Supreme Court quashes lower court verdict for misclassifying theft as misdemeanor and overruling excessive restitution amounts.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the Regional Court's verdict regarding three defendants for procedural and substantive errors. The court found that a theft of a 300 zł power drill was incorrectly classified as a misdemeanor under the old law, resulting in an excessive combined sentence that should have been lower. Additionally, the court ruled that the restitution amount imposed on two defendants exceeded the actual value of the stolen item, violating the principle that compensation cannot surpass the proven loss. Consequently, the verdict was partially set aside, and the case was remanded for retrial within the specified scopes.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 1 pkt 7 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks wykroczeń; Art. 278 § 1 k.k.; Art. 119 § 1 k.w.; The classification of theft as a misdemeanor versus a felony depends on the value threshold established by the effective penal code at the time of the act, and restitution obligations cannot exceed the actual value of the proven damage.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II KK 28/23 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 22 marca 2023 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Barbara SkoczkowskaSSN Andrzej StępkaProtokolant Klaudia Binienda w sprawie P. L. , I. B. i A. P. skazanych z art. 278 § 1 k.k. i innych po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k. w dniu 22 marca 2023 r. kasacji Prokuratora Generalnego od wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie z dnia 26 lipca 2022 r., IV K 233/22, uchyla zaskarżony wyrok: wobec P. L. w całości, wobec I.
B. w części dotyczącej rozstrzygnięć zawartych w pkt 3, 5 i 14 tiret drugie części dyspozytywnej, a wobec A. P. w części dotyczącej rozstrzygnięcia zawartego w pkt 15 części dyspozytywnej i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania – w powyżej określonych zakresach wobec każdego ze skazanych - do Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie. UZASADNIENIESąd Rejonowy w Lublin-Zachód w Lublinie wyrokiem z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt IV K 233/22 uznał za winnego:I.B.:1. w pkt I tego, że w okresie od maja 2021 r. daty dziennej nieustalonej do czerwca 2021 r. daty dziennej nieustalonej w L. przy ul […], wspólnie i w porozumieniu z ustalonym sprawcą dokonał zaboru w celu przywłaszczenia młota G. , ceramicznego grzejnika elektrycznego, szlifierki kątowej F., szlifierki kątowej A., czajnika elektrycznego T., kabli rozrusznikowych i nagrzewnicy, czym spowodował straty w łącznej wysokości 1500 zł na szkodę S. K. , to jest czynu wyczerpującego dyspozycję art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 57b k.k. w zw. z art. 33 § 2 k.k. skazał go na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny w wymiarze 100 (stu) stawek dziennych po 20 (dwadzieścia) zł każda stawka;2. w pkt II uznał za winnego tego, że w miesiącu październiku 2021 r. daty dziennej nieustalonej w L. przy ul. […] dokonał włamania do domu, gdzie po uprzednim wyważeniu drzwi wejściowych, dostał się do jego wnętrza skąd zabrał w celu przywłaszczenia mikrofalówkę A. powodując straty w wysokości 300 zł na szkodę S. K. , to jest dokonania czynu wyczerpującego dyspozycję art. 279 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 279 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 2 k.k. skazał go na karę 1 (jednego) roku pozbawienia wolności oraz grzywny w wymiarze 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych po 20 (dwadzieścia) zł każda stawka;3. w pkt III uznał za winnego tego, że w miesiącu październiku 2021 r. daty dziennej nieustalonej w L. przy ul. […], dokonał zaboru w celu przywłaszczenia wkrętarko-wiertarki A., czym spowodował stratę w kwocie 300 na szkodę S. K. , to jest dokonania czynu wyczerpującego dyspozycję art. 278 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 33 § 2 k.k. skazał go na karę 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny w wymiarze 40 (czterdziestu) stawek dziennych po 20 (dwadzieścia) zł każda stawka;4.ponadto uznał za winnego popełnienia czynu zarzuconego mu w pkt IV aktu oskarżenia wyczerpującego dyspozycję art. 245 k.k. i za to na podstawie art. 245 k.k. skazał go na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;5.na podstawie art. 85 § 1 k.k. w zw. z art. 86 § 1 i 2 k.k. wymierzone wobec oskarżonego I.
B. jednostkowe kary pozbawienia wolności i grzywny połączył i wymierzył mu łączną karę 1 (jednego) roku i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywnę 150 (stu pięćdziesięciu) stawek dziennych po 20 (dwadzieścia) zł każda stawka;6.P. L.w ramach czynu zarzuconego mu w pkt. V aktu oskarżenia tego, że:7.- Va w okresie od maja 2021 r. daty dziennej nieustalonej do czerwca 2021 r. daty dziennej nieustalonej w L. przy ul. […], wspólnie i w porozumieniu z ustalonym sprawcą dokonał zaboru w celu przywłaszczenia młota G., ceramicznego grzejnika elektrycznego, szlifierki kątowej F., szlifierki kątowej A., czajnika elektrycznego T., kabli rozrusznikowych i nagrzewnicy, czym spowodował straty na szkodę S. K. w łącznej wysokości 1500 zł, to jest czynu wyczerpującego dyspozycję art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. i za to na podstawie art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 57b k.k. w zw. z art. 33 § 2 k.k. skazał go na karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny w wymiarze 100 (stu) stawek dziennych po 20 (dwadzieścia) zł każda stawka;8.- Vb w okresie od października 2021 r. daty dziennej nieustalonej do listopada 2021 r. daty dziennej nieustalonej w L. przy ul […], działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonym sprawcą dokonał zaboru w celu przywłaszczenia głośnika bezprzewodowego, czym spowodował straty w łącznej wysokości 70 zł na szkodę S. K. , to jest czynu wyczerpującego dyspozycję art. 119 § 1 k.w. i za to na podstawie art. 119 § 1 k.w. skazał go na karę grzywny w kwocie 300 (trzysta) zł;9. ponadto uznał za winnego popełnienia zarzuconego mu w pkt VI aktu oskarżenia czynu, przy czym ustalił, iż czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi wyczerpujący dyspozycję art. 286 § 3 k.k. i za to na podstawie art. 286 § 3 k.k. w zw. z art. 33 § 2 k.k. skazał go na karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia oraz grzywny w wymiarze 50 (pięćdziesięciu) stawek dziennych po 20 (dwadzieścia) zł każda stawka;
10. na podstawie art. 85 § 1 k.k. w zw. z art. 86 § 1 i 2 k.k. wymierzone wobec oskarżonego P. L. za czyny z pkt. Va i VI jednostkowe kary pozbawienia wolności i grzywny połączył i wymierzył mu łączną karę 7 (siedmiu) miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny 120 (stu dwudziestu) stawek dziennych grzywny po 20 (dwadzieścia) zł każda stawka;11.na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 k.k. wykonanie orzeczonej wobec P. L. łącznej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres 2 (dwóch) lat tytułem próby;1.A.
P. tego, że w okresie od października 2021 r. daty dziennej nieustalonej do listopada 2021 r. daty dziennej nieustalonej w L. przy ul. […], działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonym sprawcą dokonał zaboru w celu przywłaszczenia głośnika bezprzewodowego, czym spowodował straty w łącznej wysokości 70 zł na szkodę S. K. , to jest czynu wyczerpującego dyspozycję art. 119 § 1 k.w. i za to na podstawie art. 119 § 1 k.w. skazał go na karę grzywny w kwocie 300 (trzysta) zł;2.na podstawie art. 63 § 1 i 5 k.k. na poczet orzeczonej wobec oskarżonego I.
B. łącznej kary pozbawienia wolności zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności spowodowanego zatrzymaniem w dniach od 12 grudnia 2021 r. godz. 01:30 do dnia 13 grudnia 2021 r. godz. 19:07;3.na podstawie art. 46 § 1 k.k. tytułem obowiązku naprawienia szkody zasądził:4. od oskarżonych I. B. i P. L. na rzecz S. K. solidarnie kwotę 1020 (jeden tysiąc dwadzieścia) zł;od oskarżonego I. B. na rzecz S. K. kwotę 300 (trzysta) zł;od oskarżonego P. L. na A. Spółka Jawna, ul. […], w W. kwotę 50 (pięćdziesiąt) zł;5.na podstawie art. 119 § 4 k.w. tytułem obowiązku naprawienia szkody w całości zasądził od oskarżonych P. L. i A.
P. na rzecz S. K. kwotę 80 (osiemdziesiąt) zł;6.zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw. M. P. kwotę 619,92 (sześćset dziewiętnaście 92/100) zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wobec oskarżyciela posiłkowego;7.zwolnił oskarżonych od opłaty, poniesionymi w sprawie wydatkami obciążył Skarb Państwa (k. 252-254, 287-294v., 296).Powyższy wyrok nie został zaskarżony przez strony i uprawomocnił się z dniem 22 września 2022 r. (k. 315).Od tego wyroku kasację wniósł Prokurator Generalny na korzyść wymienionych skazanych, który zaskarżył go wobec P. L. w całości, wobec I.
B. w zakresie rozstrzygnięć zawartych w pkt 3, 5 i 14 tiret drugie części dyspozytywnej, a wobec A. P. w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt 15 części dyspozytywnej i zarzucił: I.rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 117 § 1 i § 2 k.p.k. w zw. z art. 133 § 2 k.p.k. w zw. z art. 374 § 1 k.p.k. i art. 6 k.p.k., polegające na wadliwym uznaniu, że dwukrotnie awizowane i niepodjęte w terminie zawiadomienie oskarżonego P. L. o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 9 czerwca 2022 r., zostało prawidłowo doręczone i wystąpiły tym samym przesłanki do rozpoznania sprawy pod jego nieobecność, podczas gdy korespondencję tę wysłano na adres ul. […], w L. , tj. inny, niż podany przez oskarżonego w toku ostatniego przesłuchania w charakterze podejrzanego w postępowaniu przygotowawczym, jako miejsce zamieszkania adres - ul. […], L., co w konsekwencji spowodowało niezasadne uznanie przez Sąd, iż oskarżony został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy w dniu 9 czerwca 2022 r. i prowadzenie postępowania pod jego nieobecność, a także zaniechanie zawiadomienia P. L. o terminie rozprawy przerwanej wyznaczonej na dzień 19 lipca 2022 r., co skutkowało rażącym naruszeniem prawa oskarżonego do obrony, polegającym na uniemożliwieniu mu wzięcia udziału w rozprawie oraz poddania wydanego wyroku skazującego kontroli Sądu II instancji;II.rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 278 § 1 k.k. polegające na przypisaniu w pkt 3 części dyspozytywnej I.
B. występku z art. 278 § 1 k.k., polegającego na dokonaniu w październiku 2021 r. kradzieży wkrętarko-wiertarki A. o wartości 300 zł, pomimo że zachowanie oskarżonego dotyczyło mienia, którego wartość nie przekraczała 500 zł, a tym samym nie stanowiło przestępstwa, a wykroczenie z art. 119 § 1 k.w.;III.rażące i mające istotny wpływ na treść orzeczenia naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 119 § 4 k.w. polegające na nałożeniu na P. L. i A. P. obowiązku zapłaty kwoty 80 zł tytułem zapłaty równowartości ukradzionego mienia w postaci głośnika bezprzewodowego, podczas gdy Sąd Rejonowy przypisując obu sprawcom w pkt 8 i 12 części dyspozytywnej popełnienie tego samego wykroczenia z art. 119 § 1 k.w., ustalił wartość objętego zaborem mienia na kwotę 70 zł.W związku z tymi zarzutami wniósł o uchylenie prawomocnego wyroku Sądu Rejonowego Lublin-Zachód w Lublinie w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie wymienionemu Sądowi do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest oczywiście zasadna i jako taka podlega uwzględnieniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.
Odnośnie pierwszego zarzutu kasacji zauważyć należy, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego już wielokrotnie wyrażano trafny pogląd wskazujący, iż: „Wprawdzie od dnia 1 lipca 2015 r. oskarżony ma - co do zasady - prawo, a nie obowiązek wzięcia udziału w rozprawie (art. 374 § 1 k.p.k.), to aby móc to uprawnienie zrealizować musi zostać prawidłowo zawiadomiony o jej terminie i miejscu (art. 117 § 1 k.p.k.), a gdy brak jest w tym zakresie dowodu, to czynności tej nie powinno się przeprowadzać (art. 117 § 2 k.p.k.). Rozprawę pod nieobecność oskarżonego, którego udział w rozprawie nie był obowiązkowy można prowadzić tylko wówczas, gdy został on prawidłowo, a więc w sposób zgodny z treścią przepisów zawartych w rozdziale 15 Kodeksu postępowania karnego, zawiadomiony o jej czasie i miejscu.
Nieprawidłowe powiadomienie, polegające m.in. na skierowaniu zawiadomienia pod niewłaściwy adres, jest z kolei równoznaczne z niepowiadomieniem o terminie rozprawy i w rezultacie zawsze rodzi konieczność zaniechania jej przeprowadzenia” (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 2021 r., sygn. akt IV KK 569/20, LEX nr 3168930, por. też wyrok tego Sądu z dnia 9 października 2020 r., sygn. akt IV KK 283/20, LEX nr 3145225).Tymczasem P. L. wprawdzie w trakcie pierwszego przesłuchania w toku dochodzenia w charakterze podejrzanego w dniu 6 stycznia 2022 r. wskazał jako adres zamieszkania ul. […], L., jednakże podczas drugiego przesłuchania w dniu 12 lutego 2022 r., podał już inny adres zamieszkania i jako taki wskazał L., ul. […], (k. 72-73, 134-135).
Sąd Rejonowy kierując się zapewne wadliwym zapisem zawartym w załączniku adresowym do aktu oskarżenia, skierował do niego zawiadomienie o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 9 czerwca 2022 r. na zły adres, tj. ul. […], L.. Korespondencja ta po podwójnej awizacji, została zwrócona do nadawcy (wydruk EPO z załącznika adresowego k.12). W oparciu o tę informację na rozprawie Sąd meriti podjął decyzję o złożeniu nieodebranej korespondencji do akt ze skutkiem doręczenia, a następnie o prowadzeniu rozprawy pod nieobecność oskarżonego.
Ponadto Sąd ten na podstawie art. 402 § 2 k.p.k. przyjął, że nie ma obowiązku zawiadomienia P. L. o terminie rozprawy przerwanej, która została wyznaczona na dzień 19 lipca 2022 r., podczas której doszło do zamknięcia przewodu sądowego (k. 237-241,249-250).Dalsza korespondencja do tego skazanego po wydaniu zaskarżonego wyroku, także była kierowana pod niewłaściwy adres i zwracana do nadawcy po podwójnej awizacji (k. 297, 354, 355, 362). Oczywistą konsekwencją opisanego uchybienia, którego się dopuścił Sądu meriti było uniemożliwienie P. L. wzięcia udziału w rozprawie oraz skorzystania z możliwości zaskarżenia wydanego wobec niego w ten sposób wyroku skazującego i poddania go kontroli Sądu II instancji.
Stanowiło to rażące naruszenie jego prawa do obrony. Jest to tym bardziej niewątpliwe w sytuacji, w której w postępowaniu przygotowawczym nie przyznawał się on w całości do zarzucanych czynów i zadeklarował wolę uczestnictwa w postępowaniu przed Sądem.Oczywiście zasadny jest również drugi zarzut kasacji. Nie ulega wątpliwości, że mocą art. 1 pkt 7 ustawy z dnia 4 października 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks wykroczeń oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2018.2077) dokonano z dniem 15 listopada 2018 r.nowelizacji art. 119 § 1 k.w.
Z tą datą przepis ten penalizował jako wykroczenie kradzież lub przywłaszczenie rzeczy ruchomej, jeżeli jej wartość nie przekracza 500 zł.Dopiero zatem zabór mienia o większej wartości stanowił odtąd występek kradzieży z art. 278 § 1 k.k. lub z art. 278 § 1 k.k. w zw. z art. 294 § 1 k.k. w przypadku znacznej jego wartości. Tymczasem – wbrew tej regulacji - zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy przypisał oskarżonemu I. B. przestępstwo kradzieży wkrętarko - wiertarki A. o wartości 300 zł, której oskarżony dopuścił się w październiku 2021 r. i wymierzył za ten czyn kary jednostkowe 4 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny w wymiarze 40 stawek dziennych po 20 zł każda stawka.
Kary te zostały następnie objęte węzłem kary łącznej w wymiarze 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz grzywny w wysokości 150 stawek dziennych po 20 zł każda stawka. Analiza części motywacyjnej zaskarżonego wyroku wskazuje, iż Sąd wymierzając karę łączną kierował się zasadą asperacji. W tej sytuacji kształtując wymiar kary łącznej wobec I. B. organ ten niewątpliwie brał pod uwagę wszystkie orzeczone w niniejszej sprawie kary jednostkowe, a tym samym także kary 4 miesięcy pozbawienia wolności i grzywny w wymiarze 40 stawek dziennych po 20 zł każda stawka, za przypisane w pkt 3 części dyspozytywnej przestępstwo z art. 278 § 1 k.k. Uprawniony jest zatem wniosek, że w przypadku przypisania I.
B. wykroczenia z art. 119 § 1 k.w. w miejsce zarzucanego występku z art. 278 § 1 k.k., wymiar orzeczonych kar łącznych pozbawienia wolności i grzywny byłby niższy. Stąd zważywszy na te wszystkie zaszłości koniecznym się stało uchylenie rozstrzygnięć zawartych w pkt 3, 5 i 14 tiret drugie części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku i w tym zakresie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu Lublin – Zachód w Lublinie.Oczywiście zasadny jest również ostatni zarzut kasacji. W rozstrzygnięciu zawartym w pkt 15 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy nałożył na P. L. i A.
P. obowiązek zapłaty kwoty 80 zł tytułem zapłaty równowartości ukradzionego mienia w postaci głośnika bezprzewodowego, podczas gdy już z samego opisu przypisanego każdemu z nich odrębnie wykroczenia wynika, iż Sąd ustalił wartość objętego zaborem mienia na 70 zł. Tym samym Sąd meriti nałożył na sprawców obowiązek świadczenia na rzecz oskarżyciela posiłkowego w kwocie przekraczającej wysokość szkody wyrządzonej tym czynem. Tymczasem – jak to słusznie zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 1 kwietnia 2021 r., sygn. akt IV KK 113/21, LEX nr 3220065 - zakres orzeczonego obowiązku nie może być wyższy niż ustalona wartość szkody wyrządzonej osądzonym karalnym czynem.
Wszystkie te okoliczności zadecydowały o uznaniu trafności kasacji Prokuratora Generalnego.Przy ponownym rozpoznaniu sprawy – w zakresie wskazanym powyżej - Sąd Rejonowy będzie miał na uwadze powyższe wnioski i spostrzeżenia.Z tych to względów orzeczono, jak wyżej.