Supreme Court quashes criminal order due to failure to appoint defense counsel, violating fair trial rights.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's criminal order and remanded the case for retrial. The defendant, G.K., was convicted of threats without having been appointed a defense lawyer, despite repeatedly requesting one due to his financial situation and family responsibilities. The court found that the failure to process the request for counsel violated the right to a fair trial and the right to defense, which could have altered the outcome of the proceedings.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 6 k.p.k.; Art. 78 § 1 k.p.k.: The failure to appoint a defense counsel for an indigent defendant who has requested it constitutes a fundamental violation of the right to defense, requiring the quashing of the judgment and remand for retrial.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 393/18 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 8 listopada 2018 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Marek Pietruszyński (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Jerzy GrubbaSSN Barbara SkoczkowskaProtokolant Anna Janczak w sprawie G. K. oskarżonego o przestępstwo z art. 190 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 8 listopada 2018 r. kasacji Ministra Sprawiedliwości – Prokuratora Generalnego wniesionej na korzyść oskarżonego od prawomocnego wyroku nakazowego Sądu Rejonowego w W. z dnia 9 marca 2017 roku, sygn. akt III K […] uchyla zaskarżony wyrok nakazowy i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu Rejonowego w W. do ponownego rozpoznania.
UZASADNIENIE
G. K. został oskarżony o to, że w dniu 24 maja 2016 r., w W. przy ul. W. […] kierował za pomocą telefonu komórkowego wobec pracownika kancelarii komorniczej K. K. groźby karalne pozbawienia życia i zdrowia, które wzbudziły w wyżej wymienionej pokrzywdzonej uzasadnioną obawę, iż zostaną spełnione, tj. o przestępstwo z art. 190 § 1 k.k.Sąd Rejonowy w W., wyrokiem nakazowym z dnia 9 marca 2017 roku, sygn. akt III K […], uznał G. K. za winnego popełnienia zarzucanego mu występku z art. 190 § 1 k.k. i wymierzył karę 4 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin miesięcznie oraz nałożył na oskarżonego, na podstawie art. 46 § 2 k.k., obowiązek zapłaty nawiązki na rzecz pokrzywdzonej w wysokości 500 złotych, a także orzekł o dowodzie rzeczowym oraz zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych.Wyrok ten jest obecnie prawomocny.Kasację w trybie art. 521 § 1 k.p.k. na korzyść skazanego wniósł Minister Sprawiedliwości – Prokurator Generalny.
Skarżący zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 6 k.p.k. w zw. z art. 78 § 1 k.p.k., polegające na nierozpoznaniu wniosku G. K. o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu, złożonego w dniu 18 lipca 2017 r. do protokołu przesłuchania go w charakterze podejrzanego, w sytuacji gdy nie miał on obrońcy z wyboru, co naruszało standardy rzetelnego procesu i godziło w prawo oskarżonego do obrony, w tym korzystania z pomocy obrońcy.Podnosząc powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w W..Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym, co upoważniało Sąd Najwyższy do jej uwzględnienia w całości na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Analiza akt przedmiotowego postępowania istotnie wskazuje, że już na kopii postanowienia o przedstawieniu zarzutu, podejrzany własnoręcznie napisał, iż wnosi o wyznaczenie mu obrońcy z urzędu (k. 39).
Tożsamy wniosek zawarł w treści protokołu przesłuchania w dniu 18 lipca 2016 r. (k. 42). Żaden z tych wniosków nie został uzasadniony, niemniej jednak treść przedmiotowego protokołu wskazuje, że podejrzany G. K. był ówcześnie osobą poszukującą pracy, bez zadeklarowanego dochodu i majątku, posiadającym na utrzymaniu dwoje dzieci i żonę. Uprawniony jest więc wniosek, iż żądanie przyznania obrońcy motywowane było okolicznościami, o jakich stanowi art. 78 § 1 k.p.k.Wniosek o wyznaczenie obrońcy z urzędu nie został, aż do zakończenia postępowania przygotowawczego, przekazany właściwemu sądowi celem rozpoznania.
Przedmiotowe uchybienie przeniknęło następnie do postępowania sądowego, przy czym odnotować należy, iż z uwagi na zastosowany tryb procedowania, a mianowicie postępowanie nakazowe, oskarżony nie został zawiadomiony o terminie posiedzenia, a zatem nie miał ewentualnej możliwości wypowiedzenia się co do złożonego wcześniej żądania wyznaczenia obrońcy z urzędu.Doszło więc niewątpliwe do rażącego pozbawienia oskarżonego przysługującego mu, z mocy art. 78 § 1 k.p.k., prawa do złożenia i rozpoznania wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu.
W konsekwencji doszło do naruszenia jednego z podstawowych uprawnień oskarżonego, jakim jest prawo do obrony w znaczeniu formalnym, znajdującego zakotwiczenie w art. 6 k.p.k. oraz art. 42 ust. 2 zdanie drugie Konstytucji RP, stanowiącego jedną z gwarancji rzetelnego procesu sądowego, o którym stanowi art. 6 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r.Przedmiotowe uchybienie, jako naruszające standardy rzetelnego procesu, miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, gdyż naruszało gwarancje oskarżonego do skorzystania z pomocy obrońcy.
W realiach tej sprawy nie można bowiem wykluczyć, że – wobec okoliczności związanych z sytuacją majątkową oskarżonego – po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku, przyznano by mu obrońcę, który wywiódłby w imieniu oskarżonego środek zaskarżenia. Ma to tym bardziej istotne znaczenie, gdy uwzględni się, że oskarżony G. K. konsekwentnie zaprzeczał swojemu sprawstwu. W tym stanie rzeczy należało zaskarżony wyrok uchylić i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.