Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KO 117/22 Generato dall'IA

Supreme Court rejects appeal court's request to transfer case due to chief judge representing state interest.

Numero d'incarto II KO 117/22
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court dismissed the appeal court's request to transfer the case to another court based on the principle of judicial impartiality. The appeal court argued that the current chief judge of the appeal court, who represented the state in the proceedings, should not preside to avoid public doubts about neutrality. The Supreme Court ruled that the chief judge acted as an organ representing the state rather than a private individual, and transferring such cases would undermine public trust in the judiciary.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 37 k.p.k.; Art. 554 § 2b k.p.k.; The transfer of a case to another court of equal jurisdiction is an exception requiring special circumstances; the fact that the presiding judge represents the state as an organ does not constitute a valid ground for transfer under the principle of judicial impartiality.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial impartiality transfer of proceedings state interest representation chief judge role public trust in courts exception to local jurisdiction good administration of justice ricusazione di pubblici ministeri

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 37 k.p.k.
akt II AKa 195/21, o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario, p o s t a n o w i ł : wniosku nie uwzględnić.
Art. 554 § 2b k.p.k.
Sąd Najwyższy nie podziela stanowiska zaprezentowanego w powołanym orzeczeniu z następujących względów.Przede wszystkim należy zaznaczyć, że jak wynika z art. 554 § 2b k.p.k. w zw.
Art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (t.j.
art. 37 k.p.k
akt II AKa 195/21, o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

Sygn. akt II KO 117/22 POSTANOWIENIE Dnia 10 stycznia 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Kazimierz Klugiewicz w sprawie E. D., H. D. i G. G., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu, w dniu 10 stycznia 2022 r., wniosku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 grudnia 2022 r., sygn. akt II AKa 195/21, o przekazanie sprawy innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości, na podstawie art. 37 k.p.k. a contrario, p o s t a n o w i ł : wniosku nie uwzględnić.

UZASADNIENIE

Sąd Apelacyjny w Warszawie postanowienie z dnia 5 grudnia 2022 r. zwrócił się o przekazanie sprawy o sygn. akt II AKa 195/21, innemu sądowi równorzędnemu, z uwagi na dobro wymiaru sprawiedliwości. Uzasadniając swoje wystąpienie wskazał, że przedmiotem postępowania odwoławczego są apelacje wniesione przez pełnomocnika H. D., a także na niekorzyść wnioskodawców – przez prokuratora oraz pełnomocnika Prezesa Sądu Okręgowego w Warszawie reprezentującego Skarb Państwa. Prezes ww. Sądu, który sporządził osobiście odpowiedź na wniosek o odszkodowanie i zadośćuczynienie pełni obecnie funkcję Prezesa Sądu Apelacyjnego w Warszawie.

W przekonaniu tego Sądu rozpoznanie apelacji, której stroną był obecny Prezes Sądu Apelacyjnego może w opinii publicznej prowadzić do powstania wątpliwości co do bezstronności sędziów i wzbudzać negatywne emocje w zakresie możliwego wpływu na przebieg procesu. Ponadto zwrócono uwagę na to, że sprawie towarzyszą podobne okoliczności, jak w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt II KO 83/22.Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.Inicjatywa Sądu Apelacyjnego w Warszawie nie zasługuje na uwzględnienie.Należy podkreślić, że instytucja unormowana w art. 37 k.p.k. ma charakter wyjątku od zasady rozpoznania sprawy przez sąd miejscowo właściwy i z tego względu jej zastosowanie powinno mieć miejsce jedynie wówczas, gdy przemawiają za tym szczególne względy, związane z dobrem wymiaru sprawiedliwości.

Jednym z nich jest autorytet wymiaru sprawiedliwości, dla kształtowania którego należy unikać sytuacji, w których rozpoznanie danej sprawy przez miejscowo właściwy sąd wiązałoby się z ograniczeniem swobody orzekania lub mogłoby – w odczuciu społecznym – prowadzić do uzasadnionego przekonania o braku warunków do bezstronnego rozpoznania sprawy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 lutego 2021 r., IV KO 4/21, LEX nr 3126169).Sądowi Najwyższemu znane jest stanowisko wyrażone w postanowieniu z dnia 7 września 2022 r., sygn. akt II KO 83/22.

Pomimo jednak występowania analogicznych realiów procesowych, doniosłych dla rozważenia zastosowania instytucji określonej w art. 37 k.p.k. Sąd Najwyższy nie podziela stanowiska zaprezentowanego w powołanym orzeczeniu z następujących względów.Przede wszystkim należy zaznaczyć, że jak wynika z art. 554 § 2b k.p.k. w zw. z art. 8 ust. 3 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (t.j. Dz.U.2021.1693; ustawa lutowa), obecny Prezes Sądu Apelacyjnego w Warszawie reprezentował w postępowaniu interes Skarbu Państwa, nie zaś własny.

Występował więc jako piastun organu, nie zaś osoba fizyczna. Ponadto, sprawa dotyczy zadośćuczynienia za krzywdę związaną z orzecznictwem sądówwojskowych w latach 40-tych XX w., a zatem nie ma związku z orzecznictwem Sądu Okręgowego czy Apelacyjnego w Warszawie, orzekających w aktualnych realiach ustrojowych wymiaru sprawiedliwości (por. postanowienie SN z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt III KO 53/22).W tym kontekście podawanie w wątpliwość bezstronności Sądu z uwagi na to, kto pełni funkcję prezesa Sądu Apelacyjnego godzi w zaufanie do sądów, stanowiące istotny element budujący autorytet wymiaru sprawiedliwości, który chronić ma instytucja ustanowiona w art. 37 k.p.k.

Poza tym, zaaprobowanie stanowiska wyrażonego przez Sąd Apelacyjny w Warszawie prowadziłoby w konsekwencji do konieczności przekazywania tych wszystkich spraw toczących się na podstawie „ustawy lutowej”, zarówno w pierwszej jak i drugiej instancji, innym sądom równorzędnym, jeżeli tylko w tych postępowanich występowałby - jako strona – prezes odpowiedniego sądu, reprezentujący Skarb Państwa. W świetle powyższych rozważań wzgląd na dobro wymiaru sprawiedliwości nakazuje, aby sprawę E. D., H. D. i G. G., na etapie postępowania odwoławczego, rozpoznał Sąd Apelacyjny w Warszawie dając przykład realizacji prawa do rzetelnego i bezstronnego postępowania sądowego, rozwiewając prezentowane obawy co do gwarancji tego standardu.

Nie bez powodu w orzecznictwie wskazuje się, że „autorytet i powaga wymiaru sprawiedliwości wymaga, aby sądy nie ulegały presji opinii publicznej, ani nie popadały w zwątpienie co do własnych kompetencji w zakresie przeprowadzenia rzetelnego procesu. Racjonalna nieustępliwość w tym względzie sprzyja kształtowaniu się pozytywnego wizerunku organów trzeciej władzy, minimalizując tym samym wątpliwości co do obiektywizmu i niezawisłości w rozpoznawaniu przyszłych spraw, ograniczając tendencję do nadużywania stosowania właściwości delegacyjnej w związku z inicjatywami sądów na tle wątpliwości co do respektowania gwarancji sprawiedliwego procesu” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 października 2011 r., III KO 72/11, LEX nr 1044040).Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.