Legislator Giurisprudenza & Legislazione
II KK 321/25 Generato dall'IA

Supreme Court quashes lower court decision for hearing criminal case without mandatory suspect presence.

Numero d'incarto II KK 321/25
Autorità giudiziaria
Giurisdizione Polonia (PL)
Esito del giudizio Respinto (Dismissed)

Sintesi Legislator

Generato dall'IA

The Supreme Court quashed the lower court's decision to dismiss the criminal proceedings and apply a security measure against the suspect. The suspect was absent from the hearing, violating the mandatory requirement for his presence under Article 354(2) of the Criminal Procedure Code. The court ruled that such a fundamental procedural defect constitutes an absolute ground for appeal, necessitating the case's remittal to the first-instance court for a new hearing.

Regesto Legislator

Generato dall'IA

Art. 354 pkt 2 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.: A criminal proceeding must be held with the mandatory participation of the suspect; failure to observe this requirement constitutes an absolute ground for appeal, requiring the quashing of the decision and remittal of the case.

Parole chiave

Generato dall'IA
mandatory suspect presence absolute ground for appeal criminal procedure code hearing defect quashing of decision remittal to first instance procedural violation restituzione in pristino

Disposizioni normative citate

Generato dall'IA
Art. 190 § 1 k.k.
podejrzanego o czyn z art. 190 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art.
Art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.
drogą telefoniczną w dniu 29 października 2023 r., w nieustalonym miejscu w W., gróźb pozbawienia życia lub zdrowia, które wzbudziły u pokrzywdzonej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione - na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw.
Art. 31 § 1 k.k.
z art. 31 § 1 k.k. – umorzył postępowanie karne względem podejrzanego, wobec stwierdzenia jego niepoczytalności;2.
Art. 93a § 1 pkt 4 k.k.
na podstawie art. 93a § 1 pkt 4 k.k., art.
Art. 93b § 1 k.k.
93a § 1 pkt 4 k.k., art. 93b § 1 k.k., art.
Art. 93c pkt 1 k.k.
93b § 1 k.k., art. 93c pkt 1 k.k. i art.
Art. 93g § 1 k.k.
i art. 93g § 1 k.k. orzekł wobec podejrzanego środek zabezpieczający w postaci umieszczenia go w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.
Art. 354 pkt 2 k.p.k.
osób wskazanych w treści art. 354 pkt 2 k.p.k. z wyjątkiem sytuacji opisanej powyżej, a co za tym idzie, procedowanie na posiedzeniu pod nieobecność podejrzanego stanowi uchybienie określone w art.
Art. 117 § 1 k.p.k.
354 pkt 2 k.p.k., a który, z obrazą art. 117 § 1 i 3 k.p.k., nie został o terminie posiedzenia prawidłowo powiadomiony, co naruszyło prawo do obrony podejrzanego i stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art.
Art. 117 § 3 k.p.k.
z art. 117 § 3 k.p.k., w konsekwencji dopuszczając się uchybienia stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą z art.
Art. 433 § 1 k.p.k.
i zarzucając „rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia w postaci art. 433 § 1 k.p.k.
Art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.
117 § 1 i 3 k.p.k., nie został o terminie posiedzenia prawidłowo powiadomiony, co naruszyło prawo do obrony podejrzanego i stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw.

Giurisprudenza citata

Generato dall'IA
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2023 r., V KK 536/22
postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2023 r., V KK 536/22).
postanowienie Sądu Najwyższy z dnia 30 czerwca 2021 r., II KK 252/21
postanowienie Sądu Najwyższy z dnia 5 marca 2021 r., V KK 11/21
postanowienie Sądu Najwyższy z dnia 3 lutego 2021 r., IV KK 582/19
postanowienie Sądu Najwyższy z dnia 15 stycznia 2021 r., II KK 317/20
wyrok Sądu Najwyższy z dnia 17 marca 2015 r., V KK 337/14
V KK 536/22
Supreme Court quashes lower court decision for holding a compulsory psychiatric security measure hearing without the suspect's mandatory presence.
II KK 252/21
Supreme Court quashes lower court decision for failing to hear the accused during a mental incapacity dismissal hearing.
V KK 11/21
Supreme Court quashes criminal proceedings termination due to mandatory defense absence violating procedural law.
IV KK 582/19
Supreme Court quashes lower court decision for holding accused in psychiatric facility without their presence.
Generato dall'IA

Ti chiedi come si applica questa sentenza alla tua fattispecie?

Analizza questa decisione insieme alla legislazione federale e cantonale, ai commentari e alla giurisprudenza successiva in Legislator AI.

Apri in Legislator →

Testo completo

II KK 321/25 POSTANOWIENIE Dnia 25 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Eugeniusz Wildowicz (przewodniczący, sprawozdawca)‎SSN Waldemar Płóciennik‎SSN Małgorzata Wąsek-Wiaderek w sprawie A. Z. podejrzanego o czyn z art. 190 § 1 k.k., po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 25 września 2025 r. kasacji prokuratora na korzyść od postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 25 lutego 2025 r., sygn. akt IX Kz 6/25, utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Rejonowego dla m. st.

Warszawy w Warszawie z dnia 1 października 2024 r., sygn. akt V K 884/24, o umorzeniu postępowania karnego i zastosowaniu środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zakładzie psychiatrycznym 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy w Warszawie i przekazuje sprawę Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania, 2. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw. O. S. 1476 zł, w tym 23 % VAT, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną podejrzanemu w postępowaniu kasacyjnym.

Waldemar Płóciennik Eugeniusz Wildowicz Małgorzata Wąsek-Wiaderek UZASADNIENIESąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, postanowieniem z dnia 1 października 2024 r., sygn. akt V K 884/24:1. ustalając, że podejrzany A. Z. dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu, wyczerpującego dyspozycję przepisu art. 190 § 1 k.k., a polegającego na kierowaniu w stosunku do E. M. drogą telefoniczną w dniu 29 października 2023 r., w nieustalonym miejscu w W., gróźb pozbawienia życia lub zdrowia, które wzbudziły u pokrzywdzonej uzasadnioną obawę, że zostaną spełnione - na podstawie art. 17 § 1 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 31 § 1 k.k. – umorzył postępowanie karne względem podejrzanego, wobec stwierdzenia jego niepoczytalności;2. na podstawie art. 93a § 1 pkt 4 k.k., art. 93b § 1 k.k., art. 93c pkt 1 k.k. i art. 93g § 1 k.k. orzekł wobec podejrzanego środek zabezpieczający w postaci umieszczenia go w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.

Sąd Okręgowy w Warszawie, po rozpoznaniu zażalenia obrońcy podejrzanego, w którym zarzucono niesłuszne zastosowanie środka zabezpieczającego, postanowieniem z dnia 25 lutego 2025 r., sygn. akt IX Kz 6/25, utrzymał w mocy postanowienie Sądu I instancji. Prokurator Okręgowy w Warszawie wniósł kasację od postanowienia Sądu odwoławczego, zaskarżając je w całości na korzyść A. Z. i zarzucając „rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia w postaci art. 433 § 1 k.p.k. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Sądu I instancji pomimo rozpoznania sprawy przez ten Sąd na posiedzeniu w przedmiocie umorzenia postępowania i zastosowanie środka zabezpieczającego pod nieobecność podejrzanego, którego obecność była obowiązkowa zgodnie z treścią art. 354 pkt 2 k.p.k., a który, z obrazą art. 117 § 1 i 3 k.p.k., nie został o terminie posiedzenia prawidłowo powiadomiony, co naruszyło prawo do obrony podejrzanego i stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. w zw. z art. 6 k.p.k.” Podnosząc powyższe, prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia Sądu Okręgowego w Warszawie i utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla m.st.

Warszawy w Warszawie oraz przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. W pisemnej odpowiedzi na kasację, obrońca podejrzanego wniósł o jej uwzględnienie i zasądzenie na jego rzecz kosztów obrony z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Kasacja jest oczywiście zasadna, wobec czego podlega rozpoznaniu i uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. W postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji doszło bowiem do zaistnienia wskazanego w kasacji uchybienia rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej, co uszło uwagi Sądu drugiej instancji podczas przeprowadzanej kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia poza granicami zaskarżenia.

Jak wynika z akt sprawy, co zresztą sygnalizował prokurator w toku posiedzenia odwoławczego, podejrzany A. Z. nie brał udziału w posiedzeniu przed Sądem pierwszej instancji w sprawie z wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środka zabezpieczającego, mimo że jego udział w tym posiedzeniu był obligatoryjny. Z opinii sądowo psychiatrycznej i psychologicznej z dnia 23 lutego 2024 r. wynika, że A. Z. cierpi na chorobę psychiczną w postaci schizofrenii paranoidalnej, co całkowicie znosiło jego zdolność rozpoznania znaczenia zarzuconego mu czynu i pokierowania swoim postępowaniem (k. 138).

We wnioskach końcowych opinii biegli stwierdzili, że aktualny stan psychiczny podejrzanego nie stanowi przeszkody do jego udziału w toczącym się postępowaniu, ale wymaga on pomocy obrońcy, gdyż nie jest w stanie prowadzić swojej obrony w sposób samodzielny i rozsądny. Zgodnie z treścią przepisu art. 354 pkt 2 k.p.k. wniosek prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środków zabezpieczających, co do zasady, kieruje się na rozprawę, a tylko wyjątkowo - jeżeli prezes sądu uzna to za celowe - w sytuacji, gdy w świetle materiałów postępowania przygotowawczego popełnienie czynu zabronionego przez podejrzanego oraz jego niepoczytalność w chwili czynu nie budzą wątpliwości - na posiedzenie z udziałem prokuratora, obrońcy i podejrzanego.

Podejrzany nie bierze udziału w posiedzeniu tylko wówczas, gdy z opinii biegłych wynika, że byłoby to niewskazane, chyba że sąd uzna jego udział za konieczny. Z brzmienia tego przepisu zatem wprost wynika, że wykluczone jest rozpoznanie sprawy na posiedzeniu pod nieobecność prokuratora, obrońcy, bądź podejrzanego, tj. osób wskazanych w treści art. 354 pkt 2 k.p.k. z wyjątkiem sytuacji opisanej powyżej, a co za tym idzie, procedowanie na posiedzeniu pod nieobecność podejrzanego stanowi uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k.

W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji nie podjął wszystkich niezbędnych kroków, aby zapewnić obecność podejrzanego na posiedzeniu. Począwszy od tego, że wysyłał do niego zawiadomienia niezawierające informacji o obowiązkowym stawiennictwie, po niepodjęcie działań mających na celu lokalizację podejrzanego – mimo że nie odbierał on korespondencji pod żadnym ze znanych adresów, nie odpowiadał na telefony i nie wypełniał obowiązków wynikających z dozoru policyjnego. Uchybieniom tym, zasygnalizowanym na posiedzeniu przez prokuratora, właściwej rangi nie nadał Sąd odwoławczy, nie wykraczając poza zakres stawianych w zażaleniu zarzutów i nie badając z urzędu, czy Sąd meriti procedował w zgodzie z obowiązującymi przepisami.

Tymczasem, zgodnie z treścią art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. orzeczenie powinno zostać uchylone, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na jego treść, jeżeli sprawę rozpoznano pod nieobecność oskarżonego (podejrzanego), która była obowiązkowa. Przeprowadzając posiedzenie w przedmiocie wniosku prokuratora o umorzenie postępowania z powodu niepoczytalności sprawcy i o zastosowanie środka zabezpieczającego pod nieobecność podejrzanego, Sąd pierwszej instancji rażąco naruszył bowiem art. 354 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 117 § 3 k.p.k., w konsekwencji dopuszczając się uchybienia stanowiącego bezwzględną przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 11 k.p.k. (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2023 r., V KK 536/22).

Należy stanowczo podkreślić, na co wielokrotnie wskazywał Sąd Najwyższy (por. m.in. postanowienia z dnia 30 czerwca 2021 r., II KK 252/21; z dnia 5 marca 2021 r., V KK 11/21; z dnia 3 lutego 2021 r., IV KK 582/19; z dnia 15 stycznia 2021 r., II KK 317/20, czy wyrok z dnia 17 marca 2015 r., V KK 337/14), że rozpoznanie wniosku, o którym tu mowa, na posiedzeniu może nastąpić tylko przy udziale prokuratora, obrońcy i podejrzanego. Podejrzany nie bierze udziału w posiedzeniu tylko wyjątkowo a mianowicie wyłącznie wtedy, gdy z opinii biegłych wynika, że byłoby to niewskazane (oczywiście ze względu na stan jego zdrowia psychicznego), co nie miało miejsca w przedmiotowej sprawie.

Kategoryczny zapis ustawy: „rozpoznanie sprawy na posiedzeniu z udziałem prokuratora, obrońcy i podejrzanego" wyklucza możliwość rozpoznania sprawy w tym trybie pod nieobecność któregokolwiek z wymienionych podmiotów z powodów innych niż wyżej wskazany wyjątek. Sąd ad quem miał obowiązek uwzględnić tę okoliczność, tym bardziej że została mu zasygnalizowana przez prokuratora podczas posiedzenia. Nie czyniąc tego utrzymał w mocy orzeczenie dotknięte wadą rangi bezwzględnej przyczyny odwoławczej. Stanowiło to rażące naruszenie standardów kontroli odwoławczej i wywarło istotny wpływ na treść zaskarżonego kasacją postanowienia.

Ponieważ oba wydane w sprawie orzeczenia dotknięte są poważnymi uchybieniami, zachodzi konieczność ich uchylenia i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Rozpoznając po raz kolejny wniosek prokuratora o umorzenie postępowania karnego i orzeczenie środka zabezpieczającego, Sąd ten zadba, aby postępowanie odbyło się z zachowaniem wymogów przypisanych do danego trybu rozpoznania sprawy. Z powyższy względów, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu, przy czym o wynagrodzeniu obrońcy z urzędu na podstawie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. [J.J.][a.ł] Waldemar Płóciennik Eugeniusz Wildowicz Małgorzata Wąsek-Wiaderek