Supreme Court quashes criminal verdicts and dismisses proceedings due to defendant's death before judgment. The death of the accused is an absolute bar to criminal proceedings under Polish law. The court held that the death of the accused constitutes an absolute bar to criminal proceedings under Art. 17 § 1 pkt 5 of the Code of Criminal Procedure, rendering any verdicts rendered after the death void and necessitating the dismissal of the proceedings regardless of when the court became aware of the death.

Sygn. akt V KK 41/17 WYROKW IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 30 marca 2017 r.Sąd Najwyższy w składzie: SSN Andrzej Ryński (przewodniczący)‎SSN Małgorzata Gierszon (sprawozdawca)‎SSN Dorota RysińskaProtokolant Katarzyna Wełpa w sprawie D.F. skazanego z art. 178a § 4 k.k. po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w dniu 30 marca 2017 r., w trybie art. 535 § 5 k.p.k., kasacji wniesionej przez Ministra Sprawiedliwości - Prokuratora Generalnego na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. na korzyść skazanego od wyroku Sądu Okręgowego w S. z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt IV Ka …/15, zmieniającego wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 13 kwietnia 2015 r., IV …14, 1. uchyla zaskarżony wyrok, a także zmieniony nim wyrok Sądu Rejonowego w S. z dnia 13 kwietnia 2015 r., IV K …/14 i na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. umarza postępowanie;

2. kosztami procesu obciąża Skarb Państwa. UZASADNIENIEW dniu 20 listopada 2014 r., Prokuratura Rejonowa w S. skierowała do sądu akt oskarżenia przeciwko D. F. oskarżając go o to, że w dniu 9 czerwca 2014 r. w S. na ul. M., będąc uprzednio prawomocnie skazanym wyrokiem Sądu Rejonowego w S. z dnia 10 maja 2011 r. o sygn. akt V K …/10 za prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości oraz w okresie obowiązywania zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych orzeczonych tym wyrokiem, znajdując się w stanie nietrzeźwości o stężeniu 0,95 mg w 1 dm3 wydychanego powietrza prowadził pojazd mechaniczny marki Mercedes Vaneo w ruchu lądowym, tj. o czyn z art. 178a § 4 k.k.Sąd Rejonowy w S., po przeprowadzeniu w dniu 13 kwietnia 2015 r. - na podstawie art. 479 § 1 k.p.k. - rozprawy bez udziału oskarżonego, wydał w tym dniu, w sprawie IV K …/134, wyrok na mocy którego:I. oskarżonego D.F. uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i za to przestępstwo na podstawie art. 178 a § 4 k.k. wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;II. na podstawie art. 43 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 5 (pięciu) lat;III. na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej w punkcie I wyroku kary pozbawienia wolności zaliczył okres zatrzymania oskarżonego w dniu 9 czerwca 2014 r.W punktach IV i V wyroku sąd orzekł o kosztach postępowania.Od powyższego wyroku apelację złożyła w dniu 20 maja 2015 r. obrońca z urzędu oskarżonego, która zaskarżyła orzeczenie w całości, podnosząc zarzut błędu w ustaleniach faktycznych oraz rażącej niewspółmiemości kary i wniosła o zmianę wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu łagodniejszej kary.

Sąd Okręgowy w S., po rozpoznaniu apelacji obrońcy, wydanym w dniu 24 listopada 2015 r. wyrokiem, sygn. akt IV Ka …/15, zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że z opisu czynu przypisanego oskarżonemu wyeliminował ustalenie o prowadzeniu pojazdu w okresie obowiązywania - zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych, a w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.Od powyższego wyroku kasację na korzyść skazanego wniósł Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny, zarzucając mu rażące naruszenie przepisu prawa karnego procesowego - art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na przeprowadzeniu postępowania odwoławczego i wydaniu orzeczenia zmieniającego w części wyrok skazujący wydany w dniu 13 kwietnia 2015 r. przez Sąd I instancji wobec D.F., podczas gdy oskarżony ten zmarł przed jego wydaniem, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz wyroku Sądu I instancji i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. Sąd Najwyższy zważył, co następuje.Kasacja jest zasadna w stopniu oczywistym w rozumieniu art. 535 § 5 k.p.k., co spowodowało wydanie wyroku na posiedzeniu bez udziału stron, uchylenie zaskarżonych wyroków oraz umorzenie postępowania karnego wobec D.F..W aktach sprawy znajduje się odpis skrócony aktu zgonu D.F., z którego wynika, iż skazany zmarł w dniu 24 stycznia 2015 r. W dacie wyrokowania w niniejszej sprawie przez Sąd Rejonowy w S. istniała już zatem ujemna przesłanka, uniemożliwiająca dalsze prowadzenie postępowania wobec tego oskarżonego, której skutkiem - zgodnie z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. - powinno być umorzenie postępowania.Jak słusznie wskazał Minister Sprawiedliwości - Prokurator Generalny, skutku tego nie może zniwelować okoliczność, że wiadomość o śmierci oskarżonego sąd powziął dopiero w toku postępowania wykonawczego.

Powyższe stało się podstawą wydania postanowienia o umorzeniu postępowania wykonawczego w tej sprawie, ale nie spowodowało wycofania z obrotu prawnego, wydanego wobec oskarżonego D.F. wyroku skazującego i zmieniającego go wyroku Sądu II instancji.Jak trafnie stwierdził Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 kwietnia 2008 r., sygn. II KK 48/08 (Lex nr 567034), śmierć oskarżonego zawsze stoi na przeszkodzie prowadzeniu postępowania karnego (art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.). Kontynuowanie procesu i wydanie wyroku stanowi uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.

Fakt, że sąd właściwy nie wiedział o wskazanej przeszkodzie, nie ma znaczenia i nie może uchronić kwestionowanego orzeczenia przed wyeliminowaniem z obrotu prawnego. Śmierć oskarżonego nie stanowi natomiast negatywnej przesłanki postępowania kasacyjnego, jeśli kasacja jest wniesiona na korzyść oskarżonego (art. 529 k.p.k.). Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy również w wyroku z dnia 6 czerwca 2013 r., sygn. III KK 147/13 (Lex nr 1318414), podkreślając, iż przepis art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. jest w swej treści jednoznaczny i bezwzględny, zatem powinien być stosowany niezależnie od powodów zaistnienia tego uchybienia oraz w każdym stadium procesu, w którym określona w tym przepisie przesłanka zaistnieje.W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że określona w art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. negatywna przesłanka wystąpiła przed wydaniem wyroku skazującego D.F. przez Sąd I instancji, a zatem wydany wyrok i zmieniający go wyrok Sądu II instancji, są obarczone uchybieniem wskazanym w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k., powodującym bezwzględną konieczność uchylenia tych orzeczeń, niezależnie od powodów jego zaistnienia i wpływu na jego treść.W związku z wystąpieniem ujemnej przesłanki procesowej określonej w art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k. konieczne było zatem uchylenie tych wyroków i wydanie orzeczenia następczego o umorzeniu postępowania karnego wobec D.F..Kosztami postępowania kasacyjnego obciążony został Skarb Państwa w oparciu o przepis art. 632 pkt 2 k.p.k. w zw. z art. 518 k.p.k.Z tych wszystkich względów orzeczono jak wyżej. kc