Supreme Court dismisses cassation appeal for filing two appeals and lacks legal grounds for review.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the cassation appeal filed by J. Z. against a divorce property division judgment. The applicant submitted two separate appeals, which the court treated as a single submission, and raised procedural and substantive objections regarding the closed session and the scope of cassation review. The court ruled that the applicant could have presented her arguments in writing and that the appeal lacked the necessary grievance since the second-instance court ruled in her favor.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 3989 § 1, 2 k.p.c.; Art. 520 § 1 k.p.c.: A cassation appeal is inadmissible if the party files multiple appeals for the same decision or if the appeal does not challenge the decision adverse to the applicant, or if it concerns facts and evidence evaluation.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IADecisioni correlate
Generato dall'IATesto completo
I CSK 4019/24 POSTANOWIENIE 26 marca 2025 r.Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Mariusz Załucki na posiedzeniu niejawnym 26 marca 2025 r. w Warszawiew sprawie z wniosku J. Z.z udziałem J. Z.1o podział majątku wspólnego,na skutek skargi kasacyjnej J. Z.od postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnowiez 6 czerwca 2024 r., I Ca 135/24, 1. odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania;
2. oddala wniosek uczestnika o zasądzenie kosztów postępowania;
3. przyznaje i poleca wypłacić adw. M. D. przez Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Tarnowie kwotę 5 400 (pięć tysięcy czterysta) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu.
UZASADNIENIE
Wnioskodawczyni J. Z. wywiodła skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Tarnowie z 6 czerwca 2024 r., wydanego w sprawie z udziałem J. Z. o podział majątku wspólnego.Skarga kasacyjna została złożona w skuteczny sposób przez pełnomocniczkę z urzędu wyznaczoną dla skarżącej. Dzień później skarżąca złożyła jednak kolejną skargę kasacyjną, sporządzoną przez pełnomocnika z wyboru. Zważywszy na to, że od danego orzeczenia przysługuje tylko jedna skarga kasacyjna, Sąd Najwyższy potraktował kolejną skargę jako pismo rozszerzające argumentację powódki przedstawioną w skardze i zezwolił na jego włączenie do akt sprawy.Jako uzasadnienie wniosku o przyjęcie skargi do rozpoznania skarżąca wskazała nieważność postępowania przez sądem I instancji, nieuwzględnioną przez sąd odwoławczy.
Zdaniem skarżącej wydanie postanowienia na posiedzeniu niejawnym uniemożliwiło jej przedstawienie własnego stanowiska na rozprawie, co pozbawiło ją możności obrony swych praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.).Ponadto wnioskodawczyni przedstawiła następujące zagadnienie prawne:1. Czy ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym stron mieści się w granicach swobodnego uznania sądowego, czy przy ustalaniu wysokości nierównych udziałów sąd orzekający w sprawie powinien kierować się konkretnymi kryteriami, mającymi wpływ na wysokość tych udziałów, np. porównaniem matematycznym wysokości dochodów w określonym okresie? 2.Czy zmiana orzeczenia sądu I instancji przez sąd II instancji powodująca ustalenie nierównych udziałów stron w majątku wspólnym w miejsce ustalonych przez sąd I instancji równych udziałów, nie stanowi o naruszeniu zasady dwuinstancyjności postępowania i pozbawienia stron możliwości zaskarżenia zmienionego rozstrzygnięcia sądu II instancji, czy w takiej sytuacji orzeczenie sądu I instancji nie powinno podlegać uchyleniu, a sprawa nie powinna zostać przekazana do ponownego rozpoznania?3.Czy uznanie, że prawo własności nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej stanowi majątek odrębny tego z małżonków, któremu przed powstaniem wspólności przysługiwało warunkowe prawo użytkowania wieczystego tej nieruchomości, uzależnione od wzniesienia na tej nieruchomości budynku i ukończenia budowy w ciągu 4 lat nie stanowi naruszenia zasady surogacji wyrażonej w art. 33 pkt 10 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowiącej wyjątek od zasady wynikającej z art. 31 § 1 k.r.o., w sytuacji gdy między wysokością prawa wieczystego użytkowania, a rynkową wartością uzyskanego prawa własności oraz pomiędzy charakterem obojga tych praw zachodzi poważna różnica?Sąd Najwyższy zważył, co następuje:W toku postępowania przed sądem I instancji nie nastąpiła nieważność postępowania.Pozbawienie strony możności obrony jej praw zachodzi jedynie w przypadku kumulatywnego spełnienia trzech przesłanek:
1) stwierdzenia w sprawie naruszenia przepisów postępowania;
2) stwierdzenia wpływu tego uchybienia na możność działania strony;
3) zbadania, czy pomimo zaistnienia tych dwóch przesłanek strona mogła dochodzić obrony swoich praw oraz stwierdzenia braku jakiejkolwiek możności tego rodzaju (zob. np. postanowienia SN z 29.05.2024 r., II CSKP 1775/22, OSNC 2025, nr 1, poz. 6; z 12.03.2024 r., III USK 94/23; z 2.07.2024 r., III CZ 379/23; 5.09.2023 r., III CZ 494/22 oraz z z 24.04.2023 r., I CSK 992/23). W każdym przypadku chodzi o taką sytuację, w której strona nie tylko była pozbawiona możliwości wzięcia udziału w rozprawie, ale też tego udziału faktycznie nie brała.
Dodatkowo skutki nieuczestniczenia strony w danym etapie postepowania nie mogły zostać naprawione przed wydaniem wyroku w danej instancji.Na podstawie akt sprawy Sąd Najwyższy doszedł do wniosku, że skarżąca mogła w nieskrępowany sposób przedstawiać własne stanowisko w pismach procesowych, z której to możliwości faktycznie czyniła użytek. Przede wszystkim jednak należy podkreślić, że w postępowaniu nieprocesowym, do którego należy kategoria spraw o podział majątku wspólnego małżonków obowiązuje zasada rozstrzygania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Zgodnie z art. 514 § 1 k.p.c. rozprawa odbywa się w wypadkach wskazanych w ustawie. Postępowanie o podział majątku nie należy do tej kategorii spraw. W pozostałych zaś przypadkach wyznaczenie rozprawy zależy od uznania sądu. Natomiast zagadnienia związane z zasadami ustalania nierównych udziałów w majątku wspólnym w ogóle nie mogłyby stać się przyczyną przyjęcia skargi do rozpoznania w tej sprawie ze względu na to, że kwestionowane rozstrzygnięcie zapadło na korzyść wnioskodawczyni, tj. sąd odwoławczy ustalił, że przysługuje jej wyższy udział w dzielonym majątku.
Pokrzywdzenie wydanym orzeczeniem (gravamen) jest bowiem przesłanką dopuszczalności każdego środka zaskarżenia. Skarga kasacyjna nie może zatem odnosić się do innego orzeczenia niż niekorzystnie rozstrzygającego o żądaniu strony (zob. np. postanowienia Sądu Najwyższego z 6 grudnia 2023 r., I CSK 6407/22; z 28 listopada 2023 r., I CSK 4865/23; z 27 października 2022 r., I CSK 1362/22 oraz z 23 listopada 2016 r., IV CSK 220/16).W końcu ostatnie z przedstawionych zagadnień nie czyni zadość wymaganiom stawianym istotnemu zagadnieniu prawnemu jako przyczynie przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, ponieważ stanowi polemikę z ustaleniami faktycznymi i ocenie dowodów sądu II instancji.
Zarówno ustalone przez sądy powszechne fakty, jak i ich interpretacja nie mogą stać się przedmiotem zarzutu skargi kasacyjnej ze względu na brzmienie art. 3983 § 3 oraz art. 39813 § 2 k.p.c. i uregulowaną w tych przepisach ograniczoną kognicję Sądu Najwyższego. Z tej przyczyny Sąd Najwyższy na podstawie art. 3989 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 13 § 2 odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania, o kosztach postępowania kasacyjnego rozstrzygnął zaś na podstawie art. 520 § 1 k.p.c. Jednocześnie Sąd Najwyższy przyznał wynagrodzenie dla pełnomocnika z urzędu według § 10 ust. 4 w zw. z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Mariusz Załucki [r.g.]