Supreme Court quashes fine for malicious disturbance due to statute of limitations barring prosecution.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's conviction and fine for malicious disturbance, ruling the prosecution time-barred. The defendant was found guilty of disturbing two victims by blocking their exit from an apartment and wind tunnel, resulting in a 3000 PLN fine. The court determined that since criminal proceedings had commenced before the one-year limitation period expired, the offense became unprosecutable after two years from the case's conclusion, rendering the fine illegal.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 107 k.w.; Art. 45 § 1 k.w.; Art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w.; Art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w.; Art. 112 k.p.w.: When an offense is time-barred due to the expiration of the limitation period for prosecution, the court must dismiss the proceedings ex officio even if the prosecution does not raise this specific ground in the cassation appeal.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 420/20 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 maja 2021 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Zbigniew Puszkarski (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Paweł WilińskiSSN Małgorzata Wąsek-WiaderekProtokolant Anna Janczak w sprawie D. O.ukaranego za czyny z art. 107 k.w. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 5 maja 2021 r.,kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w W. z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV W (…), 1. uchyla zaskarżony wyrok i na podstawie art. 104 § 1 pkt 7 k.p.w. w zw. z art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. w zw. z art. 45 § 1 k.w. postępowanie umarza;
2. kosztami postępowania w sprawie obciążą Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
D.O. został obwiniony o to, że:1.w dniu 14 czerwca 2017 r. ok. godz. 12:30 i 26 czerwca 2017 r. ok. godz. 17:00 w W. przy ul. (…) złośliwe niepokoił K. Z. i M. S. poprzez utrudnienie wyjścia ww. osobom z mieszkania i windy, tj. o wykroczenie z art. 107 k.w. 2.w dniu 19 czerwca 2017 r. w W. w rejonie skrzyżowania ulic (…) i (…) złośliwie niepokoił M. S. poprzez chodzenie za ww. i zachodzenie mu drogi, tj. o wykroczenie z art. 107 k.w. W dniu 10 listopada 2017 r. Sąd Rejonowy w W. wydał wyrok nakazowy (sygn. IV W (…)), którym D.O. uznał za winnego popełnienia zarzuconych mu czynów i na podstawie art. 107 k.w. wymierzył mu łącznie karę grzywny w wysokości 3000 zł (k. 30 akt sprawy).
Wyrok ten utracił moc wobec wniesienia sprzeciwu przez obwinionego. Następnie wyrokiem zaocznym z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV W (…), wymieniony Sąd Rejonowy D. O.: - w ramach zarzucanego mu w pkt 1. czynu uznał za winnego tego, że w dniu 14 czerwca 2017 r. ok. godz. 12:30, w W. przy ul. (…), w celu dokuczenia złośliwie niepokoił K. Z. i M. S. poprzez utrudnienie wyjścia ww. osobom z mieszkania i windy i za tak opisany czyn na podstawie art. 107 k.w. obwinionego skazał, - w ramach zarzucanego mu w pkt 1. czynu uznał za winnego tego, że w dniu 26 czerwca 2017 r. ok. godz. 17:00 w W. przy ul. (…), w celu dokuczenia złośliwie niepokoił K.
Z. i M. S. poprzez utrudnienie wyjścia ww. z windy i za tak opisany czyn na podstawie art. 107 k.w. obwinionego skazał, - uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu w pkt 2. czynu i za to na podstawie art. 107 k.w. obwinionego skazał. Na podstawie art. 107 k.w. w zw. z art. 24 § 1 i 3 k.w. w zw. z art. 9 § 2 (w oryginale nie wpisano skrótu „k.w.”) wymierzył obwinionemu łącznie karę grzywny w wysokości 3000 zł. Na podstawie art. 121 § 1 k.p.w. zwolnił obwinionego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i uprawomocnił się z dniem 26 września 2018 r.
Orzekający w przedmiocie zarządzenia wykonania wobec D. O. zastępczej kary aresztu za nieuiszczoną grzywnę Sąd Okręgowy w W., uznał za słuszne podjęcie kroków w celu wniesienia kasacji przez podmiot specjalny (k. 111 akt sprawy). W dniu 22 grudnia 2020 r. do Sądu Najwyższego wpłynęła kasacja Prokuratora Generalnego od wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w W. z dnia 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt IV W (…). Prokurator Generalny na podstawie art. 110 § 1 k.p.w. zaskarżył wyrok w części dotyczącej orzeczenia o karze na korzyść obwinionego D.O., zarzucając „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 9 § 2 k.w. i art. 107 k.w. poprzez wymierzenie obwinionemu na podstawie wskazanych przepisów, za popełnienie 3 wykroczeń z art. 107 k.w., łącznie kary grzywny w wysokości 3000,00 zł (trzech tysięcy) złotych, tj. kary powyżej górnej granicy ustawowego zagrożenia za wykroczenie z art. 107 k.w. w sytuacji, gdy orzekając o ukaraniu za dwa lub więcej wykroczeń, Sąd Rejonowy powinien wymierzyć jedną karę w granicach zagrożenia określonego w przepisie przewidującym najsurowszą karę, czyli w przedmiotowym wypadku karę ograniczenia wolności, grzywny do 1500 złotych albo karę nagany”.
Autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
W kasacji trafnie podniesiono, że Sąd orzekający w sprawie D. O. rażąco naruszył przepisy art. 9 § 2 k.w. i art. 107 k.w., z których pierwszy mówi, że „jeżeli jednocześnie orzeka się o ukaraniu za dwa lub więcej wykroczeń, wymierza się łącznie karę w granicach zagrożenia określonych w przepisie przewidującym najsurowszą karę, co nie stoi na przeszkodzie orzeczeniu środków karnych na podstawie innych naruszonych przepisów”, zaś drugi stanowi, że sprawca za popełnienie opisanego w nim wykroczenia podlega karze ograniczenia wolności, grzywny do 1500 zł albo karze nagany.
Chociaż treść art. 9 § 2 k.w. przepisu zdaje się wskazywać, że ustawodawca zasadniczo miał na myśli sytuację, gdy sprawca popełnia dwa lub więcej wykroczeń kwalifikowanych z różnych przepisów zawierających różne sankcje karne, to wypada przyjąć, że art. 9 § 2 k.w. ma zastosowanie także i w razie zbiegu jednorodzajowym wykroczeń, tj. gdy sprawca popełnia dwa lub więcej wykroczeń wyczerpujących znamiona tego samego przepisu. W takim wypadku sprawcy należy wymierzyć łącznie jedną karę w granicach określonych tym przepisem.
W konsekwencji, uznając, że za przypisane D. O. wykroczenia słuszne będzie wymierzenie mu kary grzywny, Sąd mógł orzec tę karę w wysokości do 1500 zł. Przekroczenie tej granicy – co miało miejsce również przy wydaniu wyroku nakazowego – było równoznaczne z rażącym naruszeniem wymienionych w kasacji przepisów prawa materialnego, mającym istotny wpływ na treść wyroku (zob. wyroki Sądu Najwyższego m.in.: z dnia 14 września 2005 r., IV KK 285/05; z dnia 3 lutego 2006 r., II KK 349/05; z dnia 21 lipca 2011 r., III KK 178/11).
Poglądu tego nie zmienia fakt (pozostawiony w kasacji bez komentarza) powołania przez Sąd orzekający przy wymiarze kary art. 24 § 1 k.w. stanowiącego, że „grzywnę wymierza się w wysokości od 20 do 5000 złotych, chyba że ustawa stanowi inaczej”. Rzecz bowiem w tym, że w przypadku wymierzenia kary grzywny za wykroczenie z art. 107 k.w. ustawa stanowi „inaczej”, ograniczając wysokość grzywny do 1500 zł. Prawidłowo identyfikując zaistniałe w sprawie naruszenie prawa, Autor kasacji nietrafnie określił zakres zaskarżenia wyroku i sformułował wniosek kasacji.
Najwyraźniej nie dostrzegł, że art. 45 § 1 k.w. stanowi, iż „karalność wykroczenia ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynął rok; jeżeli w tym okresie wszczęto postępowanie, karalność wykroczenia ustaje z upływem 2 lat od zakończenia tego okresu”. W sprawie D. O. wszczęto postępowanie w dniu 8 listopada 2017 r. (k. 27), tj. przed upływem roku od popełnienia przez niego wykroczeń, co skutkowało ustaniem ich karalności z upływem 2 lat od zakończenia „tego”, tj. rocznego okresu, finalnie z upływem trzech lat od popełnienia poszczególnych wykroczeń, kolejno w dniach: 14, 19 i 26 czerwca 2020 r. (zob. wyroki Sądu Najwyższego m.in.: z dnia 5 września 2018 r., III KK 299/18; z dnia 13 grudnia 2018 r., IV KK 490/18; z dnia 8 maja 2019 r., III KK 678/18).
W takim razie kasacją sporządzoną i wniesioną do Sądu Najwyższego w grudniu 2020 r. Prokurator Generalny powinien zaskarżyć przedmiotowy wyrok w całości i postulować jego uchylenie oraz umorzenie postępowania w sprawie D. O. Brak inicjatywy podmiotu skarżącego w tym zakresie nie stał jednak na przeszkodzie wydaniu takiego orzeczenia. Należało bowiem mieć w polu widzenia przepis art. 112 k.p.w., w świetle którego orzekając w sprawie o wykroczenie, sąd kasacyjny jest zobligowany wyjść poza granice zaskarżenia i podniesione zarzuty w przypadku, gdy stwierdzi zaistnienie w sprawie wymienionych w art. 104 § 1 k.p.w. uchybień, będących bezwzględnymi przyczynami uchylenia orzeczenia, m.in. okoliczność wyłączającą postępowanie, określoną w art. 5 § 1 pkt 4 k.p.w. (przedawnienie orzekania będące następstwem ustania karalności wykroczenia).
Zatem stwierdzenie tej okoliczności skutkowało wydaniem orzeczenia jak w części dyspozytywnej wyroku, bowiem chociaż przedawnienie wykroczenia nie obliguje Sądu Najwyższego, rozpoznającego kasację w sprawie o wykroczenie, do umorzenia postępowania w sytuacji, gdy dalsze postępowanie może doprowadzić do uniewinnienia ukaranego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 listopada 2001 r., IV KKN 54/00), to realia niniejszej sprawy perspektywy takiego rozstrzygnięcia nie stwarzają. Mając powyższe na uwadze, orzeczono jak w wyroku, którego treść nakazywała obciążenie Skarbu Państwa kosztami postępowania w sprawie (art. 119 § 2 pkt 1 k.p.w.).