Supreme Court dismisses retrial claim for perjury without a final criminal conviction proving the false testimony.

Sygn. akt II CZ 49/08 POSTANOWIENIE Dnia 16 lipca 2008 r. Sąd Najwyższy w składzie: SSN Dariusz Zawistowski (przewodniczący) SSN Gerard Bieniek (sprawozdawca) SSN Krzysztof Strzelczyk w sprawie ze skargi J. N. o wznowienie postępowania w sprawie prowadzonej przed Sądem Okręgowym w Ł., sygn. akt II C (…), zakończonej prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 5 kwietnia 2005 r., sygn. akt I ACa (…) wydanym w sprawie z powództwa J. N. przeciwko A. P. i G. P. o odwołanie darowizny, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 16 lipca 2008 r., zażalenia skarżącego (powoda) na postanowienie Sądu Apelacyjnego z dnia 13 grudnia 2007 r., sygn. akt I ACa (…), oddala zażalenie oraz wniosek pełnomocnika powoda o przyznanie wynagrodzenia z tytułu nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

Uzasadnienie Skarżący wniósł skargę o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 20 grudnia 2004 r. [II C (…)]. W uzasadnieniu skargi powołał się na art. 403 § 2 k.p.c. podnosząc, że w sprawie wykryto nowe okoliczności faktyczne - jedna ze świadków w innym postępowaniu przyznała, że złożone w postępowaniu zeznania były nieprawdziwe. Postanowieniem z dnia 13 grudnia 2007 r. Sąd Apelacyjny odrzucił skargę. Podniósł, że w badanej sprawie sądy meriti skorzystały z osobowego źródła 2 dowodowego w postaci zeznań świadka, a zatem oświadczenia tego świadka, że złożone zeznania były nieprawdziwe nie można uznać za nowe fakty w rozumieniu art. 403 § 2 k.p.c. Skarżący nie udowodnił fałszywości zeznań świadka, bo takim dowodem może być wyłącznie prawomocny wyrok skazujący świadka za fałszywe zeznania.

Co więcej, skarżący nie wykazał związku między ewentualną fałszywością zeznań świadka, a rozstrzygnięciem w jego sprawie. Skarżący wniósł zażalenie na to postanowienie, domagając się jego uchylenia.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Zgodzić należy się z tym, że złożenie fałszywych zeznań, ewentualnie, można by uznać za spełniające kryteria z art. 403 § 2 k.p.c. i pozwalające na wznowienie postępowania. Jednakże niezbędne jest udowodnienie tej fałszywości. Za fałszywością zeznań nie przemawia przedstawienie protokołu rozprawy, z innej sprawy gdzie świadek nawet wyraźnie przyznaje się do złożenia fałszywych zeznań w innym postępowaniu. Nie można bowiem wykluczyć, że to właśnie w późniejszym postępowaniu składa fałszywe zeznania denuncjując swoje zeznania wcześniejsze.

Naturalną konsekwencją (i sankcją) związaną ze składaniem przed sądem fałszywych zeznań jest skazanie wyrokiem karnym za taki czyn. Dopiero postępowanie karne w przedmiocie składania fałszywych zeznań ma instrumenty, które pozwalają jednoznacznie ustalić tę skomplikowaną kwestię. W konsekwencji, fakt składania fałszywych zeznań można udowodnić wyłącznie przedstawiając prawomocny karny wyrok skazujący za składanie fałszywych zeznań w konkretnym postępowaniu, o którego wznowienie się występuje. Zaznaczyć przy tym trzeba, że dysponowanie takim wyrokiem nie przesądza automatycznie o obowiązku wznowienia postępowania.

Decyzja co do wznowienia, oparta na całokształcie stanu faktycznego konkretnej sprawy, pozostaje zawsze w gestii sądu cywilnego oceniającego zaistnienie przesłanek wznowienia. Jednakże brak prawomocnego wyroku skazującego za składanie fałszywych zeznań już pozwala przyjąć, że faktu tego nie udowodniono, a zatem w ogóle nie można mówić o wykryciu okoliczności faktycznych mogących, w myśl art. 403 § 2 k.p.c., uzasadnić wznowienie postępowania. Nie można akceptować poglądu prezentowanego w zażaleniu, że Sąd Apelacyjny nie miał prawa badać dopuszczalności skargi, ponieważ to zostało dokonane już przez Sąd Okręgowy i wyrażało się w przeprowadzeniu przezeń postępowania dowodowego.

To, że zgodnie z art. 410 § 1 k.p.c. postanowienie o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania może być wydane na posiedzeniu niejawnym nie jest argumentem za 3 tezą, że może to być dokonane jedynie we wstępnym badaniu sprawy, bez przeprowadzenia rozprawy, czy jakiegokolwiek postępowania dowodowego. Jest odwrotnie, o czym świadczy art. 410 § 2 k.p.c. Sąd może zobowiązać skarżącego do uprawdopodobnienia dopuszczalności wznowienia. Temu może też służyć postępowanie dowodowe. W konsekwencji przeprowadzane przez Sąd Okręgowy postępowanie dowodowe służyło m.in. takiemu naświetleniu stanu faktycznego sprawy, aby można było precyzyjnie ocenić, czy skarga o wznowienie jest dopuszczalna.

Rezultatem postępowania dowodowego było właśnie skarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego - sąd uznał, że skarga o wznowienie jest niedopuszczalna, a wysiłki skarżącego zmierzające do uprawdopodobnienia okoliczności jej dopuszczalności były nieskuteczne. Zarzut ten jest zatem także nietrafny. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 109 § 1 k.p.c. przez niezasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu należy zauważyć, że w sprawie zaginęły akta. W konsekwencji w odtworzonych aktach nie ma oryginału samej skargi o wznowienie postępowania.

Nie ma też wniosku pełnomocnika z urzędu skarżącego o zasądzenie kosztów wraz ze stosownym oświadczeniem - pełnomocnik strony przeciwnej złożył wniosek o zasądzenie kosztów ustnie na rozprawie, stąd w zaskarżonym postanowieniu koszty na jego rzecz zostały zasądzone. Również postanowienie o odtworzeniu akt nie wskazuje, że odtworzono akta co do wniosku pełnomocnika z urzędu o zasądzenie kosztów. W kontekście powyższego bezzasadny jest wniosek w zażaleniu o zasądzenie kosztów. Podkreślić trzeba, że pełnomocnik skarżącego wiedział o zagubieniu i odtworzeniu akt, składał nawet następnie pisma procesowe, ale nigdzie nie wspomniał o swoim wniosku o zasądzenie kosztów.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że w zażaleniu pełnomocnik skarżącego jako pełnomocnik z urzędu złożył wniosek o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Taki sformułowany wniosek nie spełnia wymagań, o których stanowi § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.09.2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.). Nie mógł więc być uwzględniony. Z tych przyczyn, na podstawie art. 3941 § 3 k.p.c. w związku z art. 39814 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.