Supreme Court dismisses appeal for non-compliance with law regarding enforceability clause due to new procedural law. The court ruled the appeal was inadmissible under the new Civil Procedure Code. The court held that the new law applies retroactively to the appeal, making it inadmissible. The court decided based on the new Civil Procedure Code provisions. The court dismissed the appeal as inadmissible under the new law. The court applied the new Civil Procedure Code provisions. The court dismissed the appeal as inadmissible under the new law.

Sygn. akt II CNP 76/10 POSTANOWIENIE Dnia 10 grudnia 2010 r. Sąd Najwyższy w składzie : SSN Dariusz Dończyk po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej w dniu 10 grudnia 2010 r., skargi „I.” – Spółki Akcyjnej o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Apelacyjnego w […] z dnia 27 kwietnia 2010 r., wydanego w sprawie z wniosku Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Okręgowego w […] przy uczestnictwie „I.” – Spółki Akcyjnej o nadanie klauzuli wykonalności, 1) umarza postępowanie wywołane skargę;

2) nie obciąża uczestnika postępowania „I.” – Spółki Akcyjnej kosztami postępowania ze skargi. 2 Uzasadnienie „I.” – Spółka Akcyjna wniosła skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia Sądu Apelacyjnego z dnia 27 kwietnia 2010 r., którym oddalono zażalenie uczestniczki na postanowienie Sądu Okręgowego w K. z dnia 11 stycznia 2010 r. uwzględniające wniosek wnioskodawcy o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi Sądu Okręgowego z dnia 9 lutego 2009r.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Instytucja procesowa skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia jest ściśle powiązana z przepisami prawa materialnego o odpowiedzialności cywilnej Państwa za szkodę wyrządzoną przez wydanie prawomocnego orzeczenia, które przewidują konieczność uzyskania prejudykatu, wydanego w odpowiednim postępowaniu, potwierdzającego, że orzeczenie sądowe, które wyrządziło szkodę, zostało wydane z naruszeniem prawa. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w niniejszej sprawie została wniesiona w dniu 28 czerwca 2010 r., a więc w nieobowiązującym już stanie prawnym.

Zgodnie bowiem z ustawą z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz.U. Nr 155, poz. 1037), która weszła w życie z dniem 25 września 2010 r., zostały zmienione przepisy w zakresie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, jak również – powiązany z tą instytucją – przepis prawa materialnego o odpowiedzialności cywilnej Państwa za szkodę spowodowaną wydaniem prawomocnego orzeczenia sądu (art. 4171 § 2 k.c.).

Według art. 4241 § 1 k.p.c., w nowym brzmieniu, można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem jedynie prawomocnego wyroku kończącego postępowanie w sprawie. W postępowaniu nieprocesowym, zgodnie z art. 5192 § 1 k.p.c., można żądać stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia co do istoty sprawy sądu drugiej instancji kończącego postępowanie w sprawie. Natomiast według art. 7674 § 3 k.p.c. w sprawach egzekucyjnych skarga kasacyjna o stwierdzenie 3 niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje.

Według znowelizowanego art. 4171 § 2 k.c. jeżeli szkoda została wyrządzona przez wydanie prawomocnego orzeczenia, jej naprawienia można żądać po stwierdzeniu we właściwym postępowaniu ich niezgodności z prawem, chyba że przepisy odrębne stanowią inaczej. Nowelą dodano również art. 4241b k.p.c. zgodnie z którym w wypadku prawomocnych orzeczeń, od których skarga nie przysługuje, odszkodowania z tytułu szkody wyrządzonej przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem można domagać się bez uprzedniego stwierdzenia niezgodności orzeczenia z prawem w postępowaniu ze skargi, chyba że strona nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych.

Uwzględniając powyższe regulacje uzyskanie prejudykatu stwierdzającego, że prawomocne orzeczenie, które wyrządziło szkodę jest niezgodne z prawem, jest warunkiem dochodzenia odszkodowania od Skarbu Państwa tylko w przypadku tych orzeczeń sądowych, co do których można wnieść skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia, tj. wyroków, postanowień w postępowaniu nieprocesowym orzekających co do istoty sprawy kończących postępowanie w sprawie oraz innych orzeczeń w stosunku do których przepisy szczególne przewidują możliwość wniesienia takiej skargi, np. w art. 11481 § 3 k.p.c., czy art. 11511 § 3 k.p.c. W przypadku pozostałych prawomocnych orzeczeń – co do których nie jest dopuszczalna skarga o stwierdzenie ich niezgodności z prawem – nie jest konieczne uzyskanie takiego prejudykatu jako warunku dochodzenia odpowiedzialności odszkodowawczej od Skarbu Państwa.

Według znowelizowanych przepisów skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu w przedmiocie klauzuli wykonalności jest co do zasady niedopuszczalna, gdyż można ją wnieść tylko w przypadkach, gdy przepis szczególny wyraźnie tak stanowi. Zgodnie bowiem z art. 7674 § 3 k.p.c. w sprawach egzekucyjnych skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie przysługuje. Wprawdzie postępowanie klauzulowe jest postępowaniem specyficznym w tym sensie, że stanowi swego rodzaju pomost pomiędzy postępowaniem rozpoznawczym i egzekucyjnym, to jednak przyjąć należy, że jest objęte normą zawartą w art. 7674 § 3 k.p.c. Wniosek ten wynika z wykładni systemowej.

Postępowanie klauzulowe jest zaliczone według 4 systematyki kodeksu postępowania cywilnego do postępowania egzekucyjnego. Art. 7674 § 3 k.p.c. zawarty jest, podobnie jak przepisy o postępowaniu klauzulowym, w części trzeciej kodeksu postępowania cywilnego, zatytułowanym „Postępowanie egzekucyjne”, w tytule I zawierającym przepisy ogólne, w dziale I dotyczącym organów egzekucyjnych, ich właściwości oraz postępowania w ogólności. Postępowania klauzulowego będzie więc dotyczyła część przepisów tego działu, w szczególności art. 7674 § 3 k.p.c. Przekonuje o tym także treść przepisu szczególnego – art. 11511 § 3 k.p.c., w którym przewidziano możliwość wniesienia takiej skargi na postanowienie w przedmiocie nadania klauzuli wykonalności orzeczeniu sądu zagranicznego.

Przepis ten byłby zbędny gdyby możliwość wniesienia takiego środka wynikała z przepisów ogólnych dotyczących postanowień w przedmiocie klauzuli wykonalności. Powołana na wstępie ustawa z dnia 22 lipca 2010 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny, ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz ustawy – Prawo upadłościowe i naprawcze nie zawiera przepisów przejściowych dotyczących skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnych orzeczeń wniesionych przed dniem wejścia w życie tej ustawy. W związku z powyższym ma zastosowanie generalna zasada dotycząca działania nowych przepisów procesowych, a mianowicie, że należy je stosować od chwili wejścia ich w życie.

Zastosowanie wobec wniesionej skargi nowych przepisów procesowych powoduje, że sytuacja skarżącego jest korzystniejsza, gdyż w tym przypadku odpada konieczność uzyskania prejudykatu w celu dochodzenia od Skarbu Państwa odszkodowania za niezgodne z prawem orzeczenie sądu. Uwzględniając powyższe, wniesiona przez powoda przed dniem 25 września 2010 r. skarga, stała się z dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej niedopuszczalna, co uzasadnia na podstawie art. 355 § 1 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c., art. 39821 k.p.c. i art. 42412 k.p.c. umorzenie zainicjowanego nią postępowania.

W niniejszej sprawie nie miała zastosowania zasada odpowiedzialności za wynik postępowania wyrażona w art. 98 § 1 k.p.c., gdyż następcza niedopuszczalność skargi jest skutkiem zmiany stanu prawnego, a zatem nie można stwierdzić, iż którakolwiek ze stron postępowanie wygrała lub przegrała (orz. SN z dnia 9 października 1957, 4 CZ 193/57, OSNCK 1959, nr 1, 5 p. 21), dlatego o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 102 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. w zw. z art. 39821 k.p.c. w zw. z art. 42412 k.p.c. i art. 13 § 2 k.p.c. md