Supreme Court dismisses Ombudsman's extraordinary appeal for lack of standing due to missing legal heirs.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the Ombudsman's extraordinary appeal against a lower court's decision to terminate co-ownership. The Ombudsman argued the trial court failed to recognize the estate and co-ownership issues, but the Supreme Court found the appeal procedurally invalid. The court determined the Ombudsman lacked standing because the original applicant had died before the appeal was filed, and the necessary legal heirs could not be established from private documents.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 89 § 1 pkt 2 u.SN; Art. 677 § 1 k.p.c.; Art. 379 pkt 2 k.p.c.; The Ombudsman lacks standing to file an extraordinary appeal if the original applicant has died prior to the appeal's filing and the legal heirs cannot be determined.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt I NSNc 705/21 POSTANOWIENIE Dnia 22 czerwca 2022 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Maria Szczepaniec (przewodniczący, sprawozdawca)SSN Paweł CzubikKatarzyna Monika Borkowska (ławnik Sądu Najwyższego) w sprawie z wniosku J. B. z udziałem B. B., K. S., A. P., T. B., M. L. i J. R.o zniesienie współwłasności, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w dniu 22 czerwca 2022 r. skargi nadzwyczajnej wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskich od postanowienia Sądu Rejonowego w G. z 9 maja 2003 r., sygn.
II Ns (…), odrzuca skargę nadzwyczajną. UZASADNIENIERzecznik Praw Obywatelskich wniósł skargę nadzwyczajną od prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 9 maja 2003 r., sygn. I Ns (…) w sprawie z wniosku J. B. o zniesienie współwłasności.Powołując się na art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 15 lipca 1987 r. o Rzeczniku Praw Obywatelskich (t.j. Dz. U. 2020 r., poz. 627) w zw. z art. 115 § 1 i § 1a i art. 89 § 1 in principio ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (t.j. Dz. U. 2021 r., poz. 154; dalej jako: „u.SN”) z uwagi na konieczność zapewnienia zgodności z zasadą demokratycznego państwa prawnego urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej zaskarżył przywołane wyżej postanowienie Sądu Rejonowego w G. w całości.Na podstawie art. 89 § 1 pkt 2 u.SN zaskarżonemu postanowieniu zarzucił rażące naruszenie prawa procesowego, tj.: art. 325 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. i w zw. z art. 624 k.p.c. i z art. 688 k.p.c. poprzez nierozpoznanie przez Sąd istoty sprawy, tj. nierozpoznanie wniosku o dział spadku i zniesienie współwłasności, a w konsekwencji niedokonanie działu spadku i zniesienia współwłasności oraz nie orzeczenie w zaskarżonym postanowieniu o żądaniach zgłoszonych przez wnioskodawcę, a także naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 210 zd. 1 k.c. w zw. z art. 211 k.c. i w zw. z art. 1035 k.c. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu prawomocnego postanowienia, które wobec poważnych wad prawnych jest orzeczeniem nieskutecznym i niewykonalnym.
Skarżący wskazywał, że w konsekwencji uprawnienie uczestników postępowania do przeprowadzenia na drodze sądowej zgodnego z prawem zniesienia stanu wspólności przysługujących im praw rzeczowych zostało zniweczone. Nadto, Rzecznik Praw Obywatelskich powołując się na treść art. 89 § 1 pkt 1 u.SN zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie zasad oraz praw człowieka i obywatela określonych w art. 2, art. 45 ust. 1 oraz art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, to jest konstytucyjnej zasady zaufania obywatela do państwa oraz zasady bezpieczeństwa prawnego, konstytucyjnego prawa do sądu oraz konstytucyjnej zasady ochrony praw majątkowych.
W pkt II zaskarżonego postanowienia Sąd Rejonowy w G. dokonał zniesienia współwłasności w ten sposób, że udział J.B. wynoszący 1/2 (jedną drugą) części we współwłasności nieruchomości opisanej w pkt I zaskarżonego postanowienia przyznał K. B. (córce T. i B.) w zamian za dożywocie na rzecz J. B. (córki J. i Ł.). W ocenie Skarżącego rozstrzygnięcie w przedmiocie zniesienia współwłasności całej nieruchomości rolnej pomiędzy współwłaścicielami tej nieruchomości w ogóle nie powoduje zniesienia stanu współwłasności, który pomimo istnienia prawomocnego orzeczenia, de facto trwa nadal.
Ponadto, Skarżący wskazał, że Sąd Rejonowy w G. w ogóle nie orzekł w przedmiocie żądania wnioskodawczyni o dokonanie działu spadku. W konsekwencji powstał stan niepewności prawnej, co do skutecznego zniesienia stanu wspólności praw na podstawie prawomocnego orzeczenia sądu.Rzecznik Praw Obywatelskich mając na uwadze powyższe, w oparciu o dyspozycję art. 3984 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego w zw. z art. 95 pkt 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. u.SN zawnioskował o uchylenie przez Sąd Najwyższy na podstawie art. 115 § 2 w zw. z art. 91 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. u.SN postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 9 maja 2003 r., sygn.
II Ns (…) w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi. Skarżący wywodził, że w przedmiotowej sprawie organ orzekający naruszył zasady i prawa określone w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, co jednoznacznie stanowi o zasadności wniosków skargi, mimo upływu okresu pięciu lat od chwili uprawomocnienia się zaskarżonego orzeczenia. Sąd Najwyższy zważył, co następuje:Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł skargę nadzwyczajną od prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w G. z dnia 9 maja 2003 r., sygn.
I Ns (…), które wydane zostało w postępowaniu zainicjowanym wnioskiem J. B.. Jak wynika z odpisu skróconego aktu zgonu dołączonego do akt sprawy, J. B. zmarła w dniu 24 maja 2020 r., a więc przed dniem 9 marca 2021 r., kiedy to wniesiona została skarga nadzwyczajna inicjująca przedmiotowe postępowanie. Podkreślić należy, że wbrew stanowisku Skarżącego, pismo uczestnika postępowania, będące dokumentem prywatnym w rozumieniu art. 245 k.p.c., nie jest wystarczającym źródłem dowodowym służącym ustaleniu następców prawnych zmarłej wnioskodawczyni J.
B.. W świetle dyspozycji art. 677 § 1 k.p.c. nie można mieć bowiem najmniejszych wątpliwości, że krąg spadkobierców i wysokość przysługujących im udziałów ustala sąd w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku bądź notariusz w akcie poświadczenia dziedziczenia, o czym stanowi art. 95j Prawa o notariacie (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1192). Nie można tracić z pola widzenia okoliczności, że zgodnie z art. 379 pkt 2 k.p.c. nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej, organu powołanego do jej reprezentowania lub przedstawiciela ustawowego, albo gdy pełnomocnik strony nie był należycie umocowany (tak też: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2011 r., I CSK 464/10).
Mając na uwadze powyższe zdumienie budzi złożenie skargi nadzwyczajnej w niniejszej sprawie. Rzecznik Praw Obywatelskich powinien bowiem posiadać przynajmniej elementarną wiedzą z zakresu obowiązującego prawa cywilnego.Wobec pierwotnego braku zdolności sądowej wnioskodawczyni J.B., Sąd Najwyższy na podstawie art. 199 § 1 pkt 3 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 95 pkt 1 u.SN orzekł, jak w sentencji.