Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KK 360/23 Generato dall'IA

Supreme Court excludes judge from case due to invalid appointment to disciplinary chamber violating independence requirements.

Numero d'incarto II KK 360/23
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Accolto (Allowed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court granted the defense's request to exclude Judge Małgorzata Bednarek from the case. The defense argued that Bednarek's appointment to the Disciplinary Chamber was procedurally flawed and did not automatically transfer her to other chambers, citing European Court of Human Rights rulings on judicial independence. The court agreed, ruling that the initial appointment defect could not be cured and that Bednarek's presence violated the constitutional and international requirements for an independent and impartial tribunal.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 179 ust. 1 Konstytucji RP; art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności: A defect in a judge's initial appointment to the Disciplinary Chamber cannot be cured by subsequent transfer to another chamber, thereby violating the requirement for an independent and impartial tribunal established by law.

Parole chiave

Generato dall'IA
judicial independence impartial tribunal Disciplinary Chamber invalid appointment European Court of Human Rights right to fair trial Supreme Court composition cancellazione dall'albo avvocati

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 179 ust. 1 Konstytucji RP
– do legalnej Izby Sądu Najwyższego decyzją osoby pełniącej funkcję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, w sposób stanowiący ominięcie wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP.
art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności
oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, postanowił wyłączyć sędziego Małgorzatę Bednarek od udziału w sprawie Sądu Najwyższego o sygn.
ustawa o KRS z 2017 r.
Rozdział 56 Kodeksu postępowania karnego
art. 198 k.k
skazanego z art. 198 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 24 maja 2024 r.
art. 41 § 1 k.p.k
wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Małgorzaty Bednarek od udziału w sprawie II KK 360/23, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k.
art. 187 Konstytucji RP
jest organem sprzecznym z art. 187 Konstytucji RP oraz nie spełnia wymogów niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej.
art. 45 ust. 1 Konstytucji RP
W efekcie składy Sądu Najwyższego z udziałem osób powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego w tej wadliwej procedurze, nie stanowią niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w art.
art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k
W pełni zgodzić należy się z wywodami Sądu Najwyższego zawartymi w uzasadnieniach tych orzeczeń oraz wspierającą je argumentacją prawną zarówno w kontekście ewentualnego uznania potencjalnego stwierdzenia w takim wypadku nieprawidłowej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
art. 179 Konstytucji RP
– do legalnej Izby Sądu Najwyższego decyzją osoby pełniącej funkcję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, w sposób stanowiący ominięcie wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
Reczowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19)
Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (skargi nr 49868/19 i 5751/19)
22), szeregu innych orzeczeń Sądu Najwyższego powołanych we wniosku o wyłączenie, wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) w sprawach Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (skargi nr 49868/19 i 5751/19), Advance Pharma sp.
Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce (skarga nr 1469/20)
Broda i Bojara przeciwko Polsce (skargi nr 26691/18 i 27367/18)
Grzęda przeciwko Polsce (skarga nr 43572/8)
Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21)
II KK 82/23
Supreme Court dismisses judge's participation due to flawed appointment procedure violating impartiality guarantees.
II KK 493/22
Supreme Court excludes judge from cassation due to conflict of interest from flawed appointment procedure.
IV KK 571/23
Supreme Court dismisses appeal judge exclusion request based on appointment procedure as inadmissible under special statute.
II KO 73/22
Supreme Court corrects a clerical error in its own ruling by replacing the defendant's misspelled surname with the correct one.
III KO 43/23
Supreme Court allows retrial of cassation appeal dismissed by single-judge panel due to judicial independence concerns.
V KO 17/22
Supreme Court orders retrial of cassation due to judge appointment violating EU law and ECHR Article 6.
V KO 30/22
Supreme Court orders retrial of cassation due to judge's disqualification under Art. 439 § 1 k.p.k.
III KO 84/21
Supreme Court orders retrial of cassation dismissed by single judge due to improper court composition violating Art. 6 ECHR.
III KO 15/22
Supreme Court orders retrial of cassation dismissal by a judge appointed by the Judicial Council.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KK 360/23 POSTANOWIENIE Dnia 24 maja 2024 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Tomasz Artymiuk w sprawie J. S. skazanego z art. 198 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 24 maja 2024 r. wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie sędziego Małgorzaty Bednarek od udziału w sprawie II KK 360/23, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. w zw. z art.42 § 1 i 4 k.p.k. oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, postanowił wyłączyć sędziego Małgorzatę Bednarek od udziału w sprawie Sądu Najwyższego o sygn. akt II KK 360/23.

UZASADNIENIE

W dniu 7 sierpnia 2023 r. do Sądu Najwyższego przekazane zostały przez Sąd Okręgowy w Warszawie akta sprawy z kasacją obrońcy skazanego J. S. od wyroku tego Sądu z dnia 14 września 2022 r., sygn. akt IX Ka 939/22. W toku postępowania przed Sądem Najwyższym, w związku z przydzieleniem tej sprawy do rozpoznania wg. imiennej listy sędziów, sędziemu Ryszardowi Witkowskiemu, obrońca złożyła wniosek o wyłączenie wyżej wymienionego od udziału w sprawie, a konsekwencją powyższego było wyłączenie sędziego Ryszarda Witkowskiego postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 3 listopada 2023 r. (KRI 256).

Identyczne decyzje procesowe o wyłączeniu – w związku z kolejnymi wnioskami obrońcy – wydane zostały również wobec sędziów, którym przydzielona została niniejsza sprawa, tj. sędziego Pawła Kołodziejskiego (postanowienie z dnia 20 grudnia 2023 r., KRI 309) i sędziego Anny Dziergawki (postanowienie z dnia 8 lutego 2024 r., (KRI 358).Zarządzeniem Prezesa Izby Karnej z dnia 16 lutego 2024 r. sprawa II KK 360/23, po ostatnim postanowieniu o wyłączeniu, przydzielona została sędziemu Małgorzacie Bednarek. Obrońca skazanego w dniu 6 maja 2024 r. złożyła w Sądzie Najwyższym wniosek o wyłączenie od orzekania w przedmiocie jej kasacji wniesionej na rzecz J.S.również sędziego Małgorzaty Bednarek.

Uzasadniając wniosek obrońca odwołała się do trybu powołania Małgorzaty Bednarek na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej przepisami ustawy o KRS z 2017 r., wskazując, że z uwagi na treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), uchwały składu siedmiu sędziów Sadu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), szeregu innych orzeczeń Sądu Najwyższego powołanych we wniosku o wyłączenie, wyroków Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) w sprawach Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (skargi nr 49868/19 i 5751/19), Advance Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce (skarga nr 1469/20), Broda i Bojara przeciwko Polsce (skargi nr 26691/18 i 27367/18), Grzęda przeciwko Polsce (skarga nr 43572/8), Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21), wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE): z dnia 19 listopada 2019 r., w połączonych sprawach C-585/18, C-624/18 i C-625/18 oraz z dnia 6 października 2021 r., [Wielka Izba] C-487/19, a wreszcie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Krajowa Rada Sądownictwa ukształtowana ustawą o KRS z 2017 r. jest organem sprzecznym z art. 187 Konstytucji RP oraz nie spełnia wymogów niezależności od władzy wykonawczej i ustawodawczej.

W efekcie składy Sądu Najwyższego z udziałem osób powołanych na urząd sędziego Sądu Najwyższego w tej wadliwej procedurze, nie stanowią niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą gwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, w art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej (KPP) i w art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (EKPC). Co więcej, zauważyła również – powołując się na wskazany wyżej wyrok ETPCZ z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce, że sama Izba Dyscyplinarna, do której wcześniej była powołana sędzia Małgorzata Bednarek, nie była sądem, o którym mowa w EKPC.

Sąd Najwyższy zważył co następuje.Złożony przez obrońcę wniosek o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy zawisłej w Sądzie Najwyższym pod sygn. akt II KK 360/23 sędziego Małgorzaty Bednarek zasługuje na uwzględnienie.W pełni zgodzić należy się z argumentacją wnioskodawczyni prowadzącą do konkluzji, że skład Sądu Najwyższego ukonstytuowany z udziałem sędziego Małgorzaty Bednarek z przyczyn instytucjonalnych i ustrojowych niezapewnienia gwarancji bezstronności i niezawisłości. Sąd Najwyższy w tym składzie podziela w całej rozciągłości poglądy wyrażone w swoich wcześniejszych orzeczeniach (zob. postanowienia: z dnia 28 listopada 2023 r., III KK 623/22 [KRI 290]; z dnia 25 marca 2024 r., III KK 499/23 [KRI 399]), którymi wyłączono wyżej wymienioną sędziego od udziału w rozpoznawaniu spraw kasacyjnych.

W pełni zgodzić należy się z wywodami Sądu Najwyższego zawartymi w uzasadnieniach tych orzeczeń oraz wspierającą je argumentacją prawną zarówno w kontekście ewentualnego uznania potencjalnego stwierdzenia w takim wypadku nieprawidłowej obsady sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob. pkt 1 powołanej we wniosku uchwały połączonych Izb Sądu Najwyższego: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20), jak i przyjęcia – na gruncie konwencyjnym – naruszenia prawa do rozpoznania sprawy przez sąd ustanowiony na mocy ustawy, która jest klarowna i przekonująca w związku z czym, nie znajdując konieczności jej w tym miejscu powielania do niej się należy odwołać, uznając ją za własną.Wyżej wskazane okoliczności czynią koniecznym uznać za zasadny złożony przez obrońcę wniosek i tym samym wyłączyć sędziego Małgorzatę Bednarek od udziału w sprawie prowadzonej w Sądzie Najwyższym pod sygnaturą II KK 360/23 z uwagi na to, że sąd, w którego składzie by uczestniczyła, nie spełniałby kryteriów określonych w art. 6 ust. 1 EKPC, zaś postępowanie prowadzone przez taki sąd byłoby obciążone wadą traktowaną na gruncie wykładni przyjętej w uchwale trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. jako bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (co do przyczyn związania każdego składu Sądu Najwyższego wspomnianą uchwałą mającą moc zasady prawnej – zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21, OSNK 2021, z. 10, poz. 41).W wypadku sędziego Małgorzaty Bednarek dodatkowym powodem wyłączenia – również trafnie zasygnalizowanym we wniosku obrońcy – są okoliczności, które skutkowały jej obecnym orzekaniem w Izbie Karnej Sądu Najwyższego i to poczynając o sposobu powołania jej do mającej charakter sądu specjalnego Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego w nietransparentnej procedurze w 2018 r., a następnie przeniesienia – po likwidacji Izby Dyscyplinarnej w 2022 r.

– do legalnej Izby Sądu Najwyższego decyzją osoby pełniącej funkcję Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, w sposób stanowiący ominięcie wymogów określonych w art. 179 Konstytucji RP. Sąd Najwyższy w tym składzie wyrażony w powołanych wyżej orzeczeniach pogląd w pełni podziela, uznając za uzasadnione stwierdzenie, iż akty nominacji na stanowiska w Izbie Dyscyplinarnej, jako organie, który od początku zasadnie traktowany był jako organ niespełniający konstytucyjnego i konwencyjnego wymogu sądu niezależnego i bezstronnego „ustanowionego ustawą” (zob. pkt 4 powołanej już uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 oraz również wskazywany już także wyżej wyrok ETPCz z dnia 22 lipca 2021 r., Reczowicz przeciwko Polsce), podjęte przez Prezydenta RP wyłącznie w ramach konkursu na stanowiska w tej Izbie, nie obejmują powołania do każdej innej Izby Sądu Najwyższego i tym samym nie wywołują skutków związanych z takim powołaniem.

Wadliwość pierwotnego powołania, niezależnie od intencji ustawodawcy, który w nowelizacji ustawy o Sądzie Najwyższym z 2022 r. usunął istniejące dotąd formalne ograniczenia w przenoszeniu sędziów tej Izby, nie mogą prowadzić do usankcjonowania tej pierwotnej wady, a tym bardziej uprawniać do orzekania w innych Izbach Sądu Najwyższego. Ta pierwotna wadliwość powołania na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w konkursie do Izby Dyscyplinarnej nie może być również w drodze wtórnych, mających charakter techniczny zabiegów, konwalidowana.

Skutek taki (konwalidacja) mógłby zostać osiągnięty wyłącznie poprzez przeprowadzenie prawidłowej procedury powołania i to powołania do prawidłowo ukształtowanego sądu (zob. także w tym przedmiocie postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 26 października 2023 r., II KK 82/23; z dnia 1 marca 2024 r., II KK 493/22; z dnia 7 marca 2024 r., IV KK 571/23).Co więcej, niniejsze orzeczenie zapobiegnie ewentualnemu ryzyku wzruszenia zapadłego w Sądzie Najwyższym orzeczenia z udziałem sędziego Małgorzaty Bednarek w trybie przepisów Rozdziału 56 Kodeksu postępowania karnego – wznowienie postępowania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 14 czerwca 2023 r., II KO 73/22 i III KO 43/23; z dnia 21 czerwca 2023, V KO 17/22 i V KO 30/22; z czerwca 27 czerwca 2023 r., III KO 84/21 i III KO 15/22; z dnia 23 sierpnia 2023 r., II KO 75/23), a także możliwej i do tego skutecznej, w świetle utrwalonej linii orzeczniczej ETPCz [wyroki: powołany już wyżej z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko Polsce, skarga nr 43447/19, a także: z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, połączone skargi nr 49868/19 i 57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 i inne wskazane we wniosku obrońcy], skardze do Trybunału w Strasburgu i związanych z tym konsekwencji finansowych dla Polski.Podsumowanie całokształtu przeprowadzonych powyżej rozważań prowadzi do stwierdzenia, że skład Sądu Najwyższego ukonstytuowany z udziałem sędziego Małgorzaty Bednarek z powodów instytucjonalnych i ustrojowych, nie gwarantuje niezawisłości i bezstronności sądu przede wszystkim w aspekcie zewnętrznym, a tym samym nie zapewnia prawa do rzetelnego procesu w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC.Z tych względów postanowiono jak na wstępie. [PGW][ms] ‎