Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KK 536/24 Generato dall'IA

Supreme Court excludes judge from cassation case due to impartiality doubts regarding judicial appointment process.

Numero d'incarto II KK 536/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The defense requested the exclusion of Judge Antoni Bojańczyk from the Supreme Court's cassation proceedings under Article 41 § 1 of the Code of Criminal Procedure. The court found that the judge's appointment by the National Council of the Judiciary raised valid doubts about impartiality, violating Article 6 of the ECHR. Consequently, the judge was excluded to ensure the proceedings were conducted by an independent and impartial tribunal.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 41 § 1 k.p.k.; Art. 6 ust. 1 EKPC: A judge appointed by the National Council of the Judiciary may be excluded if their appointment process lacks transparency, thereby creating reasonable doubts about their impartiality and violating the standard of an independent and impartial tribunal under Article 6 of the ECHR.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial impartiality National Council of the Judiciary Article 6 ECHR judicial appointment exclusion of judge cassation proceedings reasonable doubt cancellazione dall'albo avvocati

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
art. 41 § 1 k.p.k.
kwestii wyłączenia sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie II KK 536/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw.
art. 42 § 1 k.p.k.
z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art.
art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności p o s t a n o w i ł: wyłączyć sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie Sądu Najwyższego o sygn.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
(BSA I-4110-1/2020) „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
Oznacza to, że wykładnia ta powinna umożliwiać także kontrolę tego, czy w konkretnej sprawie nie dochodzi do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.
art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej
1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art.
art. 41 § 1 k.p.k
kwestii wyłączenia sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie II KK 536/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 42 § 1 k.p.k
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
(BSA I-4110-1/2020) „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 45 ust. 1 Konstytucji
Oznacza to, że wykładnia ta powinna umożliwiać także kontrolę tego, czy w konkretnej sprawie nie dochodzi do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KK 536/24 POSTANOWIENIE Dnia 2 kwietnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Paweł Wiliński w sprawie B. B. i in. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 2 kwietnia 2025 r. kwestii wyłączenia sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie II KK 536/24, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności p o s t a n o w i ł: wyłączyć sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt II KK 536/24.

UZASADNIENIE

Pismem, które wpłynęło 12 marca 2025 r. obrońca skazanego złożył wniosek o wyłączenie sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w rozpoznawaniu kasacji zarejestrowanej w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą II KK 536/24, wskazując jako podstawę art. 41 § 1 k.p.k. oraz treść uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) oraz stwierdzając, że w tej sprawie wyznaczenie wskazanego sędziego rodzi wątpliwości co do zachowania przez Sąd najwyższy obiektywizmu (bezstronności) przy orzekaniu, w szczególności w świetle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka mogłoby prowadzić do naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC.

Odwołał się także do uprzednich orzeczeń Sądu Najwyższego w sprawach I KK 301/22 oraz II KK 507/23.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Należało uznać, że zachodzą przesłanki wyłączenia sędziego Antoniego Bojańczyka od rozpoznania sprawy. Zgodnie z treścią uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.” Sąd Najwyższy argumentował w tym orzeczeniu, że „powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla zachowania niezawisłości i bezstronności.

Brak takiej weryfikacji i brak transparentności procesu powołania, którą charakteryzowały się przeprowadzone konkursy, tworzą stan niepewności i rodzą podejrzenia o polityczne motywacje decyzji nominacyjnych. Wyklucza to spełnienie obiektywnych warunków postrzegania tak nominowanych osób jako bezstronnych i niezawisłych. Tym bardziej, że chodzi o powołania do sądu ostatniej instancji, mającego kompetencję do uchylania prawomocnych orzeczeń sądowych i dokonywania wiążącej wykładni prawa, którego orzeczenia nie podlegają już efektywnej kontroli, pozwalającej na weryfikację, czy spełnione zostały warunki bezstronności i niezawisłości sądu, w składzie którego biorą udział osoby powołane na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wadliwej procedurze.

Z tego powodu dochowanie najwyższych standardów w procesie powoływania na urząd jest decydujące dla oceny czy osoba, która to postępowanie przeszła, daje gwarancje niezawisłości i bezstronności Sądu Najwyższego, gdy orzeka ona w danym składzie tego Sądu.” W konsekwencji wobec osób powołanych na stanowiska sędziów Sądu Najwyższego nie ma potrzeby przeprowadzania tzw. testu niezawisłości, o którym mowa w cytowanej wyżej uchwale.Nadto dostrzec należy, na znaczenie gwarancji wskazanej w art. 6 ust. 1 EKPC w kontekście trybu powołania sędziów w Polsce już po noweli ustawy o KRS, oraz przywołać wyrok ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19).

Na kanwie tego samego stanu prawnego co wykazany w odniesieniu do powołania na stanowisko sędziego SN A. Bojańczyka, Trybunał określił standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC. Trybunał po zaprezentowaniu wszystkich okoliczności związanych z procederem nominacyjnym prowadzonym na podstawie noweli z 2017 r. do ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, wskazał – przywołując zresztą swoje stanowisko także w sprawie Guðmundur Andri Ástráðsson vs. Islandia – że z uwagi na udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowej Rady Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. (w efekcie czego organ ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) – osoba powołana na urząd sędziego orzekając w określonej sprawie nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie por. postanowienie SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21).

W konsekwencji, mając także na uwadze stanowisko zawarte w postanowieniu Sądu Najwyższego w sprawie I KZ 29/21, a także zważywszy na fakt, iż tylko ETPC jest uprawniony do wykładni standardu art. 6 ust. 1 EKPC, konieczne staje się podjęcie przez Sąd Najwyższy decyzji o uwzględnieniu wniosku strony i wyłączeniu od rozpoznania sprawy kasacyjnej II KK 536/24 SSN A. Bojańczyka, tak aby nie doszło, na etapie postępowania kasacyjnego, do naruszenia art. 6 ust. 1 EKPC.Okoliczności powyższe mogą wzbudzać w przekonaniu jednostek i jak wynika z treści wniosku wzbudziły u strony uzasadnione wątpliwości co do zachowania standardu bezstronności przez sędziego orzekającego w Sądzie Najwyższym, a zatem odmowa uwzględnienia wniosku mogłaby prowadzić do podważenia zaufania, jakie sądownictwo powinno budzić w jednostkach w społeczeństwie demokratycznym i w państwie prawnym.

Zgodnie z art. 41 § 1 k.p.k. sędzia ulega wyłączeniu, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Sąd Najwyższy podkreśla, że „(w)wykładni art. 41 § 1 k.p.k. należy dokonywać w taki sposób, aby zapewnić skuteczną ochronę prawa strony do rozpoznania konkretnej sprawy przez niezależny i bezstronny sąd. Oznacza to, że wykładnia ta powinna umożliwiać także kontrolę tego, czy w konkretnej sprawie nie dochodzi do naruszenia standardu niezależności i bezstronności gwarantowanego przez art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC (por. postanowienie SN z dnia 10 lutego 2021 r., I NWW 3/21) (…) Rzeczą Sądu Najwyższego rozpoznającego wniosek na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. jest wyłączenie sędziego nie tylko wtedy, gdy zostanie wykazana okoliczność, która mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności, ale także wtedy, gdy orzekanie w tej sprawie przez tego sędziego mogłoby realnie prowadzić do znacznie poważniejszego uchybienia, tj. naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą, co przecież mogłoby skutkować nie tylko odpowiedzialnością odszkodowawczą państwa (por. sprawa Reczkowicz), ale również mogłoby prowadzić do złożenia wniosku o wznowienie tego etapu postępowania (art. 540 § 3 k.p.k.).” (postanowienie SN z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21).Wyżej wskazane okoliczności czynią koniecznym uznać za zasadne wyłączenie sędziego Antoniego Bojańczyka od udziału w sprawie.

Aktualne pozostają jednocześnie ustalenia i okoliczności wskazane w postanowieniach Sądu Najwyższego o wyłączeniu w/w sędziego w innych sprawach m.in. II KO 30/21, II KO 12/22, II KK 82/23, W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji. [J.J.][a.ł] ‎