Supreme Court quashes lower court's compensation order because the victim's loss was voluntarily restored before judgment.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the lower court's judgment regarding the compensatory order for the victim's loss. The defendant had voluntarily transferred the full amount of the loss to the victim during the preparatory proceedings, meaning the damage did not exist at the time of the trial. The court ruled that a compensatory order under the Criminal Code requires the damage to still exist, making the lower court's decision legally erroneous.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 46 § 1 k.k.; A compensatory order under the Criminal Code is inapplicable if the victim's loss has been voluntarily restored by the offender before the judgment, as the order is contingent on the existence of the damage at the time of sentencing.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II KK 324/25 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący)SSN Waldemar Płóciennik (sprawozdawca)SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie K. K. skazanego z art. 286 § 1 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 24 września 2025 r., kasacji wniesionej przez Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego w Hrubieszowie z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 120/24, 1. uchyla zaskarżony wyrok w części dotyczącej orzeczenia środka kompensacyjnego z art. 46 § 1 k.k. zawartego w pkt II, 2. wydatkami związanymi z rozpoznaniem kasacji obciąża Skarb Państwa.
Waldemar Płóciennik Eugeniusz Wildowicz Małgorzata Wąsek-Wiaderek UZASADNIENIEK. K. został oskarżony o to, że „w dniu 13 listopada 2018 r. w nieustalonym miejscu ze skutkiem w miejscowości H. pow. [...] działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadził A. L. do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 515 zł w ten sposób, że wystawił do sprzedaży na portalu ogłoszeniowym OLX przedmiot w postaci telefonu komórkowego marki S., a następnie wprowadził pokrzywdzonego w błąd, co do swojej tożsamości oraz zamiaru i możliwości wywiązania się z przyjętych na siebie zobowiązań wynikających z faktu zawarcia umowy kupna sprzedaży, czym działał na szkodę A.L.”, tj. o czyn z art. 286 § 1 k.k.Wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2024 r., sygn. akt II K 120/24, Sąd Rejonowy w Hrubieszowie uznał oskarżonego za winnego popełnienia zarzuconego mu czynu, wyczerpującego dyspozycję art. 286 § 1 k.k., i za to:I. na podstawie art. 286 § 1 k.k. orzekł wobec K.
K. karę jednego roku i 8 miesięcy pozbawienia wolności,II. na podstawie art. 46 § 1 k.k. orzekł wobec niego obowiązek naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz A. L. 515 złotych,III. na podstawie art. 624 § 1 k.p.k. zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych.Żadna ze stron nie zaskarżyła wyroku Sądu Rejonowego, który uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego.Kasację na korzyść skazanego wniósł Prokurator Generalny. Zaskarżając wyrok w części dotyczącej rozstrzygnięcia o środku kompensacyjnym z art. 46 § 1 k.k. (pkt II wyroku), zarzucił „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 46 § 1 k.k., polegające na orzeczeniu wobec oskarżonego K.
K. środka kompensacyjnego w postaci obowiązku naprawienia szkody poprzez zapłatę na rzecz pokrzywdzonego A. L. kwoty 515 zł, podczas gdy w dacie wyrokowania przez Sąd Rejonowy przedmiotowa szkoda nie istniała z uwagi na jej dobrowolne naprawienie przez oskarżonego w toku postępowania przygotowawczego”. W konkluzji Prokurator Generalny wniósł o uchylenie rozstrzygnięcia zawartego w pkt II zaskarżonego wyroku, dotyczącego środka kompensacyjnego z art. 46 § 1 k.k.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja wniesiona na korzyść skazanego przez Prokuratora Generalnego okazała się oczywiście zasadna, co umożliwiło jej uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Zgodnie z treścią art. 46 § 1 k.k. w razie skazania sąd może orzec, a na wniosek pokrzywdzonego lub innej osoby uprawnionej orzeka, stosując przepisy prawa cywilnego, obowiązek naprawienia, w całości albo w części, wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę.
Warunkiem zastosowania tego przepisu wobec sprawcy przestępstwa jest jednak istnienie szkody w chwili orzekania (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 lipca 2014 r., III KK 54/14; z dnia 18 lutego 2015 r., II KK 27/15 czy z dnia 6 września 2022 r., V KK 141/22).Trafnie zauważa Prokurator Generalny, odwołując się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 1 kwietnia 2021 r., V KK 113/21, że w sytuacji gdy sprawca chociażby w części samodzielnie naprawił wyrządzoną szkodę, środek kompensacyjny przewidziany w art. 46 § 1 k.k. w tym zakresie nie może zostać orzeczony, albowiem środek ten zawsze związany jest z wielkością istniejącej, a więc nienaprawionej szkody (również wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2013 r., III KK 27/13)Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozważanej sprawy podnieść należy, iż ze złożonych przez K.
K. w postępowaniu przygotowawczym w dniu 29 lipca 2021 r. wyjaśnień wynikało, że dokonał on przelewu 515 złotych na konto A. L. (k - 106-107/tom I). Pokrzywdzony A. L. potwierdził fakt otrzymania tej kwoty, która została mu zwrócona na numer rachunku bankowego, zeznając, iż osobą oddającą mu pieniądze był K. K. (k - 109-110/tom I). W aktach sprawy znajduje się również potwierdzenie wykonania w dniu 29 lipca 2021 r. operacji przelewu 515 zł, zleconego przez K. K. na rzecz odbiorcy A. L. (k - 112) i potwierdzenie przelewu Express Elixir dokonanego przez K.
K. na rachunek bankowy A. L. 515 zł (k - 111).Wynikające z akt sprawy okoliczności wskazują zatem, że w dacie orzekania przez Sąd Rejonowy w Hrubieszowie w niniejszej sprawie szkoda wyrządzona przestępstwem, którego popełnienie przypisano oskarżonemu K. K. nie istniała, z uwagi na jej dobrowolne naprawienie przez oskarżonego w toku postępowania przygotowawczego.Orzeczenie zatem przez Sąd Rejonowy w pkt II wyroku środka kompensacyjnego z art. 46 § 1 k.k. było niedopuszczalne i stanowiło rażące naruszenie tego przepisu prawa materialnego poprzez jego niezasadne zastosowanie, a jego wpływ na treść prawomocnego wyroku należy ocenić jako istotny - w rozumieniu art. 521 § 1 k.p.k., gdyż skazany poniósł większe, niż określone w przepisach prawa materialnego konsekwencje prawne, wynikające z popełnienia przez niego przypisanego mu przestępstwa.Mając na względzie powyższe, Sąd Najwyższy uwzględnił kasację Prokuratora Generalnego i uchylił wyrok Sądu Rejonowego w Hrubieszowie w zaskarżonej części. [J.J.][a.ł] Waldemar Płóciennik Eugeniusz Wildowicz Małgorzata Wąsek-Wiaderek