Supreme Court quites 1953 convictions for conspiracy against state based on meetings with mentally ill man.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed 1953 convictions and acquitted three defendants of conspiracy to overthrow the Polish state. The court found that the defendants merely discussed joining a cult led by a mentally ill man seeking alms, which did not constitute a crime. Consequently, the court ruled that the original judgments were absurd and lacked any legal basis for punishment.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 88 § 1 kkWP; Art. 86 § 2 kkWP: Convictions for conspiracy to overthrow the state are invalid if the alleged acts consist only of discussions with mentally ill individuals and lack the requisite criminal intent or objective elements.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KKN 106/2000
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 marca 2001 r.
Sąd Najwyższy - Izba Karna na rozprawie w składzie następującym:
Przewodniczący: SSN Elżbieta Sadzik,
Sędziowie SN: Andrzej Deptuła (spraw.), SSN Ewa Gaberle,
SSN Wiesław Kozielewicz, SSN Wiesław Maciak,
SSN Andrzej Siuchniński, SSN Jacek Sobczak
przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Waldemara Smardzewskiego
po rozpoznaniu w dniu 8 marca 2001 r.
sprawy 1. B. P., 2. W. O., 3. M. A.
skazanych z art. 88 § 1 w zw. z art. 86 § 1 kkWP
z powodu kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich
od postanowienia Najwyższego Sądu Wojskowego
z dnia 19 marca 1953 r., sygn. S (…)
utrzymującego w mocy wyrok Wojskowego Sądu Rejonowego w O.
z dnia 18 lutego 1953 r., sygn. Sr. (…)
i od tegoż wyroku Wojskowego Sądu Rejonowego w O.
I. uchyla zaskarżone orzeczenia i uniewinnia B. P., W. O. i M.
A. od zarzucanego i przypisanego każdemu z wyżej
wymienionych przestępstwa.
II. Kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
I. Wojskowy Sąd Rejonowy w O. wyrokiem z dnia 18 lutego 1953 r.
sygn. Sr. 17/53 skazał:
B. P. na podstawie art. 88 § 1, art. 46 § 1 lit. b i art. 48 § 1 kkWP na karę 6 lat
więzienia, utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres
3 lat i przepadku całego mienia za to, że „latem 1952 r., w miesiącach lipcu i
sierpniu czasu bliżej nieustalonego, na terenie swego miejsca zamieszkania w
P., gm. K., pow. S., w celu obalenia przemocą ustroju Państwa Polskiego
wchodził w porozumienie z R. J., O. W. i innymi”, tj. za przestępstwo
przewidziane w art. 88 § 1 w zw. z art. 86 § 2 kkWP,
W. O. na podstawie ar. 88 § 1, art. 46 § 1 lit. b i art. 48 § 1 kkWP na karę 5 lat
więzienia, utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres
2 lat i przepadku całego mienia za to, że „latem 1952 r., w miesiącach lipcu i
sierpniu czasu bliżej nieustalonego, na terenie miejsca swego zamieszkania w
P., gm. K., pow. S., w celu obalenia przemocą ustroju Państwa Polskiego
wchodził w porozumienie z R. J., P. B. i A. M.”, tj. za przestępstwo
przewidziane w art. 88 § 1 w zw. z art. 86 § 2 kkWP,
M. A. na podstawie art. 88 § 1, art. 46 § 1 lit. b i art. 48 § 1 kkWP na karę 2 lat
więzienia, utraty praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres
1 roku i przepadku całego mienia za to, że „latem 1952 r., czasu bliżej
nieustalonego, na terenie miejsca swego zamieszkania w Z., gm. C., pow. K. i
na terenie P., gm. K., pow. S., w celu obalenia przemocą ustroju Państwa
Polskiego wchodziła w porozumienie z R. J. i O. W.”, tj. za przestępstwo
przewidziane w art. 88 § 1 w zw. z art. 86 § 2 kkWP.
przy czym
- na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 lit. a i b ustawy z dnia 22.11.1952 r. o
amnestii wymierzone kary więzienia złagodził o 1/3 tj. B. P. do 4 lat i W. O.
do 3 lat i 4 miesięcy, a o ½, tj. do 1 roku M. A., której wykonanie pozostałej
do odbycia kary więzienia zawiesił – z mocy art. 50 § 2 i 3 mkk i art. 61 § 1 i
2 kk – warunkowo na okres 4 lat,
- na podstawie art. 56 kkWP na poczet orzeczonych kar więzienia zaliczył
okresy tymczasowego aresztowania oskarżonym: B. P. od dnia 10.10.1952
r., W. O. i M. A. od dnia 11.10.1952 r.. a J. R. od dnia 24.10.1952 r.
Najwyższy Sąd Wojskowy, po rozpoznaniu sprawy B. P. i W. O. z
powodu skargi rewizyjnej, wniesionej przez ich obrońcę postanowieniem z dnia
19 marca 1953 r., sygn. S. (…) utrzymał w mocy powyższy wyrok Wojskowego
Sądu Rejonowego w O. w części dotyczącej skazania B. P. i W. O..
W drugiej połowie 1999 r. toczyło się w Sądzie Okręgowym w O.
postępowanie, wywołane wnioskiem J. Cz. – córki B. P., w przedmiocie
stwierdzenia w oparciu o tzw. ustawę lutową z 1991 r., nieważności w/w
orzeczeń.
Sąd Okręgowy postanowieniem z dnia 8 października 1999 r. sygn. II Ko
(…) wniosku J. C. nie uwzględnił, zaś Sąd Apelacyjny w (…) postanowienie to
utrzymał w mocy, stwierdzając zarazem, iż uchylenie skutków wynikających ze
skazania B. P. nie może nastąpić poprzez procedurę przewidzianą w ustawie
lutowej, sugerując wyraźnie inny tryb postępowania.
II. W tej sytuacji Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł kasację obejmując
skargą zarówno B. P., jak i W. O. i M. A.
Rzecznik Praw Obywatelskich zarzucił:
a) postanowieniu Najwyższego Sądu Wojskowego rażącą obrazę art. 271 § 2
Kwpk przez utrzymanie w mocy wyroku Wojskowego Sądu w O. w części
dotyczącej skazania B. P. i W. O., pomimo że został on wydany z rażącą
obrazą prawa materialnego, polegającą na skazaniu oskarżonych na
podstawie art. 88 § 1 w zw. z art. 86 § 2 kkWP w sytuacji, gdy czyny tych
oskarżonych nie wypełniały znamion przestępstw określonych w tych
przepisach
b) wyrokowi Wojskowego Sądu Rejonowego w O. rażącą obrazę prawa
materialnego, a mianowicie art. 88 § 1 w zw. z art. 86 § 2 kkWP przez
skazanie M. A. na podstawie tych przepisów za czyn, który nie wypełniał
znamion określonego w nich przestępstwa.
W kasacji sformułowany został wniosek o uchylenie zaskarżonych orzeczeń i
uniewinnienie oskarżonych.
III. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich jest zasadna i to w stopniu wręcz
oczywistym przy czym nie chodzi w tym wypadku nawet o to, że czyny
oskarżonych nie wypełniały – jak to przyjęto w kasacji – znamion przestępstwa
z art. 88 § 1 w zw. z art. 86 § 2 kkWP, ale o to że nie wypełniały one znamion
jakiegokolwiek przestępstwa. Tym samym objęte kasacją orzeczenia ocenić
trzeba w najwyższym stopniu krytycznie, jako stanowiące przejaw nie błędu co
do oceny prawnej czynów oskarżonych ale wręcz jako wyraz pozbawionego
jakichkolwiek
podstaw
skazania
osób,
które
nie
popełniły
żadnego
przestępstwa.
Chodzi bowiem o to, że za porozumienie mające na celu obalenie
przemocą ustroju Państwa Polskiego, w którym mieli uczestniczyć B. P., W. O.
i M. A., uznane zostały rozmowy jakie prowadzili oni z J. R., o którym
wiadomo było – bo wskazywał na to materiał dowodowy – że był on
upośledzonym umysłowo, chodzącym po okolicznych wsiach, proszącym o
jałmużnę i roztaczającym wizję zawiązania się już działającego „wojska
niebiańskiego”, do którego warto się przyłączyć, gdyż jest to droga prowadząca
do wolności i niepodległości Polski.
Na tle takiego stanu faktycznego stanowiącego podstawę skazania
oskarżonych, o czym dowodnie przekonują pisemne uzasadnienia zaskarżonych
kasacją orzeczeń, orzeczenia te jawią się jako wręcz absurdalne.
Wszelkie dalsze rozważania stają się w tej sytuacji zbędne a konieczność
uchylenia zaskarżonych orzeczeń i uniewinnienie oskarżonych jest oczywista.