Supreme Court quashes criminal order verdict for exceeding statutory fine cap on combined penalty.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed a lower court's criminal order verdict for imposing a combined fine exceeding the statutory maximum. The Regional Court sentenced the defendant to two separate fines totaling 150 daily units, which the Supreme Court ruled violated Article 502 § 1 of the Criminal Procedure Code. The Court held that the fine cap applies to the combined penalty, not just individual fines, necessitating a retrial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 502 § 1 k.p.k.; The statutory upper limit for fines in summary criminal proceedings applies to the combined penalty imposed for multiple offenses, not merely to individual fines.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
WYROK DNIA 13 STYCZNIA 2005 R.
II KK 499/04
Określony przepisem art. 502 § 1 k.p.k. górny pułap kary grzywny,
możliwej do wymierzenia w postępowaniu nakazowym, odnosi się nie tylko
do kar jednostkowych orzekanych za poszczególne, zbiegające się przestępstwa, ale również do wymierzanej na ich podstawie kary łącznej.
Przewodniczący: sędzia SN J. Szewczyk.
Sędziowie SN: D. Rysińska (sprawozdawca), F. Tarnowski.
Sąd Najwyższy w sprawie Karoliny M., skazanej z art. 270 § 1 i in.
k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu – w trybie art. 535 § 3
k.p.k. w dniu 13 stycznia 2005 r., kasacji, wniesionej przez Prokuratora
Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w P. z dnia 23 czerwca 2004 r.,
uchylił
zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze i
sprawę w tym zakresie p r z e k a z a ł do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w P.
UZASADNIENIE
Wniesioną na korzyść skazanej Karoliny M. kasacją, Prokurator Generalny zaskarżył prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w P. w części dotyczącej orzeczenia o karze, stawiając temu wyrokowi zarzut rażącego i
mającego istotny wpływ na treść tego wyroku naruszenia art. 502 § 1
k.p.k., polegającego na wymierzeniu w postępowaniu nakazowym kary
grzywny w rozmiarze 150 stawek dziennych – orzeczonej powyżej górnej
granicy kary określonej w tym przepisie. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i o przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do
ponownego rozpoznania.
Rozważając kasację na posiedzeniu odbytym w trybie określonym
przepisem art. 535 § 3 k.p.k., Sad Najwyższy stwierdził, że wniesiona kasacja jest oczywiście zasadna.
W niniejszym postępowaniu Sąd Rejonowy w P. wydał w dniu 23
czerwca 2004 r. wyrok nakazowy, skazując Karolinę M. za dwa przestępstwa:
I. kwalifikowane z art. 270 § 1 k.k. i art. 272 k.k. w zw. 11 § 2 k.k., za które
– na podstawie art. 272 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. i przy zastosowaniu art.
58 § 3 k.k. – wymierzył jej karę 100 stawek dziennych grzywny, licząc po
20 zł za jedną stawkę;
II. kwalifikowane z art. 18 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. i art. 272 k.k.
w zw. z art. 11 § 2 k.k. , za które – na tej samej podstawie prawnej – wymierzył jej karę 100 stawek dziennych, licząc po 15 zł za jedną z nich.
Biorąc za podstawę wskazane kary jednostkowe, Sąd Rejonowy wymierzył Karolinie M. jedną karę łączną grzywny w wysokości150 stawek
dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 20 zł.
Analiza treści przytaczanego wyroku prowadzi zatem do wniosku, że
zapadł on z rażącym naruszeniem wskazanego w kasacji przepisu art. 502
§ 1 k.p.k. Skoro Sąd Rejonowy orzekał w trybie określonym przepisami
Rozdziału 53 Kodeksu postępowania karnego, regulującego postępowanie
nakazowe, to wydając orzeczenie w zakresie kary winien mieć na uwadze
dyspozycję wskazanej normy art. 502 § 1 k.p.k., określającej nie tylko rodzaj możliwej do wymierzenia, w trybie tego postępowania, kary (ograniczenia wolności lub grzywny), ale również jej rozmiar. Z normy tej jasno
bowiem wynika, że wyrokiem nakazowym można orzec karę grzywny w
wysokości nieprzekraczającej 100 stawek dziennych (lub 200 000 zł w wypadku kwotowego jej określenia w przepisie). Tymczasem, orzekając wobec Karoliny M. grzywnę, Sąd Rejonowy wprawdzie nie wykroczył poza
wskazaną granicę przy wymiarze kar jednostkowych tego rodzaju, jednak
dopuszczalny wymiar kary złamał w sposób rażący, kształtując wysokość
kary łącznej. Nie może zaś ulegać wątpliwości, że określony przepisem art.
502 § 1 k.p.k. górny pułap kary grzywny, możliwej do wymierzenia w postępowaniu nakazowym, odnosi się nie tylko do kar jednostkowych orzekanych za poszczególne, zbiegające się przestępstwa, ale również do wymierzanej na ich podstawie kary łącznej. W przeciwnym bowiem razie, wynikające ze wskazanej normy ograniczenie miałoby charakter wyłącznie iluzoryczny, co przeczyłoby zasadom orzekania w trybie postępowania nakazowego. Postępowanie to wszak dotyczy tylko takich spraw (podlegających
rozpoznaniu w trybie uproszczonym), w których przeprowadzenie rozprawy
nie jest konieczne m.in. z uwagi na to, że wystarczającą reakcją na przestępstwo jest orzeczenie kary ograniczenia wolności lub grzywny w wyznaczonych granicach (por. m.in. treść art. 500 k.p.k.). Nie do przyjęcia byłoby
zatem uznanie, że ostateczny wymiar grzywny za całość przestępnego
działania, będącego przedmiotem osądu w postępowaniu nakazowym,
mógłby przewyższyć (nawet przecież wielokrotnie) wskazaną w art. 502 § 1
k.p.k. granicę wymiaru tej kary – bez przeprowadzenia rozprawy. Za taką
interpretacją przemawia zresztą w sposób oczywisty analiza językowa tego
przepisu. Skoro stanowi on, że wyrokiem nakazowym można orzec grzywnę w wysokości nieprzekraczającej wskazanego tą normą pułapu, to sformułowanie to jasno wskazuje na całkowitą niedopuszczalność wymierzenia
tym wyrokiem grzywny wyższej, niezależnie od tego, czy zawiera on rozstrzygnięcie o karze za jedno, czy za więcej zbiegających się przestępstw,
gdyż treść przepisu nie zawiera jakiegokolwiek w tym zakresie rozróżnienia
czy odstępstwa. Wydając wyrok nakazowy, sąd winien więc respektować
wskazane ograniczenie w pełnym zakresie, zaś w wypadku stwierdzenia,
że kara łączna, orzekana stosownie do ustawowych dyrektyw jej wymiaru,
miałaby wykroczyć poza granice jej orzekania dopuszczalne w trybie nakazowym, winien ocenić, że sprawa nie kwalifikuje się do postępowania nakazowego [(por.: J. Grajewski w: J. Grajewski, L. K. Paprzycki, M. Plachta:
Kodeks postępowania karnego, Komentarz, Kraków 2003, t. II, s. 218; R.A.
Stefański w: Z. Gostyński (red.): Kodeks postępowania karnego, Komentarz, Warszawa 2004, t. III, s. 428)].
W świetle powyższego należy stwierdzić, że wyrok Sądu Rejonowego
w zaskarżonej części ostać się nie może, albowiem omawiane, rażące naruszenie normy art. 502 § 1 k.p.k. miało bezpośredni, istotny wpływ na
treść orzeczenia o łącznej karze grzywny, a mogło mieć także istotny
wpływ na treść orzeczeń o karach jednostkowych wymierzonych Karolinie
M. za poszczególne przestępstwa, skoro Sąd Rejonowy, tracąc z pola widzenia kwestie związane z wymiarem kary łącznej, uznał jednak za dopuszczalne wyrokowanie w trybie nakazowym. Nie można więc wykluczyć,
że uwzględnienie przez Sąd tych kwestii mogłoby również zmienić perspektywę spojrzenia przezeń na wymiar poszczególnych kar jednostkowych, będących następnie podstawą wymiaru kary łącznej – w wysokości
niewykraczającej poza granicę wskazaną przepisem art. 502 § 1 k.p.k.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł, jak na wstępie.