Supreme Court dismisses judge's claim for annual bonus during disciplinary suspension as non-worked time.
Sintesi Legislator
Generato dall'IAThe Supreme Court dismissed the plaintiff's cassation appeal regarding unpaid annual bonuses for the years 2006-2009. The court found that the plaintiff, a judge, was suspended from duties during this period and thus did not effectively perform work. Consequently, the court ruled that such suspension does not qualify as worked time under the relevant statute, denying the bonus claim.
Regesto Legislator
Generato dall'IAArt. 2 ust. 1, 2, 3 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników sfery budżetowej: The period of suspension from official duties does not constitute worked time for the purpose of acquiring the right to the annual bonus.
Parole chiave
Generato dall'IADisposizioni normative citate
Generato dall'IAGiurisprudenza citata
Generato dall'IATesto completo
Sygn. akt I PK 263/10
WYROK W IMIENIU
RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 18 października 2011 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Zbigniew Korzeniowski (przewodniczący) SSN Bogusław Cudowski (sprawozdawca) SSN Małgorzata Gersdorf w sprawie z powództwa Grażyny Z. przeciwko Sądowi Okręgowemu o zapłatę dodatkowego wynagrodzenia rocznego i odsetek, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 18 października 2011 r., skargi kasacyjnej powódki od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 31 sierpnia 2010 r., oddala skargę kasacyjną i przyznaje stronie pozwanej od strony powodowej 900 zł (dziewięćset) tytułem zastępstwa procesowego w postępowniu kasacyjnym. 2 Uzasadnienie Wyrokiem z 20 maja 2010 r.
Sąd Rejonowy oddalił powództwo w części, w której Grażyna Z. domagała się zapłaty 30.426,41 zł tytułem dodatkowego wynagrodzenia rocznego za lata 2006-2009 i umorzył postępowanie w pozostałej części. Sąd ustalił, że powódka 24 lutego 2000 r. została powołana na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego i od 25 maja 2000 r. jest zatrudniona w tym Sądzie. Sąd Apelacyjny – Sąd Dyscyplinarny uchwałą z 24 listopada 2005 r. zezwolił na pociągnięcie powódki do odpowiedzialności karnej, zawiesił ją w czynnościach służbowych sędziego na czas trwania postępowania i obniżył o 30% jej wynagrodzenie na czas trwania tego zawieszenia.
Wyrokiem Sądu Apelacyjnego – Sądu Dyscyplinarnego z 22 października 2009 r. powódka została uniewinniona od popełnienia stawianych jej zarzutów. Sąd Okręgowy w S. 15 grudnia 2009 r. przekazał na konto bankowe powódki 104.903,91 zł tytułem wyrównania wynagrodzenia za pracę na lata 2006-2009, obniżonego o 30% w okresie zawieszenia jej w czynnościach służbowych. 26 stycznia 2010 r. powódka wezwała pozwanego m. in. do zapłaty 30 426,41 zł (tj. 7.249,48 zł, 6.689,16 zł, 7.456,61 zł, 9.031,16 zł) z ustawowymi odsetkami tytułem niezapłaconych za lata 2006-2009 dodatkowych wynagrodzeń rocznych tzw.
„trzynastek". Sąd Rejonowy powołując się na art. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników sfery budżetowej (Dz.U. Nr 160, poz. 1080 ze zm.), jak i na uchwałę SN z 25 lipca 2003 r., III PZP 7/03, OSNP 2004, nr 2, poz. 26, stwierdził, że powódce nie przysługują dodatkowe wynagrodzenia roczne za lata 2006-2009, ponieważ w tym okresie była ona zawieszona w czynnościach sędziego i nie świadczyła faktycznie (efektywnie) pracy. Zawieszenie sędziego w czynnościach służbowych nie mieści się w katalogu usprawiedliwionych nieobecności w pracy i zwolnień od pracy wymienionych w art. 2 ust. 3 pkt 3 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym.
Sąd Rejonowy nie podzielił również stanowiska powódki, że odmowa wypłaty dodatkowego wynagrodzenia rocznego jest sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, ponieważ prokuratorowi Elżbiecie K., która była również zawieszona w czynnościach służbowych w związku ze sprawą, w której w stan oskarżenia została 3 postawiona powódka, wypłacono dodatkowe wynagrodzenia roczne za okres zawieszenia w czynnościach służbowych. Apelację od wyroku wniosła powódka. Zarzuciła naruszenie:
1) art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym, 2) art. 129 § 2 i 3 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U. Nr 98, poz. 1070 ze zm.) w związku z art. art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym, 3) § 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U. 1996 r., Nr 60, poz. 281), 4) art. 8 k.p., 5) art. 217 § 1 i § 2 k.p.c. Sąd Okręgowy III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z 31 sierpnia 2010 r. apelację oddalił. W uzasadnieniu podkreślono przede wszystkim, że nieprawidłowy jest pogląd powódki, że art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym należy interpretować w ten sposób, iż wynagrodzenie roczne należy się nie za efektywny czas pracy, a za pozostawanie w stosunku pracy. Sąd Okręgowy również powołał się w tym zakresie na uchwałę SN z 25 lipca 2003 r., III PZP 7/03, OSNP 2004, nr 2, poz.
26. Podkreślono także, że zarówno Konstytucja RP, jak i Prawo o ustroju sądów powszechnych określają i prawa i obowiązki sędziów. Gwarantują nieusuwalność sędziego, immunitet, wynagrodzenie niezależne od ilości świadczonej pracy wynagrodzenie w czasie braku aktywności zawodowej wobec przejścia w stan spoczynku. Z drugiej strony sędzia musi i w służbie i poza nią strzec powagi stanowiska, unikając wszystkiego, co mogłoby przynieść ujmę godności i osłabiać zaufanie do jego bezstronności. Ograniczeniem dla sędziego jest obowiązkowe zawieszenie w czynnościach służbowych w razie wydania przez sąd dyscyplinarny uchwały zezwalającej na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej i obniżenie wynagrodzenia.
Takie zawieszenie przejawia się w tym, że sędzia nie wykonuje pracy, jest nieobecny, co ma istotny wpływ na prawo do wynagrodzenia rocznego. Wykonując zawód sędziego, należy liczyć się z możliwością zawieszenia w czynnościach służbowych. Rozwiązanie to ma umocowanie ustawowe i brak jest jakichkolwiek podstaw, aby je kwestionować. 4 Powódka powyższy wyrok zaskarżyła w całości skargą kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego przez:
1) błędną wykładnię art. 129 § 2 i 3 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych w związku z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym poprzez przyjęcie, że okres zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych na czas trwania postępowania karnego w skutek uchwały Sądu Dyscyplinarnego zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej jest okresem nieprzepracowanym w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym, gdy okres takiego zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych należy traktować jako okres przepracowany w rozumieniu z wskazanego art. 2 ust. 1 ustawy, 2) błędną wykładnię art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym i niewłaściwe zastosowanie art. 129 § 1 zamiast art. 129 § 2 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, błędną wykładnię art. 2982 k.p. w związku z § 1 wydanego na podstawie art. 2982 k.p. rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 maja 1996 r. w sprawie sposobu usprawiedliwiania nieobecności w pracy oraz udzielania pracownikom zwolnień od pracy (Dz.U.
Nr 60, poz. 281) i tym samym przyjęcie, że nieobecność w pracy z powodu choroby i nieobecność w pracy z powodu zawieszenia w czynnościach służbowych sędziego na gruncie ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym muszą być traktowane identycznie jako okres nieprzepracowany.
3) niewłaściwe zastosowanie art. 178 ust. 2 Konstytucji RP w związku z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym.
4) błędną wykładnię art. 129 § 3 i 4 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych poprzez mylne uznanie, że obniżenie wysokości wynagrodzenia przez Sąd Dyscyplinarny obejmuje całkowite pozbawienie prawa do wynagrodzenia rocznego, podczas gdy wskazany przepis jednoznacznie określa zakres, w jakim możliwe jest obniżenie wynagrodzenia sędziego. Jako okoliczność uzasadniającą przyjęcie skargi do rozpoznania wskazano na występujące w sprawie istotne zagadnienia prawne, które sformułowane w formie następujących pytań: 5 1) czy nieobecność w pracy z powodu choroby i nieobecność w pracy z powodu zawieszenia w czynnościach służbowych w oparciu o art. 129 § 2 ustawy z Prawo o ustroju sądów powszechnych na gruncie ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym muszą być traktowane identycznie? 2) czy okres zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych z urzędu przez Sąd Dyscyplinarny na podstawie art. 129 § 2 w związku z art. 80 ustawy Prawo o ustroju sądów powszechnych, w wyniku podjęcia uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej, należy traktować jako okres przepracowany w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym, czy też jako okres nieprzepracowany w rozumieniu ustawy? 3) czy sędzia pozbawiony możliwości efektywnego świadczenia pracy przez cały rok kalendarzowy w wyniku podjęcia uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej i zawieszenia go w czynnościach służbowych nabywa prawo do wynagrodzenia rocznego na podstawie art. 2 ust. 1 ustawy o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym, czy też prawa tego nie nabywa z uwagi na uznanie okresu zawieszenia w czynnościach służbowych sędziego za okres nieprzepracowany? 4) czy przy ustalaniu wysokości dodatkowego wynagrodzenia rocznego wypłacanego na podstawie ustawy o wynagrodzeniu rocznym sędziemu wlicza się wynagrodzenie otrzymane przez niego za okres zawieszenia w czynnościach służbowych w wyniku podjętej przez Sąd Dyscyplinarny uchwały zezwalającej na pociągnięcie sędziego do odpowiedzialności karnej? Skarżąca wniosła o:
1) uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w całości i orzeczenie co do istoty, tj. zgodnie z żądaniem apelacji, 2) zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa za wszystkie instancje oraz za postępowanie kasacyjne według norm przepisanych, o ile nie zostanie złożony spis kosztów, 3) ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu lub innemu sądowi równorzędnemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
6 Skarga kasacyjna okazała się nie mieć uzasadnionych podstaw. Wstępnie należy stwierdzić, że nie zostały naruszone przepisy art. 129 § 2 i 3 u.s.p. oraz art. 178 ust. 2 Konstytucji RP. Przepisy te stanowią bowiem o wynagrodzeniu, które zostało obniżone w okresie trwania okresu zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych. W sprawie rozstrzygnięcia wymagała natomiast problem dodatkowego wynagrodzenia rocznego, tzw. trzynastki, które jest uregulowane w ustawie z dnia 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników sfery budżetowej (Dz.U.
Nr 160, poz. 1080, ze zm. – dalej ustawa). Zasadnicze znaczenie miał więc zarzut naruszenia art. 2 ust.1 i 2 tej ustawy. Przedstawiony problem prawny można sprowadzić do rozstrzygnięcia, czy okres zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych jest okresem przepracowanym, czy też nieprzepracowanym w rozumieniu art. 2 ustawy. Sąd drugiej instancji stwierdził, że ustawodawca wyliczył enumeratywnie okresy, kiedy przepracowanie 6 miesięcy warunkujących prawo do wynagrodzenia rocznego nie jest wymagane i jest to wyliczenie wyczerpujące.
Wśród tych przerw nie jest wymienione zawieszenie w czynnościach służbowych. Tak więc niewykonywanie pracy przez okres, co najmniej 6 miesięcy sprawia, że pracownik nie nabywa prawa do tego świadczenia. Przechodząc do analizy przepisów art. 2 ustawy należy stwierdzić, że problem zaliczenia okresów pozostawania w stosunku, w których nie była świadczona praca i niewymienionych w art. 2 ust. 3 ustawy budziła do tej pory liczne wątpliwości i kontrowersje. Należy przyjąć, że dodatkowe wynagrodzenie roczne ma charakter premii.
Tak więc w odróżnieniu od wynagrodzenia zasadniczego nabycie prawa do premii może być uzależnione nie tylko od należytego wywiązywania się z obowiązków ale i od innych przesłanek. Ustawa wprowadza dwie przesłanki nabycia prawa do trzynastki. Jedną z nich jest (art. 2 ustawy) przepracowanie całego roku kalendarzowego u danego pracodawcy. Minimalny okres przepracowany u danego pracodawcy wynosi 6 miesięcy (art. 2 ust. 2 ustawy). Natomiast w art. 2 ust. 3 przewidziane są wyjątki od tego wymogu. Pierwsza grupa dotyczy sytuacji spowodowanych zbyt wczesnym zakończeniem lub zbyt późnym rozpoczęciem pracy w danym roku (art. 2 ust. 3 pkt 1-5 oraz 7). 7 Druga grupa wyjątków wiąże się z rozstrzyganym problemem, gdyż dotyczy przerw w wykonywaniu pracy (jej świadczeniu).
Przypadki te wymienione w art. 2 ust. 3 pkt 6 ustawy dotyczą przerw urlopowych, kiedy pracownik pozostaje w stosunku pracy ale obowiązek jej świadczenia zostaje zawieszony. Wśród tych wyjątków nie został wymieniony okres zawieszenia sędziego w czynnościach służbowych. Problem zaliczenia okresu czasowej niezdolności do pracy z powodu choroby do stażu (okresu przepracowanego) od którego zależy nabycie prawa do trzynastki został rozstrzygnięty w uchwale Sądu Najwyższego z dnia 7 lipca 2011 r. (III PZP 3/11, niepublikowana). Skład orzekający w niniejszej sprawie podziela uzasadnienie stanowiska wyrażonego w powyższej uchwale, że okresy przepracowane należy rozumieć jako okresy faktycznie (efektywnie) przepracowane u danego pracodawcy.
Należy więc przyjąć, że z redakcji art. 2 ustawy wynika, iż wyliczenie wymienionych w jej art. 2 ust. 3 przypadków, w których przepracowanie co najmniej 6 miesięcy nie jest wymagane ma charakter wyczerpujący. Identyczne stanowisko w odniesieniu do możliwości zaliczenia okresu choroby sędziego do okresu przepracowanego zostało zajęte przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 25 lipca 2003 r. (III PZP 7/03, OSNP 2004, nr 2, poz. 26). Z powyższych powodów nie można było też uznać, że doszło do naruszenia art. 2982 k.p. w związku z § 1 rozporządzenia MPiPS z 15 maja 1996 r.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji.