Supreme Court quashes criminal fine for damages due to prior civil judgment on same debt.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court quashed the Regional Court's order requiring the defendant to pay damages to two banks, ruling that such a decision violated the principle against cumulation of enforcement titles. The Ombudsman for Human Rights argued that the defendant had already been legally bound to pay these specific amounts through final civil payment orders issued in 2017 and 2018. The Court held that since the civil judgments covered the exact same claims and amounts, imposing a new criminal compensation order was legally impermissible under the relevant procedural code.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 415 § 1 zd. 2 k.p.k.; The court may not order compensation for criminal damage if the claim has already been finally adjudicated in another proceeding, prohibiting the cumulation of enforcement titles arising from different judgments.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
I KK 312/24 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 25 kwietnia 2025 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Barbara Skoczkowska (przewodniczący)SSN Jacek BłaszczykSSN Marek Pietruszyński (sprawozdawca)Protokolant Dominika Izdebska przy udziale prokuratora Prokuratury Krajowej Dariusza Kuberskiego,w sprawie E. M.skazanej z art. 297 § 1 k.k. i in.po rozpoznaniu w Izbie Karnej na rozprawiew dniu 25 kwietnia 2025 r.,kasacji wniesionej przez Rzecznika Praw Obywatelskichod wyroku Sądu Rejonowego w Nowej Soliz dnia 10 września 2018 r., sygn. akt II K 463/18, uchyla zaskarżony wyrok w zakresie rozstrzygnięcia w pkt 3 co do obowiązku naprawienia szkód wyrządzonych przestępstwem, a kosztami sądowymi postępowania kasacyjnego obciąża Skarb Państwa. [J.J.] Jacek Błaszczyk Barbara Skoczkowska Marek Pietruszyński
UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nowej Soli z dnia 10 września 2018 r., II K 463/18 uznano E. M. za winną popełnienia ciągu przestępstw polegających na dokonaniu przy użyciu podrobionych dokumentów oszustw polegających na wyłudzeniu:
1) w dniu 29 listopada 2016 r. kredytu konsumpcyjnego w kwocie 20 000 zł ( umowa nr […]) na szkodę G. S.A. z siedzibą w W., 2) w dniu 2 grudnia 2016 r. pożyczki w kwocie 20 000 zł ( umowa nr […]) na szkodę A. S.A. z siedzibą w W., kwalifikowanego z art. 91 §1 k.k. w zw. z art. 286 § 1 k.k. i art. 270 § 1 k.k. Za popełnienie tego ciągu przestępstw oskarżona została skazana na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres próby jednego roku, zobowiązując ją do informowania sądu o przebiegu okresu próby oraz orzeczono wobec niej – na podstawie art. 46 § 1 k.k. – obowiązek naprawienia w części szkód wyrządzonych przestępstwami przez zapłacenie na rzecz pokrzywdzonych banków po 10 000 zł.
Wyrok uprawomocnił się bez postępowania odwoławczego. Od tego wyroku, kasację na korzyść oskarżonej w zakresie rozstrzygnięcia w przedmiocie obowiązków naprawienia szkody wniósł Rzecznik Praw Obywatelskich.W kasacji zarzucił rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie dyspozycji art. 415 § 1 zd. drugie k.p.k., polegające na nałożeniu na oskarżoną środka kompensacyjnego w postaci obowiązku naprawienia części szkód wyrządzonych przestępstwami przez wpłacenie na rzecz pokrzywdzonych banków G. S.A. i A.
S.A. po 10 000 zł, w sytuacji gdy w realiach tej sprawy było to niedopuszczalne, gdyż o tożsamych roszczeniach pokrzywdzonych przysługujących od oskarżonej prawomocnie orzeczono odpowiednio nakazem zapłaty wydanym w elektronicznym postępowaniu upominawczym przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym Lublin – Zachód w Lublinie w dniu 9 listopada 2017 r. o sygnaturze […] oraz nakazem zapłaty wydanym w elektronicznym postępowaniu upominawczym przez starszego referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym Lublin – Zachód w Lublinie w dniu 5 lutego 2018 r. o sygn. […] i wniósł o uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Nowej Soli w zaskarżonym zakresie.
Nadto skarżący zawnioskował o dopuszczenie w postępowaniu kasacyjnym dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach wskazanych spraw na okoliczność tożsamości podmiotowo – przedmiotowej roszczeń obu banków zgłoszonych w postępowaniu karnym, o których prawomocnie orzeczono w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Sąd Najwyższy zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 415 § 1 zd. drugie k.p.k. obowiązku naprawienia szkody za doznaną krzywdę nie orzeka się, jeżeli roszczenie wynikające z popełnienia przestępstwa jest przedmiotem innego postępowania albo o roszczeniu tym prawomocnie orzeczono.
Przepis ten wprowadza zakaz rozstrzygania w różnych postępowaniach o tym samym roszczeniu, a co za tym idzie kumulowania tytułów egzekucyjnych wynikających z różnych orzeczeń. Jeżeli zatem o roszczeniu wynikającym z popełnienia przestępstwa prawomocnie orzeczono, to nie jest możliwe ( niejako ponowne) orzekanie o obowiązku naprawnienia szkody, i to niezależnie od tego, czy zasadzone w postępowaniu cywilnym roszczenie zostało wyegzekwowane ( zob. wyrok SN z 21 października 2010 r., III KK 305/10, OSNwSK 2010, nr 1, poz. 2030). Aby mogła znaleźć zastosowanie reguła wskazana w art. 415 § 1 zd. drugie k.p.k. , a więc klauzula antykumulacyjna musi istnieć zarówno podmiotowa, jak i przedmiotowa tożsamość rozstrzygnięcia o roszczeniu.Orzekając w przedmiocie roszczeń obu banków związanych z wyłudzeniem kredytu i pożyczki i nakładając na oskarżoną obowiązek naprawienia w części szkód wyrządzonych bankom, Sąd Rejonowy w Nowej Soli uczynił to w sposób niedopuszczalny, właśnie z uwagi na brzmienie art. 415 § 1 zd. drugie k.p.k.Oto bowiem w dnu 9 listopada 2017 r., Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie nakazem zapłaty o sygn. […] nakazał pozwanej E. M. zapłatę na rzecz G.
S.A łącznej kwoty 26.453,93 zł ze stosownymi odsetkami. Nakaz zapłaty wobec niewniesienia sprzeciwu uprawomocnił się 29 listopada 2017 r.Z kolei w dniu 5 lutego 2018 r. Sąd Rejonowy Lublin- Zachód w Lublinie nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym o sygn. […] nakazał E. M. zapłacić A. S.A. kwotę 28.914,17 zł z odsetkami i kwotę 2.762 tytułem zwrotu kosztów procesu. Wobec niewniesienia sprzeciwu nakaz zapłaty uprawomocnił się 23 lutego 2018 r.Zgodnie z ustaleniami faktycznymi sprawy karnej, przestępcze działanie oskarżonej wobec pokrzywdzonego G.
S.A., skutkujące wyrządzeniem skody w wysokości 20 000 zł nastąpiło w ramach umowy kredytu konsumpcyjnego o numerze […], zaś wobec A. S.A. nastąpiło w ramach umowy pożyczki o numerze […] i także skutkowało wyrządzeniem szkody w wysokości 20 000 zł. Roszczenia pokrzywdzonych banków o zapłatę wynikające ze wskazanych umów były przedmiotem postępowań o sygn. […] i […], co wynika z treści wniesionych pozwów. Istniała zatem podmiotowa i przedmiotowa tożsamość rozstrzygnięć o roszczeniach banków. W kontekście roszczeń uwzględnionych w rozstrzygnięciach zapadłych w postępowaniach cywilnych, wskazać należało, że ich wysokość przewyższała obowiązek naprawienia szkody ustalony w wyroku karnym.Mając na uwadze powyższe wywody należało stwierdzić, że opisane uchybienie miało charakter rażący i w istotny sposób wpłynęło na treść wyroku, doprowadzając do wadliwego ukształtowania rozstrzygnięcia o obowiązku naprawienia szkody.
Z tego powodu zasadne było uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w Nowej Soli w zaskarżonym zakresie, bez wydawania orzeczenia następczego.Z tych względów orzeczono jak wyroku. Jacek Błaszczyk Barbara Skoczkowska Marek Pietruszyński [PŁ][a.ł]