Supreme Court excludes judges appointed by the Judicial Council from Supreme Court proceedings due to lack of impartiality.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe defense requested the exclusion of three Supreme Court judges from the criminal case II KK 240/25, citing a lack of institutional impartiality. The court ruled that judges appointed by the Judicial Council, which is influenced by the executive and legislative branches, fail the independence and impartiality standard required by law. Consequently, the judges were excluded to ensure the defendant's right to a fair trial.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 41 § 1 k.p.k.; Art. 42 § 1 i 4 k.p.k.; Art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.; Judges appointed by the Judicial Council in the manner specified by the 2017 Act are deemed to lack institutional impartiality under Art. 439 § 1 pkt 2 of the Code of Criminal Procedure, necessitating their exclusion from Supreme Court proceedings.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
II KK 240/25 POSTANOWIENIE Dnia 3 września 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Małgorzata Gierszon w sprawie S. T. oskarżonych z art. 224 § 2 k.k. i inne po rozpoznaniu w Izbie Karnej, na posiedzeniu w dniu 3 września 2025 r., wniosku obrońcy skazanego o wyłączenie SSN Małgorzaty Bednarek, SSN Adama Rocha i SSN Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy II KK 240/25, na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. i art. 42 § 1 i 4 k.p.k., p o s t a n o w i ł wyłączyć SSN Małgorzatę Bednarek, SSN Adama Rocha i SSN Stanisława Stankiewicza od udziału w rozpoznaniu sprawy II KK 240/25.
UZASADNIENIEW dniu 4 sierpnia 2025 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego S. T. o wyłączenie od udziału w rozpoznaniu sprawy II KK 240/25 SSN Małgorzaty Bednarek, SSN Adama Rocha i SSN Stanisława Stankiewicza na podstawie art. 42 § 1 i 4 k.p.k. w zw. z art. 41 § 1 i 2 k.p.k. w zw. z art. 45 ust. 1 Konstytucji w zw. z art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, art. 19 ust. 1 Traktatu o Unii Europejskiej w zw. z art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Obrońca powołała się również na art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Uzasadniając ten wniosek obrońca stwierdziła, że wymienieni w nim sędziowie nie spełniają wymogu instytucjonalnej bezstronności w rozumieniu wskazanym w uchwale trzech połaczonych izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 oraz uchwały Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22. Wpływ na to ma ich powołanie na urząd Sędziego Sądu Najwyższego w procedurze ma wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, którą ukształtowano na mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 roku o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw.Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Wniosek jest zasadny.
Za wyłączeniem od rozpoznania sprawy II KK 240/25 wymienionych we wniosku obrońcy sędziów przemawia potrzeba zapewnienia stronie postępowania karnego dostępu do niezależnego i bezstronnego sądu, ustanowionego ustawą. Sąd Najwyższy, na podstawie art. 87 ust. 1 ustawy o SN, pozostaje związany uchwałą trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz. 7), gdzie stwierdzono, że: „nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.
U. z 2018 r. poz. 3)”. Cytowana uchwała ma moc zasady prawnej, co oznacza, że jest nią związany każdy skład Sądu Najwyższego. Wynikającego z uchwały trzech Izb stanu rzeczy nie zmieniło orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 kwietnia 2020 r. (sygn. akt U 2/20, OTK-A 2020, poz. 61; Dz. U. 2020, poz. 376). Argumenty na rzecz tej tezy zostały obszernie zreferowane m.in.: w postanowieniach Sądu Najwyższego: z dnia 23 listopada 2022 r., I KO 79/21 i I KO 80/21; z dnia 18 stycznia 2023 r., IV KZ 59/21; z dnia 6 lipca 2023 r., IV KO 14/23; czy w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17 maja 2023 r., V KK 17/23, a Sąd Najwyższy orzekający w tej sprawie je podziela.
Stanowisko zawarte w uchwale trzech Izb Sądu Najwyższego zostało następnie potwierdzone w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22), gdzie wskazano m.in., że „brak podstaw do przyjęcia a priori, że każdy sędzia sądu powszechnego, który uzyskał nominację w następstwie brania udziału w konkursie przed Krajową Radą Sądownictwa po 17 stycznia 2018 r., nie spełnia minimalnego standardu bezstronności i każdorazowo sąd z jego udziałem jest nienależycie obsadzony w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.
Taka sytuacja zachodzi jedynie w stosunku do sędziów Sądu Najwyższego, którzy otrzymali nominacje w takich warunkach”. Jest ono także aprobowane w kolejnych orzeczeniach (por. m.in. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 5 kwietnia 2022 r., III PZP 1/22, OSNP 2022, z. 10, poz. 95; postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 19 stycznia 2023 r., I KK 240/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 r., II KK 627/23).Ponadto, zgodnie z wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPCz”) z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko Polsce (skarga nr 43447/19), interpretującym standard „niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej:
„EKPC”, „Konwencja”), udział w procesie powoływania sędziów Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym w ww. trybie (w efekcie czego organ ten nie był niezależny od władzy wykonawczej i ustawodawczej) powoduje, że sąd z udziałem tak powołanego sędziego nie stanowi w konkretnej sprawie niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC (pkt 284 – szerzej w tym zakresie m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16 września 2021 r., I KZ 29/21; stanowisko potwierdzone także w wyroku ETPCz z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19, wyroku ETPCz z dnia 3 lutego 2022 r., Advance Pharma Sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20 oraz wyroku pilotażowym ETPCz z dnia 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21).
Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji. [J.J.][r.g.]