Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KK 484/24 Generato dall'IA

Supreme Court dismisses appeal for non-compliance with judicial appointment procedures and lack of impartiality. The court found the judge was improperly appointed and thus disqualified from ruling.

Numero d'incarto II KK 484/24
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court allowed the Ombudsman's appeal against a previous decision to dismiss the defense's cassation. The court found that a judge participating in the panel was appointed without following the constitutional procedure required for Supreme Court judges. Consequently, the court declared an absolute ground for appeal under Article 439 of the Criminal Procedure Code and ordered the case to be remanded for retrial.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 179 ust. 1 Konstytucji RP; Art. 439 § 1 pkt 1, 2 k.p.k.: A judge appointed to the Supreme Court without complying with the constitutional nomination procedure lacks the authority to rule, creating an absolute ground for appeal due to the lack of institutional guarantees of impartiality.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial appointment procedure constitutional nomination requirements impartiality of the court absolute ground for appeal disqualification of judge Supreme Court composition remand for retrial ricusazione del pubblico ministero

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 179 ust. 1 Konstytucji RP
Podjęcie przez niego czynności orzeczniczych w Sądzie Najwyższym - Izbie Karnej nastąpiło bez dochowania wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP, a więc bez zachowania procedury przewidzianej dla ubiegania się stanowisko w sądzie przewidzianym w Konstytucji RP.
Art. 439 § 1 pkt 1, 2 k.p.k.
z art. 439 § 1 i 2 k.p.k.
Art. 10 ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r.
Zgodnie z art. 10 tej ustawy, to Pierwszy Prezes SN dokonał przeniesienia osób orzekających dotychczas w Izbie Dyscyplinarnej, za ich zgodą, do jednej z Izb Sądu Najwyższego.
art. 536 k.p.k
akt II KK 410/22 o pozostawieniu kasacji obrońców bez rozpoznania p o s t a n o w i ł: na podstawie art. 536 k.p.k.
art. 439 § 1 k.p.k
z art. 439 § 1 i 2 k.p.k.
art. 519 k.p.k
art. 531 § 1 k.p.k
Zgodnie z art. 531 § 1 k.p.k.
art. 530 § 2 k.p.k
z art. 530 § 2 k.p.k., art.
art. 429 § 1 k.p.k
530 § 2 k.p.k., art. 429 § 1 k.p.k.
art. 523 § 2 k.p.k
oraz art. 523 § 2 k.p.k.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/2020
uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/2020 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn.
uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22
akt BSA I-4110-1/2020 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22).
II KK 410/22
Supreme Court dismisses request to suspend execution of criminal judgment pending cassation appeal.
I KZ 29/21
Supreme Court corrects a clerical error in its own ruling by replacing 'Lowest' with 'Highest'.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KK 484/24 POSTANOWIENIE Dnia 11 grudnia 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Piotr Mirek (przewodniczący)‎SSN Paweł Wiliński‎SSN Włodzimierz Wróbel (sprawozdawca) w sprawie P.K. i R.K. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 11 grudnia 2024 r. kasacji Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść skazanych na postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2023 r., sygn. akt II KK 410/22 o pozostawieniu kasacji obrońców bez rozpoznania p o s t a n o w i ł: na podstawie art. 536 k.p.k. w zw. z art. 439 § 1 i 2 k.p.k. uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Izbie Karnej Sądu Najwyższego.

UZASADNIENIE

Postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 4 kwietnia 2023 r. (sygn. akt II KK 410/22) pozostawiono kasacje obrońców skazanych P.K. oraz R.K. wniesione od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2021 r. (sygn. IX Ka 648/20), częściowo zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie z 20 stycznia 2020 r. (sygn. III K 1843/07) - bez rozpoznania. Uzasadniając tę formę rozstrzygnięcia podniesiono, że samo wskazanie w kasacji, że doszło do uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k., lub bezpodstawne uznanie za takie uchybienie sytuacji, która jednoznacznie nie stanowi naruszenia prawa określonego w tym przepisie, nie stanowi wystarczającej podstawy do jej merytorycznego rozpoznania.

Takie wskazanie nie czyni kasacji dopuszczalną, ponieważ podlega ona ograniczeniom przewidzianym w art. 523 i art. 519 k.p.k. W odniesieniu do pozostałych zarzutów zwartych w kasacjach Sąd Najwyższy podkreślił, że w sytuacji, gdy sąd odwoławczy wywiązał się w sposób oczywisty z funkcji kontrolnej, konstrukcja nadzwyczajnego środka zaskarżenia, polegająca na próbie zainicjowania ponownej kontroli instancyjnej, pozostaje w sprzeczności z ustawowymi rygorami określonymi w art. 519 i 523 § 1 k.p.k., co wyklucza jej skuteczność.

Rygoryzm formalnych wymogów dotyczących konstrukcji i rodzaju zarzutów w tym środku zaskarżenia sprawia, że każde ich niedochowanie, co do zasady, dyskwalifikuje dopuszczalność kasacji. Zgodnie z art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k., art. 429 § 1 k.p.k. oraz art. 523 § 2 k.p.k. w zw. z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k. a contrario, należało się zdaniem Sądu Najwyższego kierować się prymatem przesłanek formalnych, co nakazało pozostawienie kasacji bez rozpoznania, a nie jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.Od powyższego postanowienia kasację w trybie art. 521 § 1 k.p.k. wniósł na korzyść obu skazanych Rzecznik Praw Obywatelskich, zarzucając temu orzeczeniu „rażące naruszenie prawa procesowego, tj. art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 530 § 2 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k., polegające na wydaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie pozostawienia kasacji obrończych bez rozpoznania, czemu towarzyszyło wyrażenie błędnego zapatrywania, że oparte zostały one na podstawach innych, niż limitowane w ustawie karnej procesowej, tym samym, że są niedopuszczalne z mocy prawa, nie podlegając rozpatrzeniu merytorycznemu, podczas gdy pisemne motywy skarżonego orzeczenia wskazują bezsprzecznie, że de facto Sąd Najwyższy kasacje obrońców rozpoznał, przedstawiając tok rozumowania, w którym odniósł się kolejno do zarzutów obrończych kierowanych pod adresem orzeczenia sądu ad quem, uznając owe zarzuty za niezasadne w relacji do wyroku zapadłego w instancji odwoławczej, a które to naruszenie miało istotny wpływ na treść orzeczenia, pozbawiając strony prawa do obrony - w jego ramach zaś prawa do merytorycznego rozpoznania nadzwyczajnego środka zaskarżenia przez sąd kasacyjny oraz popierania tego środka, a to wskutek wydania przez Sąd Najwyższy skarżonego rozstrzygnięcia o charakterze formalnym na posiedzeniu niejawnym, bez udziału stron i ich przedstawicieli procesowych, zamiast skierowania go do rozpoznania merytorycznego.”Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o uchylenie w całości skarżonego postanowienia oraz przekazanie sprawy Sądowi Najwyższemu celem merytorycznego rozpoznania kasacji obrończych.Sąd Najwyższy zważył co następuje.

W sprawie ujawniła się bezwzględna przyczyna odwoławcza, którą Sąd Najwyższy uwzględnia z urzędu, okreslona w art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w składzie jednoosobowym z udziałem sędziego R.W., powołanego na urząd sędziego w Izbie Dyscyplinarnej na wniosek KRS ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, a nastepnie decyzją Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego wyznaczonego do orzekania w Sądzie Najwyższym.

W uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. (BSA I-4110-1/2020) wskazano wyraźnie, że „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.” Sąd Najwyższy argumentował w tym orzeczeniu, że „powołanie do Sądu Najwyższego jest zawsze pierwszym powołaniem na urząd w tym Sądzie, wymaga więc spełnienia szczególnych warunków i dochowania procedur, w których rzeczywiście można zweryfikować kompetencje kandydata, także z punktu widzenia jego cech istotnych dla zachowania niezawisłości i bezstronności.

Brak takiej weryfikacji i brak transparentności procesu powołania, którą charakteryzowały się przeprowadzone konkursy, tworzą stan niepewności i rodzą podejrzenia o polityczne motywacje decyzji nominacyjnych. Wyklucza to spełnienie obiektywnych warunków postrzegania tak nominowanych osób jako bezstronnych i niezawisłych. Tym bardziej, że chodzi o powołania do sądu ostatniej instancji, mającego kompetencję do uchylania prawomocnych orzeczeń sądowych i dokonywania wiążącej wykładni prawa, którego orzeczenia nie podlegają już efektywnej kontroli, pozwalającej na weryfikację, czy spełnione zostały warunki bezstronności i niezawisłości sądu, w składzie którego biorą udział osoby powołane na urząd sędziego Sądu Najwyższego w wadliwej procedurze.

Z tego powodu dochowanie najwyższych standardów w procesie powoływania na urząd jest decydujące dla oceny czy osoba, która to postępowanie przeszła, daje gwarancje niezawisłości i bezstronności Sądu Najwyższego, gdy orzeka ona w danym składzie tego Sądu.” Zatem w stosunku do osób powołanych na stanowiska sędziów Sądu Najwyższego nie ma potrzeby przeprowadzania tzw. testu niezawisłości, o którym mowa w cytowanej wyżej uchwale. Zgodnie z wyrokiem ETPC z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standrad „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, udział w procesie powoływania w Polsce sędziów takiego organu, jakim jest Krajowa Rada Sądownictwa, w składzie ukształtowanym nowelą z 2017 r. (w efekcie czego organ ten nie jest niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że skład orzekający, w który wchodzi osoba tak powołana na urząd sędziego, nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie por. postanowienie SN z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21).

Mając na względzie wskazane stanowisko Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Sąd Najwyższy, musi uwaglednić fakt, że orzeczenie wydane przez skład sądu z udziałem osób powołanych na stanowisko sędziego w procedurze nominacyjnej prowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa w wadliwie ukształtowanej na podstawie ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, będzie obciążone wadą traktowaną przez ETPCz jako naruszenie art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka, zaś na gruncie prawa polskiego, jako bęzwzględna przyczyna odwoławcza w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.

Dotyczy to sędziego R.W., który w takim własnie trybie został powołany do orzekania w Izbie Dyscyplinarnej. Należy przy tym podkreślić, że standard prawa do sądu wynikający z art. 45 ust. 1 Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 EKPCz ma w pełni zastosowanie do postępowania kasacyjnego, o ile takie postępowanie zostało przewidziane w określonej kategorii spraw (por. postanowienie SN z dnia 16 września 2021 r., sygn. akt I KZ 29/21 i zawarta tam argumentacja oraz M. A. Nowicki, Wokół Konwencji Europejskiej. Komentarz do Europejskiej Konwencji o ochronie praw człowieka, wyd. 7, s. 502 i cytowane wyroki ETPC, P. Hofmański, A.

Wróbel w: L. Garlicki [red.] Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Tom I. Komentarz do artykułów 1-8, Warszawa 2010, s. 253). Mając na względzie powyższe okoliczności należy przede wszystkim wskazać, że sędzia R.W. został pierwotnie powołany na stanowisko sędziego w Izbie Dyscyplinarnej, która to Izba, choć była organem powiązanym administracyjnie z Sądem Najwyższym, jednak sama nie miała statusu sądu w rozumieniu konstytucyjnym (por. uchwała trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/2020 oraz uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22).

Podjęcie przez niego czynności orzeczniczych w Sądzie Najwyższym - Izbie Karnej nastąpiło bez dochowania wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP, a więc bez zachowania procedury przewidzianej dla ubiegania się stanowisko w sądzie przewidzianym w Konstytucji RP. Przejście osób orzekających w Izbie Dyscyplinarej do Izb Sądu Najwyższego nastąpiło dzięki regulacjom przyjętym przez wiekszość parlamentarną w ustawie z dnia 9 czerwca 2022 r. (Dz.U. z 2022 r., poz. 1259). Zgodnie z art. 10 tej ustawy, to Pierwszy Prezes SN dokonał przeniesienia osób orzekających dotychczas w Izbie Dyscyplinarnej, za ich zgodą, do jednej z Izb Sądu Najwyższego.

Tymczasem Konstytucja RP nie przewiduje możliwości powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, czy też z mocy samej ustawy. Należy podkreślić, że akt nominacji Prezydenta RP na stanowisko sędziego dokonywany jest w ramach określonego konkursu dotyczącego konkretnego rodzaju sądu. Osoba, która ubiegała się o stanowisko sedziego w danym sądzie, nie jest więc uprawniona do orzekania w innym rodzaju sądu. Akty nominacji na stanowiska w Izbie Dyscyplinarnej podejmowane były przez Prezydenta RP wyłącznie w ramach konkursu na stanowiska w tej Izbie.

Skoro jednak Izba Dyscyplinarna nigdy nie była sądem, nominacje te nie obejmowały możliwości orzekania w Sądzie Najwyższym. Powołanie danej osoby do orzekania w tym Sądzie wymagało więc dochowania procedury określonej w art. 179 Konstytucji RP, w której przewidziane są określone kompetencje Krajowej Rady Sądownictwa oraz Prezydenta RP. Naruszenie tej procedury, również uzasadnia stwierdzenie braku dochowania instytucjonalnych i ustrojowych gwarancji zapewnienia bezstronności i niezawisłości sądu ukonstytuowanego z udziałem takiej osoby.

Odnosi się to do sędziego R.W., który właśnie w takim niekonstytucyjnym trybie został powołany do orzekania w Izbie Karnej Sądu Najwyższego. Mając na względzie te okoliczności trzeba stwierdzić, że R.W. nie jest uprawniony do orzekania w Sądzie Najwyższym. Wyżej wskazane okoliczności czynią koniecznym uznać, że w odniesieniu do orzeczeń wydawanych w Sądzie Najwyższym przez skład w którym bierze udział sędzia R.W., zachodzi w każdym przypadku bezwzględna przyczyna odwoławcza okreslona w art. 439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k.

W tej sytuacji należało z urzędu uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przezkaząc Sądowi Najwyższemu do ponowengo rozpoznania. Paweł Wiliński Piotr Mirek Włodzimierz Wróbel[WB][ał]