Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KO 128/24 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal for retrial due to lack of mandatory defense rights violation in appeal proceedings.

Numero d'incarto II KO 128/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court issued a ruling dismissing the defendant's request for a retrial initiated by the court on its own motion. The defendant argued that the appellate court violated his constitutional right to a court by denying him participation in the joint sentencing hearing. The court determined that the defendant's personal presence was not mandatory in the appeal proceedings, as the defense lawyer's presence sufficed and no absolute cause for retrial existed.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.; Art. 96 § 1 k.p.k.: The absence of a prisoner in appeal proceedings does not constitute a ground for retrial unless personal presence is legally mandatory, which is not the case for standard appeal hearings.

Parole chiave

Generato dall'IA
retrial on court's motion mandatory defense rights joint sentencing hearing appeal proceedings participation absence of prisoner absolute cause for retrial legal representation sufficiency

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.
Tak motywowane pismo – na gruncie instytucji wznowienia – należało potraktować jako sygnalizację zaistnienia uchybienia przewidzianego w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., tj.
Art. 9 § 2 k.p.k.
Z tych względów strona – nie dysponując w tym zakresie własnym wnioskiem o wznowienie postępowania – może, w oparciu o treść art. 9 § 2 k.p.k., zasygnalizować organowi procesowemu potrzebę podjęcia czynności z urzędu.
Art. 464 § 1 k.p.k.
rozpoznającego zażalenie na postanowienie kończące postępowanie – określa art. 464 § 1 k.p.k., jednak przepis ten nie reguluje kwestii udziału osoby pozbawionej wolności w takim posiedzeniu.
Art. 96 § 1 k.p.k.
Stąd też w tej sytuacji zastosowanie ma przepis ogólny – art. 96 § 1 k.p.k., w którym zawarto odesłanie do odpowiedniego stosowania art.
Art. 451 k.p.k.
96 § 1 k.p.k., w którym zawarto odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 451 k.p.k. W konsekwencji tego odesłania, w przypadku posiedzeń zażaleniowych wymienionych w art.
Art. 77 Konstytucji RP
skazany podniósł, że Sąd Apelacyjny w Warszawie odmówił mu „udziału w rozprawie” w przedmiocie wydania wyroku łącznego, a tym samym naruszył art. 77 Konstytucji RP poprzez pozbawienia go prawa do sądu.
art. 439 § 1 k.p.k
Wznowienie postępowania z powodu uchybień, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., możliwe jest wyłącznie z urzędu (por.
art. 9 § 2 k.p.k
Z tych względów strona – nie dysponując w tym zakresie własnym wnioskiem o wznowienie postępowania – może, w oparciu o treść art. 9 § 2 k.p.k., zasygnalizować organowi procesowemu potrzebę podjęcia czynności z urzędu.
art. 77 Konstytucji RP
skazany podniósł, że Sąd Apelacyjny w Warszawie odmówił mu „udziału w rozprawie” w przedmiocie wydania wyroku łącznego, a tym samym naruszył art. 77 Konstytucji RP poprzez pozbawienia go prawa do sądu.
art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k
Tak motywowane pismo – na gruncie instytucji wznowienia – należało potraktować jako sygnalizację zaistnienia uchybienia przewidzianego w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., tj.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
uchwała SN z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05
wyrok SN z dnia 2 marca 2011 r., IV KK 368/10
wyrok SN z dnia 2 marca 2011 r., IV KK 368/10, Biul.
wyrok SN z dnia 5 stycznia 2011 r., IV KK 299/10
23; wyrok SN z dnia 5 stycznia 2011 r., IV KK 299/10, LEX nr 725075), jednak nawet wówczas nie można uznać, że obecność oskarżonego na rozprawie odwoławczej (posiedzeniu) jest ex lege obowiązkowa, co dopiero wypełniałoby dyspozycję art.
IV KK 368/10
wyrok SN z dnia 2 marca 2011 r., IV KK 368/10, Biul.
IV KK 299/10
23; wyrok SN z dnia 5 stycznia 2011 r., IV KK 299/10, LEX nr 725075), jednak nawet wówczas nie można uznać, że obecność oskarżonego na rozprawie odwoławczej (posiedzeniu) jest ex lege obowiązkowa, co dopiero wypełniałoby dyspozycję art.

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KO 128/24 ZARZĄDZENIE Dnia 24 października 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Motuk W odpowiedzi na pismo skazanego M.M. (dawniej: Z.B.) z dnia 4 marca 2024 r. (data wpływu do Sądu Najwyższego: 20 września 2024 r.), zawierające sygnalizację wznowienia z urzędu postępowania zakończonego postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt VIII AKz 65/23, utrzymującym w mocy postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 31 lipca 2023 r., sygn. akt VIII K 56/23 – stwierdzam brak podstaw do wznowienia postępowania z urzędu.

Wznowienie postępowania z powodu uchybień, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., możliwe jest wyłącznie z urzędu (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., I KZP 5/05, OSNKW 2005, z. 5, poz. 48). Z tych względów strona – nie dysponując w tym zakresie własnym wnioskiem o wznowienie postępowania – może, w oparciu o treść art. 9 § 2 k.p.k., zasygnalizować organowi procesowemu potrzebę podjęcia czynności z urzędu. W piśmie z dnia 4 marca 2024 r. skazany podniósł, że Sąd Apelacyjny w Warszawie odmówił mu „udziału w rozprawie” w przedmiocie wydania wyroku łącznego, a tym samym naruszył art. 77 Konstytucji RP poprzez pozbawienia go prawa do sądu.

Jednocześnie skazany – w kontekście tej okoliczności – wniósł o wyznaczenie obrońcy z urzędu w celu sporządzenia wniosku o wznowienie postępowania.Analiza wystąpienia M.M. wskazuje, że domaga się on wznowienia postępowania z powodu rozstrzygnięcia jego sprawy, tj. rozpoznania zażalenia na postanowienie o umorzeniu postępowania w przedmiocie wydania wyroku łącznego – bez uczestnictwa skazanego w posiedzeniu sądu odwoławczego. Tak motywowane pismo – na gruncie instytucji wznowienia – należało potraktować jako sygnalizację zaistnienia uchybienia przewidzianego w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., tj. rozpoznania sprawy podczas nieobecności oskarżonego (skazanego), którego obecność była obowiązkowa, a zatem okoliczności mającej stanowić podstawę do wznowienia z urzędu postępowania odwoławczego dotyczącego badania możliwości orzeczenia kary łącznej.

Oceniając stanowisko skazanego z wyżej przyjętego puntu widzenia, podkreślić trzeba, iż owo rozpoznanie sprawy pod nieobecność oskarżonego (skazanego), dotyczy wyłączenie sytuacji, w których jego osobiste stawiennictwo przed sądem jest obowiązkowe. Tymczasem w przedmiotowej sprawie Sąd Apelacyjny w Warszawie orzekał na forum posiedzenia odwoławczego, w którym udział skazanego – reprezentowanego przez obrońcę z urzędu – nie był obowiązkowy. Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że generalne zasady udziału stron, obrońców i pełnomocników w posiedzeniu sądu odwoławczego – m.in. rozpoznającego zażalenie na postanowienie kończące postępowanie – określa art. 464 § 1 k.p.k., jednak przepis ten nie reguluje kwestii udziału osoby pozbawionej wolności w takim posiedzeniu.

Stąd też w tej sytuacji zastosowanie ma przepis ogólny – art. 96 § 1 k.p.k., w którym zawarto odesłanie do odpowiedniego stosowania art. 451 k.p.k. W konsekwencji tego odesłania, w przypadku posiedzeń zażaleniowych wymienionych w art. 464 § 1 k.p.k., do osoby pozbawionej wolności stosuje się odpowiednio art. 451 k.p.k. (zob. D. Świecki [w:] Postępowanie odwoławcze w sprawach karnych. Komentarz. Orzecznictwo, wyd. VII, Warszawa 2024, art. 464). Również w przypadku rozprawy prowadzonej w przedmiocie wydania wyroku łącznego – zgodnie z art. 573 § 2 k.p.k.

– cyt.: „stawiennictwo osobiste skazanego nie jest obowiązkowe, chyba że sąd postanowi inaczej. Przepis art. 451 stosuje się odpowiednio”. Podane przepisy nadają uczestnikom postępowania określone uprawnienia w zakresie ich udziału w posiedzeniu sądu, lecz co do zasady nie konstytuują obowiązkowej obecności oskarżonego (skazanego) przy rozpoznawaniu sprawy. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 października 2023 r. – na podstawie art. 451 k.p.k. – negatywnie rozpoznał wniosek skazanego o sprawdzenie na posiedzenie odwoławcze, uznając za wystarczającą obecność jego obrońcy.

W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia sąd wskazał, że materią rozważań – istotnych dla oceny prawidłowości zaskarżonego zażaleniem postanowienia – będą wyłącznie kwestie prawne oraz dane zgromadzone w aktach sprawy. Z tych właśnie względów organ ad quem stwierdził, że nie istniała potrzeba udziału skazanego w postępowaniu odwoławczym. W późniejszym toku postępowania odwoławczego, sąd apelacji nie postanowił też, że osobiste stawiennictwo M.M. jest obowiązkowe, z czym wiązałoby się wydanie decyzji o sprowadzeniu skazanego.

Wypada przy tym wyjaśnić, że w świetle art. 451 k.p.k. sąd odwoławczy nie ma bezwzględnego obowiązku sprowadzenia skazanego pozbawionego wolności na rozprawę (posiedzenie) za każdym razem, kiedy tylko wyrazi on taką wolę poprzez złożenie wniosku o doprowadzenie. Może on bowiem uznać za wystarczającą obecność obrońcy, co też miało miejsce w przedmiotowej sprawie. W orzecznictwie podkreśla się wprawdzie, że z uwagi na konieczność realizacji prawa do obrony taki obowiązek powstaje w szczególności, gdy sąd przeprowadza uzupełniające postępowanie dowodowe lub kwestionowane są ustalenia faktyczne (zob. wyrok SN z dnia 2 marca 2011 r., IV KK 368/10, Biul.

PK 2011, nr 5, s. 23; wyrok SN z dnia 5 stycznia 2011 r., IV KK 299/10, LEX nr 725075), jednak nawet wówczas nie można uznać, że obecność oskarżonego na rozprawie odwoławczej (posiedzeniu) jest ex lege obowiązkowa, co dopiero wypełniałoby dyspozycję art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. Dokonując analizy przedmiotowej sprawy w kontekście pisma skazanego z dnia 4 marca 2024 r., należy uznać, że w toku postępowania zażaleniowego przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie – nie doszło do wystąpienia bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k., jak też nie zaistniała okoliczność, wskazująca na inne uchybienie przewidziane w art. 439 § 1 k.p.k.

Podjęta zaś przez skazanego lakoniczna krytyka, ukierunkowana w rzeczonym piśmie na merytoryczną trafność postanowień sądów obu instancji w zakresie prawnej możliwości wydania wyroku łącznego, pozostaje poza obszarem podstaw uprawniających do wznowienia postępowania. Jak już wyżej wyjaśniono, wznowienie postępowania z powodu uchybień, o których mowa w art. 439 § 1 k.p.k., może nastąpić tylko z urzędu, zaś inicjatywa strony może sprowadzać się jedynie do zasygnalizowania organowi procesowemu uchybienia należącego do katalogu bezwzględnych przyczyn odwoławczych, w celu podjęcia przez ten organ działania z urzędu (art. 9 § 2 k.p.k.).

Stąd też, w przypadku uznania przez organ procesowy, że sygnalizowane przez stronę uchybienie w sposób oczywisty nie wystąpiło, jak również w sytuacji gdy wznowienie takie nie jest prawnie dopuszczalne, wystarczy poinformować podmiot sygnalizujący o braku możliwości wznowienia postępowania z urzędu, względnie wydać w tym przedmiocie niezaskarżalne zarządzenie, co też uczyniono w niniejszej sprawie. W tym stanie rzeczy rozpoznanie wniosku skazanego o wyznaczenie obrońcy z urzędu byłoby zabiegiem bezprzedmiotowym. Należy jednak zauważyć, że skazanemu M.M. wyznaczono już obrońcę z urzędu do zbadania podstaw wznowieniowych w sprawie o sygn. akt VIII K 56/23, zawisłej przed Sądem Okręgowym w Warszawie.

Obrońca w opinii z dnia 13 maja 2024 r. stwierdził brak podstaw do wznowienia postępowania w tej sprawie, analizując problematykę wznowienia również w aspekcie zaistnienia bezwzględnych przyczyn odwoławczych w procedowaniu sądów obu instancji. WB. ‎