Supreme Court voids lower court decisions for failing to reconstruct destroyed historical records before invalidating a 1961 judgment.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court voided the appellate and district court decisions because they failed to reconstruct destroyed historical case files before invalidating a 1961 conviction. The applicant's daughter argued that the lower courts violated the 'February Act' by proceeding without essential evidence, which the Supreme Court confirmed. The court ruled that reconstructing the original case files is a mandatory prerequisite for any rehabilitation proceedings, and since this step was omitted, the entire process was legally flawed.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3 ust. 2 ustawy lutowej; Art. 161 k.p.k.: The destruction of historical case files necessitates a separate procedure to reconstruct those records before a court can validly rule on the invalidation of a judgment against a person repressed for national independence activities.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt II KK 220/12 POSTANOWIENIE Dnia 26 września 2012 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Jerzy Grubba (przewodniczący)SSN Michał LaskowskiSSN Jacek Sobczak (sprawozdawca)Protokolant Ewa Oziębła w sprawie S. K. w przedmiocie odmowy stwierdzenia unieważnienia wyrokupo rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.w dniu 26 września 2012 r.,kasacji, wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść wnioskodawczyniod postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 24 lutego 2011 r., utrzymującego w mocy postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 3 listopada 2010 r., 1. uchylić postanowienia: Sądu Apelacyjnego z dnia 24 lutego 2011 r., oraz postanowienie Sądu Okręgowego z dnia 3 listopada 2010r., i sprawę przekazać Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania;
2. kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciążyć Skarb Państwa.
UZASADNIENIE
W dniu 2 lipca 2008 r. A. K., córka skazanego S. K., złożyła wniosek o uznanie za nieważny wyroku Sądu Wojewódzkiego z dnia 4 stycznia 1961 r., skazującego jej ojca za popełnienie przestępstwa z art. 1 § 3 lit. „a” dekretu z dnia 4 marca 1953 r. o wzmożeniu ochrony własności społecznej (Dz. U. nr 17, poz.
68) oraz przestępstwa z art. 293 k.k. w zw. z art. 290 § 1 k.k., na karę łączną 6 lat więzienia oraz 50.000 zł grzywny z zamianą w razie nieściągalności na dalsze 2 lata więzienia oraz utratę praw publicznych i obywatelskich praw honorowych na okres 3 lat. Sąd Najwyższy, wyrokiem z dnia 19 sierpnia 1961 r., sygn. akt I K 359/61, utrzymał w mocy powyższy wyrok wobec S. K. Karę wnioskodawca odbył w całości.Postanowieniem z dnia 3 listopada 2010 r., Sąd Okręgowy oddalił wniosek A. K. ustalając, że kwestionowane orzeczenie nie zapadło z powodu działalności niepodległościowej skazanego.W wyniku rozpoznania zażalenia wnioskodawczyni Sąd Apelacyjny, postanowieniem z dnia 24 lutego 2011 r., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.Kasację od tego orzeczenia na korzyść wnioskodawczyni wywiódł Rzecznik Praw Obywatelskich.
Podniósł on „rażące naruszenie art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z 1991 r. Nr 34, poz. 149 z późń. zm., dalej ustawa lutowa) polegające na rozpoznaniu wniosku o uznanie za nieważne orzeczenia w trybie ustawy lutowej, mimo, iż akta „historyczne” zostały zniszczone, a nie przeprowadzono postępowania o ich odtworzenie, co mogło mieć istotny wpływ na jego treść”.W oparciu o przytoczony zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i utrzymanego nim w mocy postanowienia Sądu Okręgowego i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania.Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Kasacja Rzecznika Praw Obywatelskich na korzyść wnioskodawczyni jest oczywiście zasadna i podlega uwzględnieniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.Podstawową kwestią w ramach niniejszej sprawy jest, iż oba orzekające w niniejszej sprawie Sądy nie dysponowały aktami sprawy Sądu Wojewódzkiego, sygn. akt IV K /…/, gdyż zostały one zniszczone, a w sprawie tej nie przeprowadzono postępowania o ich odtworzenie.
Tymczasem z art. 3 ust. 2 ustawy lutowej wynika, że „Sąd orzeka na posiedzeniu na podstawie akt postępowania organu, który wydał orzeczenie, a w miarę potrzeby przeprowadza dalsze postępowanie dowodowe”. Treść tego przepisu jest jednoznaczna i nie pozostawia wątpliwości, że w wypadku zniszczenia akt niezbędne do rozpoznania wniosku o uznanie za nieważne orzeczenia jest odtworzenie akt sprawy, w której orzeczenie zostało wydane. Takie odtworzenie akt przeprowadza się na podstawie art. 161 k.p.k.W tej sytuacji brak odtworzenia akt dla potrzeb postępowania rehabilitacyjnego stanowi oczywiste naruszenie przez procedujące w niniejszej sprawie Sądy art. 3 ust. 2 ustawy lutowej, przy czym uchybienie to miało istotny wpływ na treść zaskarżonego postanowienia, ponieważ wydane ono zostało w oparciu o niekompletny materiał dowodowy – i to w postaci braku podstawowego źródła dowodowego.Postępowania o odtworzenie akt nie może zastąpić zebranie w toku postępowania o uznanie za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność niepodległościową szeregu dokumentów związanych ze sprawą, gdyż one pomocne być tylko mogą w postępowaniu o odtworzenie akt, ale przeprowadzonym odrębnie, na sobie właściwych zasadach i zakończonym stosownym do okoliczności orzeczeniem.
Dopiero pozytywne zakończenie tego drugiego postępowania – postępowania o odtworzenie akt – otworzy możliwość orzekania w przedmiocie uznania za nieważne kwestionowanego przez wnioskodawczynię orzeczenia.Podniesione w kasacji uchybienie wystąpiło w postępowaniu przed Sądem I Instancji i przeniknęło do postępowania odwoławczego, co uzasadnia uchylenie obydwu orzeczeń.Z powyższych względów orzeczono jak w dyspozytywnej części wyroku.