 544 § 1 i 2 k.p.k. nie jest natomiast „orzeczenie Sądu Najwyższego, wydane w wyniku rozpoznania kasacji, którym kasację tę oddalono«. Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt V KO 47/10, gdzie wskazano m.in, że: - „w świetle art. 540 k.p.k. wznowienie dotyczy "postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem".

Wszelkie zatem podstawy wznowieniowe, w tym i określone w art. 542 § 3 k.p.k. (wznowienie z urzędu), dotyczą tylko takiego postępowania”;- „nie jest zatem możliwe wznowienie, zarówno na wniosek strony, jak i z urzędu, samego postępowania o wznowienie, zakończonego uprzednio prawomocnym orzeczeniem sądu o oddaleniu wniosku strony lub o braku podstaw do wznowienia ex officio. Inne rozumienie tej konstrukcji prowadzić by musiało w konsekwencji do przyjęcia, że możliwe jest również wznowienie postępowania kasacyjnego, zakończonego oddaleniem kasacji, gdyż kończy je przecież prawomocne orzeczenie sądu, i to w sytuacji, gdy niedopuszczalna jest już sama kasacja od orzeczenia zapadłego w wyniku uprzedniego rozpoznania kasacji (art. 539 k.p.k.)”.W postanowieniu z dnia 13 kwietnia 2016 r., sygn. akt III KO 130/15, Sąd Najwyższy, odwołując się do szeregu wcześniej wydanych judykatów, stanowczo stwierdził natomiast, iż:

„jest oczywiste, że postępowanie kasacyjne zakończone postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację w ogóle nie podlega procedurze wznowieniowej. Jednolite i ugruntowane od lat stanowisko Sądu Najwyższego w tym zakresie jest jednoznaczne. Odsyłając wnioskodawcę do licznych, szczegółowo uzasadnianych judykatów (…) w tym miejscu należy jedynie podkreślić, że wznowienie, określone przepisem art. 540 § 1 k.p.k. oraz w art. 542 § 3 k.p.k., następuje w odniesieniu do postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem.

Do tej kategorii orzeczeń należą tylko orzeczenia Sądu Najwyższego rozstrzygające merytorycznie o przedmiocie procesu, a więc np. orzekające (po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia) o umorzeniu postępowania, czy uniewinnieniu (art. 537 § 2 k.p.k.). Nie należy do niej natomiast postanowienie Sądu Najwyższego oddalające kasację, jako że postanowienie to - rozstrzygające jedynie o niezasadności skargi (i niestwierdzeniu uchybień podlegających badaniu z urzędu na podstawie art. 536 k.p.k.) - nie narusza prawomocności orzeczenia, które tą kasacją zostało zaskarżone i które zakończyło postępowanie.

W takim razie, w świetle art. 544 § 2 k.p.k. oraz przepisów wymienionych powyżej, nie ulega wątpliwości, że postępowanie o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Najwyższego oddalającym kasację jest niedopuszczalne”.Analogiczny pogląd wyrażano również w literaturze (zob. m.in. T. Grzegorczyk [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. III, Kraków 2003, komentarz do art. 544, teza 2, D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Z. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 2013, komentarz do art. 544, teza 2, komentarz do art. 540, teza 4, J.

Matras [w:] Kodeks postępowania karnego. Komentarz, wyd. II, red. K. Dudka, Warszawa 2020, komentarz do art. 540, teza 4, D. Świecki [w:] B. Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2020, art. 540, teza 4). I wreszcie – co w kontekście tej sprawy najistotniejsze - za trafnością przywołanego wyżej stanowiska opowiedział się również Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z dnia 23 marca 2023 r., sygn. akt I KZP 17/22. W dokumencie tym, rozważając kwestię zasadności odstąpienia od zaprezentowanego wyżej paradygmatu interpretacyjnego (i w konsekwencji dopuszczenia możliwości wznowienia z urzędu postępowania kasacyjnego zakończonego postanowieniem o oddaleniu kasacji), w związku z eksponowanymi przez sąd pytający względami dotyczącymi kryzysu konstytucyjnego związanego z ukształtowaniem Krajowej Rady Sądownictwa w oparciu o przepisy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., wskazano m.in., że:

„nie budzi oczywiście wątpliwości okoliczność, że sygnalizowane kwestie dotyczące kryzysu konstytucyjnego są niezwykle ważkie. Zdaniem Sądu Najwyższego w składzie poszerzonym wymagają one jednak stosownej interwencji ustawodawcy, a nie dostosowywania wykładni przepisów do tej szczególnej sytuacji poprzez odejście od utrwalonych od wielu lat, tak w orzecznictwie, jak i w literaturze poglądów prezentowanych na omawianym gruncie. Stabilna wykładnia prawa stanowi przecież istotną wartość (…). Powyższe rozważania w ocenie Sądu Najwyższego w składzie poszerzonym implikują stwierdzenie, że skoro postanowienie Sądu Najwyższego o oddaleniu kasacji nie jest prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie sądowe w rozumieniu art. 540 § 1 k.p.k. to nie wchodzi w grę możliwość wznowienia z urzędu w trybie art. 542 § 3 k.p.k. wobec ujawnienia się jednego z uchybień wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. postępowania kasacyjnego zakończonego wydaniem wskazanego postanowienia.

Ujawnienie uchybienia z kręgu art. 439 § 1 k.p.k. w postępowaniu kasacyjnym w związku z oddaleniem kasacji nie rzutuje w żadnym razie na konieczność wznowienia postępowania sądowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem, a więc prawomocnie rozstrzygającego o odpowiedzialności karnej oskarżonego”.Kierując się przytoczoną argumentacją, mimo świadomości, iż w analizowanej kwestii – w ostatnim czasie – są prezentowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego także stanowiska odmienne od wyżej zaprezentowanego, zarządzono jak wyżej.

Odnosząc się do zawartego w skardze wniosku o zasądzenie odszkodowania, należy dodatkowo wskazać, że w zakresie kognicji Sądu Najwyższego nie mieści się zasądzanie odszkodowań w tego typu sprawach. [WB][a.ł] ‎